Ziyosfera

Defolt

Дефолт (инглиз. дефаулт - мажбуриятларни бажармаслик) — кредит шартномасини бажармаслик, яъни қарз мажбуриятлари ёки облигацияли кредит шартномаси бўйича фоизларни ёки асосий қарзни ўз вақтида тўламаслик, то'лай олмаслик.

Дефолт компаниялар, жисмоний шахслар ва давлатлар („суверен дефолт“) томонидан ўз мажбуриятларини тўлиқ ёки қисман бажара олмаётганда эълон қилиниши мумкин. Қарз берувчи томонидан қарз олувчига эълон қилинадиган дефолт тури — техник дефолт.

Корпоратив дефолт

Корпоратив дефолт корпоратив ҳуқуқнинг муҳим концепцияси бўлиб, бир томондан, вақтинчалик молиявий қийинчиликларни бошдан кечираётган компания учун ҳимоя механизми (рақиблар томонидан молиявий „ютиб юборилишидан“ ҳимоя қилиш, рейдерлар томонидан куч билан эгаллаб олинишдан ҳимоя қилиш ва бошқалар), бошқа томондан эса, кредиторларни компаниялар кредитлар бўйича шартларни бажармаслигидан ҳимоя қилади.

Дефолт турлари

Дефолтнинг икки хил тури мавжуд: оддий дефолт (банкротлик) ва техник дефолт.

Оддий дефолт — қарз олувчининг ўз мажбуриятларини бажара олмаслигини, банкротлигини англатади. Агар бу компания бўлса, у ҳолда кейинги босқичларни (компанияни бутунлай сотиш, компанияни қисмларга бўлиб сотиш ва бошқалар) белгилайдиган арбитраж менежери тайинланади. Дефолт жисмоний шахс томонидан эълон қилинган ҳолда, бундай қарздорга нисбатан ҳаракатлар дефолт эълон қилинганидан сўнг миллий қонунчилик билан тартибга солинади, лекин кўпинча оддий одамлар қонун билан ҳимояланади. Агар давлат дефолт („суверен дефолт“) эълон қилса, у ҳолда қарзлар ва низолар халқаро даражада ҳал қилиниши кўзда тутилади.

Техник дефолт эмитентнинг (қарз олувчининг) ўз иродасига қарши тўлов имкониятининг йўқлиги сабабли юзага келади, келажакда бу ҳолат томонларнинг ўзаро келишувига мувофиқ ҳал қилиниши керак[1]. Техник дефолт — бу ҳозир қарз олувчи кредит шартномаси шартларини бажармаганлиги, аммо жисмоний жиҳатдан, келажакда ушбу шартномани бажариши мумкин бўлган ҳолат. Шартнома шартларига риоя қилмаслик деганда, фоизларни ёки қарзнинг асосий қисмини тўлашдан бош тортишни ҳам, шунингдек, зарур ҳужжатларни (масалан, йиллик ҳисобот) тақдим этишдан бош тортиш ёки кредит шартномасининг исталган бошқа бандининг бузилишини ҳам кўзда тутиш мумкин. Шу ҳолатда қарз берувчи қарз олувчига техник дефолт эълон қилиши мумкин. Қарз олувчи ва қарз берувчининг кейинги тақдири қарзни тўламаганлик сабаблари ва кейинчалик ўз мамлакати қонунчилиги асосида қарзни тўлаш имкониятини мувозанатга солиш билан боғлиқ. Кўп ҳолатларда техник дефолт қарз олувчининг банкротлигига олиб келади.

Тарихдаги корпоратив дефолтлар

Корпоратив дефолтлар тарих давомида жуда кўп содир бўлган бўлиб, кўплаб ҳукуматлар ва жаҳон бизнес гигантлари ҳам ўз вақтида техник дефолт ҳолатига тушган.

Суверен дефолтларнинг оқибатлари кенг кўламли бўлиши мумкин: иқтисодиётдаги таназзул, инфляциянинг кучайиши ва миллий валютанинг девалвацияси.

Суверен дефолтларга мисоллар:

Россия дефолти 1998-йил[2],

Аргентина дефолти 2001-йил[3],

Мексика дефолти 1982-йил,

Уругвай дефолти 2003-йил[4],

Шимолий Корея дефолти 1987-йил[5].

2015-йил 1-июлда Греция техник дефолтга кирди[6].

Манбалар

  1. ↑ „Определение и виды дефолта“ (ру). 2012-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 10-январ.
  2. ↑ Дефолт 1998 года в России
  3. ↑ Аргентинский кризис
  4. ↑ Четире дефолта за последниэ 20 лет: Мексика, Россия, Аргентина и Уругвай
  5. ↑ Нортҳ Кореа Ис Толд оф Лоан Дефаулт
  6. ↑ „Греция не выплатила в срок свой долг МВФ“. ТАСС (2015-йил 1-июл).

Адабиётлар

  • Дефолт / Б. А. Хейфес // Болшая российская энсиклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Болшая российская энсиклопедия, 2004—2017.
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Defolt" dan olindi