Линух ядросига асосланган, бироқ о'зига хос турли хусусиятларга эга бўлган операциён тизимга Линух дистрибутиви дейилади.

Линух дистрибутивлари

Дебиан ГНУ/Линух

1993-йилда Ян Мардок (Иан Мурдоcк) томонидан бошланган Дебиан ГНУ/Линух лойиҳаси тўлиқ нотижорат дистрибутив бўлиб, эҳтимол эркин дастурий таъминот ҳаракатининг идеалига тўлиқ мос келади. Бутун дунёдан юзлаб кўнгилли дастурчилар бу лойиҳага ўз ҳиссаларини қўшадилар ва сифатли дистрибутивни яратадилар.

Дистрибутивнинг асосий каталоглар дарахтида ҳар доим учта йўналиш мавжуд - "стабле" (мустаҳкам, барқарор), "тестинг" (синовдаги) ва "унстабле" (барқарор бўлмаган, ёки "сид" деб ҳам номланади). Пакетнинг янги версияси пайдо бўлиши билан у дастлаб синаб кўриш учун барқарор бўлмаган тармоққа қўшилади. Бу босқичдан муваффақиятли ўтадиган бўлса, пакет янада синчиков синовларни олиб бориш учун синов тақмоғига қўшилади. Бу босқич бир неча ой ва ҳаттоки йиллар ҳам давом этиши мумкин, шундан сўнггина у барқарор (стабле) деб қабул қилинади.

Яқин-яқингача Дебиан ГНУ/Линух энг қийин ўрнатиладиган дистрибутивлардан бири сифатида қаралар эди. Аммо, Дебиан Сарге версиясидан бошлаб қўлланилаётган беш йил давомида ишлаб чиқилган янгича ўрнатиш тизими бу муаммони бутунлай ҳал қилди. Бундан ташқари Дебиан тез-тез қайта ўрнатишни талаб қилмайди. Тизим ўрнатиши билан, кейинги барча янгиланишларни апт-гет утилитаси ёрдамида амалга ошириш мумкин.

Федора Cоре

Ғарбдаги кўпгина фойдаланувчилар учун Ред Ҳат номи Линухнинг рамзи ҳисобланади, чунки бу компания дунёдаги энг машҳур ва дастлабки Линух-компаниялардан бири бўлиб ҳисобланади. 1995-йилда Боб Ёунг ва Марc Эwинг томонидан ташкил қилинган Ред Ҳат Инc. компаниясига Ред Ҳат Энтерприсе Линух (РҲЕЛ) ва Ред Ҳат Адванcед Сервер (РҲАС) маҳсулотларидан ва кўрсатиладган хизматлар фойда келтиради. Ред Ҳат Линух 9 Ред Ҳат Линух маҳсулотлари йўналишидаги охирги маҳсулот бўлиб, у 2003-йилнинг сўнгида Федора Cоре билан алмаштирилди. Бу дистрибутивга Ред Ҳат ҳомийлик қилади ва ҳамжамият томонидан қўллаб қувватланади. Лойиҳа кейинчалик Ред Ҳат ва бошқа ишлаб чиқарувчиларнинг маҳсулотларига қўшиладиган янги технологияларни синаб кўришга хизмат қилади. Ред Ҳат компанияси Федора фойдаланувчиларини техник қўллаб қувватламайди, бу билан очиқ ҳамжамият шуғулланади. Федора лойиҳасининг мақсади – эркин дастурий таъминотлардан бир бутун операцион тизим яратиш. Федоранинг янги версиялари жадвал бўйича ҳар 6-8 ойда чиқарилади.

