Ziyosfera

David Albert

Девид Алберт

Девид З. Алберт (1954-йилда туғилган) — Фредерик Э. Wоодбридге фалсафа профессори ва Неw-Ёркдаги Колумбия университетида Физиканинг фалсафий асослари бўйича магистрлик дастури директори.

Таълим ва мартаба

У Колумбия коллежида 1976-йил физика бўйича бакалавр даражасини ва 1981-йил назарий физика бўйича докторлик даражасини Рокфеллер университетида профессор Ниcола Кҳури қўл остида олган[1]. Кейинчалик Тел-Авив университетидан Якир Аҳаронов билан ҳамкорлик қилди. Гарчи у Рутгерс университетининг ташриф буюрувчи фалсафа профессори бўлса ҳам, ўз фаолиятининг катта қисмини Колумбия университетининг фалсафа бўлимида ўтказган. 2015-йилда у Америка санъат ва фанлар академиясининг аъзоси этиб сайланган.

Фалсафий иш

Алберт Квант механикаси ва тажрибаси (1992)[2], Вақт ва имконият (2000)[3] ва Физикадан кейин (2015) учта китобини, шунингдек квант механикаси бўйича кўплаб мақолаларини нашр этган. Унинг китоблари норасмий (ноодатий) ёзилиш услубида бўлгани учун ҳам мақталган, ҳам танқид қилинган.

Оммавий фалсафа

"Wҳат тҳе блеэп до wе кноw!?"

Алберт мунозарали "Wҳат тҳе блеэп до wе кноw" (2004) филмда кўриниш берган. Популар Сcиэнcе журналида чоп этилган мақолага кўра, у ўзининг „сўнги ишидан ғазабланган“[4]. Мақолада айтилишича, Алберт кино ижодкорларига квант механикаси онг ёки маънавият билан боғлиқ эмаслиги ҳақида тўрт соатга яқин интервю берган. Кейин унинг интервюси таҳрирланган ва филмга унинг қарашларини нотўғри кўрсатадиган тарзда киритилган. Мақолада, Алберт ҳам кино ижодкорларига „ўзининг кинога олинганидан“ кейинги ўзининг ҳис-туйғуларини ифодалайди. Алберт „Доwн тҳе Раббит ҳоле“ деб номланган "Wҳат тҳе Блеэп " филмининг давомида иштирок этувчи олим сифатида рўйхатга олинган бўлса-да, филмнинг давоми „режиссорнинг кесмаси“ бўлиб, биринчи филмни суратга олиш пайтидаги қўшимча кадрлардан фойдаланилган. Филмнинг „Доwн тҳе Раббит ҳоле“ версиясидаги интервю қисмида биринчи мавзу сифатида Албертни кўрсатилади. Ўша интервюда у „Wҳат тҳе блеэп до wе кноw!?“ асл нусхадаги филмнинг асосий фикрга қўшилмаслигини билдиради.

Лоуренс Краусс билан жанжал

2012-йил март ойида Алберт Тҳе Неw Ёрк Тимес китоби шарҳида Лоренс Краусснинг „А Универсе фром Нотҳинг: Wҳй Тҳере Ис Сометҳинг Ратҳер Тҳан Нотҳинг“ китобига жуда салбий шарҳини нашр этди[5]. Краусснинг таъкидлашича, унинг китоби дин ва фалсафага зид келади ва Ричард Докинс бу китобни Дарвиннинг " Турларнинг келиб чиқиши " билан солиштириш мумкин, чунки у „илоҳиётчининг сўнгги козисини“ устиради. Алберт ўз шарҳида Краусснинг динни „ўнграб, кичкина, аҳмоқона, аҳмоқона“ дея танқид қилган китоблари қандай қилиб „динга қарши курашга худди карта ўйини, ёки от пойгаси ёки қандайдир ақл-идрок жанги каби ёндашишдан норози эди, ҳаммаси нотўғри туюлади“[5]. Алберт Краусс китобининг асосий тезисига қўшилмаган ҳолда шундай деб ёзган эди:

Релативистик квант майдон назариялари стандарт тақдимотларига кўра, дунёнинг ўзига хос, абадий давом этадиган, элементар физик нарсалари (ҳайратланарли даражада) релативистик квант майдонларидан иборат... улар қаерда эканлиги ҳақида ҳеч нарса айтмайдилар. Бу майдонлар пайдо бўлган ёки нима учун дунё ўзи қиладиган майдонларнинг алоҳида турларидан иборат бўлиши керак эди ёки нима учун у умуман майдонлардан иборат бўлиши керак эди ёки нима учун биринчи навбатда дунё бўлиши керак эди. Давр. Иш ёпилди. Ҳикоянинг охири.

Манбалар

  1. ↑ Доcторал тҳесис: Алберт, Давид З. (1982-04-01). „Беҳавиор оф тҳе Борел ресумматионс фор тҳе cритиcал эхпоненц оф тҳе н-веcтор модел“. Пҳйсиcал Ревиэw Б. 25-жилд, № 7. Америcан Пҳйсиcал Соcиэтй (АПС). 4810–4814-бет. дои:10.1103/пҳйсревб.25.4810. ИССН 0163-1829.
  2. ↑ „Қуантум Мечаниcс анд Эхпериэнcе“.
  3. ↑ „Тиме анд Чанcе“.
  4. ↑ Cулт Сcиэнcе — Дрессинг уп мйстиcисм ас қуантум пҳйсиcс, Популар Сcиэнcе, Оcт. 19, 2004
  5. ↑ 5,0 5,1 Алберт, Давид. „Он тҳе Оригин оф Эверйтҳинг“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (23-март 2012-йил).

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/David_Albert" dan olindi