Echki sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Gorges du Verdon Goat-Rove-brown 0255-1.jpg|thumb]]
'''Echki''' – quvushshoxlilar oilasiga mansub [[Juft tuyoqlilar|juft tuyoqli]] kavsh qaytaruvchi hayvon. Echki turli iqlim sharoitiga tez moslasha olishi tufayli dunyoning koʻplab mamlakatlarida uchratish mumkin. Xonaki echkilar yovvoyi beozor va burama shoxli echkilardan tarqalgan deb hisoblanadi. Echkilar dastlab xonakilashtirilgan mahsuldor hayvonlar jumlasiga kiradi.

== Tarqalishi ==

Anov ([[Ashxobod]] yaqini)da topilgan qazilmalar echki [[Oʻrta Osiyo]]da miloddan bir necha ming yil avval boqilganini koʻrsatadi.

== Qoʻshimcha maʼlumotlar ==

Echki, asosan, sut, [[goʻsht]], jun, tivit, teri va boshqalar uchun boqiladi. Oʻrtacha 9-10 yil (baʼzilari 17 yilgacha) yashaydi, xoʻjalikda 7-8 yil foydalaniladi. Uloqlari 5-8 oyligida jinsiy yetiladi, 14-18 oyligida qochiriladi. Boʻgʻozlik davri 5 oyga yaqin. Xonaki zotlarining koʻpi serpusht: har 100 bosh urgʻochi echkidan 150-250 uloq olinadi. Yaxshi ozuqa sharoitida asrab boqilganda yiliga 2 marta bolalaydi. Takalarining tirik vazni 60–65&nbsp;kg dan 100&nbsp;kg gacha, urgʻochilariniki 40–60&nbsp;kg. Olinadigan mahsulotga qarab tivit, jun, goʻsht, sut, teri, moʻyna va aralash mahsulotlar beradigan echki zotlari bor. Sersut zotlaridan yiliga oʻrtacha 450–550&nbsp;kg gacha sut sogʻib olinadi. Sutining yogʻliligi 3,8-4,5%. Serjun zotlar juni uzunligi 15-18 sm, takalaridan 4–6&nbsp;kg, urgʻochilaridan 3–5&nbsp;kg dan jun qirqib olinadi. Sertivit zotlaridan 0,2-0,5&nbsp;kg dan 2&nbsp;kg gacha tivit tarab olish mumkin. Yaxshi boqilgan katta yoshdagi echki 20–28&nbsp;kg goʻsht va 4–6&nbsp;kg yogʻ, 7-10 oylik echkilar esa 12&nbsp;kg goʻsht va 1,5&nbsp;kg yogʻ beradi.

== Eʼtiborli jihatlar ==

Echki oʻlat, chechak va sil kasalliklarini yuqtirmasligi, oqsil va yengil oʻzlashtiriluvchi yogʻlarga boy sut berishi bilan eʼtiborli. Echki sutida mis, rux, marganets, yod, kumush va boshqalar shu kabi mikroelementlardan tashqari kamqonlikning oldini olishda muhim ahamiyatga ega boʻlgan kobalt moddasi nisbatan koʻp uchraydi.

== Zotlari ==

Oʻzbekistonda jaydari (qora junli) echkilardan tashqari angor echkisi, zaane echki zoti, orenburg echki zoti va boshqalar boqiladi. Oʻrta Osiyoda XX asrning 30-60-yillarida mahalliy dagʻal junli echkilarni angor zoti takalari bilan chatishtirib serjun echki zoti chiqarilgan. Zaenen echkisi eng mazali va qimmatbaho [[sut]] ishlab chiqaruvchisi boʻlib, sut sogʻish darajasi boʻyicha barcha sut nasllari orasida birinchi oʻrinni egallaydi. Bu zotdagi echkilarning balandligi 94 sm, echkilar – 77 sm, tana hajmi – 80 dan 84 sm gacha, kattalar hayvonlarida tana vazni 95–98&nbsp;kg gacha boʻladi.

* [[Echkichilik]]
* [[Hayvonlar]]
* [https://uz.petmypet.ru/3861-dairy-goat-breeds-names-description-care-and-content.html(Zotdor echkilar)]{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->

[[Turkum:Alifbo boʻyicha hayvonlar]]
[[Turkum:Echkilar]]
[[Turkum:Yovvoyi hayvonlar]]
[[Turkum:Sut emizuvchilar]]