Гентоо Линух

Гентоо Линух Стампеде Линух ва ФреэБСД лойиҳаларида иштирок этган Даниэл Роббинс томонидан яратилган. Гентоо дистрибутивининг дастлабки барқарор релизи 2002-йил мартида эълон қилнган. Гентоо Линух – дастурларни дастлабки кодига асосланган дистрибутив. Тайёр асос тизимни ўрнатиш учун олдиндан терилган бинар пакетлар ишлатилади. Гентоо дистрибутивининг асосий ғояси барча пакетларни фойдаланувчининг компютерида дастлабки коддан компиляция қилишдир. Бунинг кучли томони шундаки барча дастурлар компютернинг архитектурасига яхши оптимизация қилинади. Бундан ташқари ўрнатилган дастурни янгилаш оддий бир буйруқни теришдан қийин эмас. Гентоонинг кўп фойдаланувчилари марказий репозиторийлардаги дастурий пакетлар ҳар доим энг охирги версияларда бўлишини, аниқроғи, асосий ишлаб чиқувчилар томонидан тақдим қилинганидан сўнг бир неча кун ичида(ҳатто соатлар ичида) пайдо бўлишини ёқтиришади. Бошқа томондан, Гентоо тизимини ва у учун график муҳитнинг охирги версияси, мултимедия ва дастурлаш учун зарурий дастурий таъминотларни ўрнатиш жараёни зерикарли ва ҳаттоки замонавий процессорларда ҳам бир неча кунлаб давом этадиган узоқ жараёндир.

Слаcкwаре (Wайбаcк Мачине сайтида 2007-06-12 санасида архивланган)

Патриcк Волкердинг томонидан 1992-йилда яратилган Слаcкwаре Линух бугунги кунгача амал қилаётган энг дастлабки дистрибутив бўлиб ҳисобланади. Унинг ўзига хос томонлари - ўта оддийлик ва тизмни мослашда ишлатиладиган график интерфейсли дастурларнинг йўқлиги, оддий матнли ўрнатиш дастури. Кўпгина дистрибутивлар кўп ишлатиладиган утилиталар учун ишлатиш учун қулай бўлган интерфейслар яратишга жиддий эътибор бераётган бўлсада, Слакwаре фойдаланувчини "қўлидан ушлаб" юрмайди, ҳалигача, барча мосламалар матнли файлларни таҳрирлаш билан амалга оширилади. Шундан келиб чиққан ҳолда, Слаcкwаре дистрибутивини Линух тизимини бироз ўрганиш учун бир қанча вақтини ажратишга тайёр фойдаланувчиларга тавсия қилиш мумкин. Слаcкwаре анча барқарор ва хавфсизлиги ҳам юоқри, сервер сифатида ишлатиш талабларига ҳам жавоб беради. Тажрибали Линух администраторлари ушбу дистрибутивда кўпгина пакетлар ўзагартирилмаганлиги ва кейинчалик янги хатоликларни пайдо бўлишига сабаб бўлувчи ортиқча қўлбола ўзгартиришларсиз қўлланиши сабабли потенсиал муаммолар кам бўлишини таъкидлашади. Янги версиялари унчалик тез чиқарилмасада (ўртача йилда бир марта), янги пакетларни расмий релиздан сўнг бемалол ёзиб олиш мумкин. Слаcкwаре - Линух операцион тизими тузилишини чуқурроқ ўрганиш ниятида бўлганлар учун мос келадиган дистрибутив.

Мандрива Линух (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-05-24 санасида архивланган)

Гаэл Дувал томонидан яратилган Мандрива Линух дистрибутиви 1998-йилда биринчи марта тақдим қилинганидаёқ ўзгача бир машҳурликка эришди. Дистрибутивни ишлаб чиқувчилар Ред Ҳат дистрибутивини олиб ундаги андоза иш столини КДЕ иш столига алмаштиришди ва Линухни ўрнатиш қийинлиги ҳақидаги мифни йўққа чиқарган ишлатиш учун жуда осон ўрнатиш дастурини қўшишди. Мандрива Линух дистрибутиви 2005-йилга қадар Мандраке Линух номи билан машҳур эди. 2005-йилдан бошлаб унинг номи Мандрива деб ўзгартирилди. Мандривадаги асбоб-ускуналарни авто-аниқлаш имконияти, дискларни бўлиш утилиталари бу борадаги энг яхши дастурлардан ҳисобланади. Кўпгина фойдаланувчилар бошқа дистрибутибларда топмаган қулайликларни Мандривада учратишди. Мандрива Линух шундан бери Линух тизимидан анча ривожланди, янги фойдаланишни бошлаганлар ва уй шароитида ишлатувчилар орасида машҳур дистрибутивга айланди. Мандривани яратиш жараёни тўлиқ очиқ бўлиб, янги пакетлар "cоокер" деб номланувчи каталогда ҳар куни пайдо бўлади. Яна шуни айтиш лозимки, Мандрива бугунги кунда ўзбек тилини қўллаб қувватлаётган ягона дистрибутивдир.

Убунту Линух

Убунту Линух Линух ҳамжамиятига бундан олдинги бирорта ҳам лойиҳа амалга ошира олмаган тезлик билан кириб келди. У бунга тажрибали ўйинчилар каби эришди: дастлаб бошқа асосий дистрибутивларни кузатиб борди, уларни хатоликларини ўрганиб ва шу билан бирга улардаги барча яхши томонларни бир ерга тўплаб ажойиб маҳсулотни яратди. Ушбу дистрибутивга қизиққанлар учун олти ойлик чиқариш сикли, замонавий пакетлар, аниқ қилиб белгиланган маҳсулотнинг умри(18 ой), ёзиб олиш учун тезкор ойналар, ҳаттоки эркин тарқатиладиган, дунёнинг хоҳлаган нуқтасига бепул етказиб бериладиган компакт дисклар мунтазир.

Лойиҳа ЖАРлик тадбиркор Марк Шуттлеwортҳ томонидан молиялаштирилади. У Го Опен Соурcе каби бир қанча таълим ва ЭОКДТ ташаббусларига асос солган.

Техник томондан Убунту Дебиан Сид (барқарор бўлмаган тармоқ)га асосланган. Аммо унда анча замонавий пакетлар тақдим қилинади, хусусан, ГНОМЕнинг охирги версияси. Бу дистрибутив ҳам иш столи сифатида, ҳам сервер сифатида ишлатишга мослаштирилган. Убунту нинг Кубунту, Эдубунту, Хубунту, Гобунту каби турлари (нашрлари, эдитионс) мавжуд.

Доппих (Wайбаcк Мачине сайтида 2009-02-28 санасида архивланган)

Биринчи ўзбекча Линух дистрибутиви. Биринчи нашри Доппих 2008.0 Эду деб номланади. Бу нашр Мандрива Линух 2007.1 Спринг Фреэ дистрибутиви асосида яратилган бўлиб, янги, эркин тарқатиладиган Линух очиқ операцион тизим дистрибутивидир. Та'лим муассасаларида (мактаб, коллеж ва лицейларда) ишлатишга мўлжалланган, дўстона интерфейсга ҳамда танлаш имконияти кенг бўлган ўқув ва кундалик дастурларига эга. Доппих 2008.0 Эду дистрибутивидан уй компютерлари ва иш стансияларида ҳам фойдаланиш мумкин. Ўқув дастурларидан ташқари, дистрибутив тўлақонли офис ва мултимедиа дастурлар то'пламига ҳам эга. Доппих 2008.0 Эду МС Wиндоwс ОТдан Линух ОТга ўтишни хоҳлаганлар учун ажойиб ечимдир. Линухда янгилар учун, ўзини тушунарли ва қулай муҳитда ҳис этиш имкониятини берувчи максималлаштирилган фойдаланувчи интерфейси мавжуд. Фойдалашда содда бўлган ўрнатгич ёрдамида дистрибутивни компютерга осон ўрнатиш мумкин. Доппих 2008.0 Эду 3 та тилда ишлай олади - ўзбекча (кирилл/лотин), русча ва инглизча. Ишлаб чиқариш жараёнида барча эскирган ва стабил бўлмаган пакетлар янгиларига алмаштирилган. Бундан ташқари дистрибутив таркибига катта ҳажмдаги қўлланмалар қўшилиб сўров тизими кенгайтирилган. Доппих 2008.0 Эду дистрибутиви маҳаллий талаблардан келиб чиққан ҳолда та'лим муассасалари учун яратилмоқда. Асосий урғу стабиллик, соддалик ва ҳамманинг ушбу дистрибутивдан фойдаланиши ва уни муаммосиз олишига қаратилган.