Emir Kusturitsa
| Emir Kusturitsa | |
|---|---|
 | |
| Tavalludi |
1954-yil 24-noyabr |
| Fuqaroligi |
 Serbiya |
| Faoliyat yillari | 1978 — hozirgacha |
| Turmush oʻrtogʻi | Maja Mandich |
| Bolalari | 2 |
| Mukofotlari | „Oltin palma novdasi“ (1985, 1995), Cannes kinofestivalida eng yaxshi rejissyor (1989), Venetsiya kinofestivalida „Kumush sher“ (1998) |
Emir Kusturitsa (serbcha: Емир Кустурица; 1954-yil 24-noyabrda Sarayevoda tugʻilgan) — serbiyalik kinorejissyor, ssenariynavis, aktyor, prodyuser va musiqachi[1]. 1980-yildan beri faol ijod qilib keladi. Cannes kinofestivalida qatnashgan va ikki marta „Oltin palma novdasi“ (Dadam xizmat safarida edi va Yer osti filmlari uchun) hamda „Loʻlilar zamoni“ filmi uchun eng yaxshi rejissyor mukofotiga sazovor boʻlgan. Berlin kinofestivalining „Kumush ayiq“, Venetsiya kinofestivalining „Oltin sher“ va „Kumush sher“ (eng yaxshi rejissyorlik uchun) mukofotlarini qo'lga kiritgan[2].
Biografiyasi
Kusturitsa Sarayevoda jurnalist Murat Kusturitsa va kotiba Senka oilasida dunyoga kelgan. U Bosniya va Gertsegovina sotsialistik respublikasining poytaxtida — oʻsha vaqtda Yugoslaviya tarkibiga kirgan Sarayevoda ulgʻaygan[3]. Oʻn yetti yoshida mashhur rejissyor Hajrudin Krvavatsning 1972-yilgi „Valter Sarayevoni himoya qiladi“ (Walter Defends Sarajevo) filmida kichik rol oʻynagan. 1978-yilda Pragadagi Ijrochilik sanʼati akademiyasining kino maktabini tamomlagan, shundan soʻng Yugoslaviyada televideniye uchun qisqa metrajli filmlar suratga ola boshlagan.
Kino faoliyati
1981-yilda „Dolli Bellni eslaysanmi?“ (Do You Remember Dolly Bell?) nomli debyut filmi bilan Venetsiya kinofestivalida eng yaxshi debyut uchun „Oltin sher“ mukofotini qoʻlga kiritgan. Uning ikkinchi toʻliq metrajli filmi „Dadam xizmat safarida edi“ (When Father Was Away on Business, 1985) Cannes kinofestivalida „Oltin palma novdasi“ bilan taqdirlangan hamda „Oscar“ mukofotiga eng yaxshi xorijiy film nominatsiyasiga nomzod qilib koʻrsatilgan. 1989-yilda loʻlilar madaniyati haqidagi „Loʻlilar zamoni“ (Time of the Gypsies) filmi uchun Cannes kinofestivalida eng yaxshi rejissyor deb topilgan.
AQShda suratga olgan birinchi filmi — „Arizona orzusi“ (Arizona Dream, 1993) bilan Berlin kinofestivalida hakamlar hayʼatining maxsus mukofoti — „Kumush ayiq“ mukofotlarini qo'lga kiritgan. 1995-yilda serb dramaturgi Dushan Kovachevich ssenariysi asosida suratga olingan „Yer osti“ (Underground) filmi bilan ikkinchi marta „Oltin palma novdasi“ga sazovor boʻlgan. Film Yugoslaviya tarixini Ikkinchi jahon urushidan 1990-yillardagi mojarolargacha qamrab olgan, bosniyalik va fransuz tanqidchilari uni serbparast targʻibot deb baholagan[4].
1998-yilda Dunay qirgʻoqlaridagi loʻlilar posyolkasida kechadigan hajviy komediya „Qora mushuk, oq mushuk“ (Black Cat, White Cat) uchun Venetsiyada eng yaxshi rejissyorlik boʻyicha „Kumush sher“ mukofotiga sazovor boʻlgan. 2005-yilda Cannes kinofestivali hakamlar hayʼati raisi boʻlgan. Keyingi asarlari orasida „Hayot — moʻjiza“ (Life Is a Miracle, 2004), „Menga shuni vaʼda qil“ (Promise Me This, 2007), argentinalik futbolchi Diego Maradona haqidagi hujjatli „Maradona Kusturika tasvirida“ (2008), „Somon yo‘li bo‘ylab“ (On the Milky Road, 2016) va Urugvay prezidenti José Mujica haqidagi hujjatli „El Pepe: oliy hayot“ (El Pepe: A Supreme Life, 2018) filmlari bor.
Filmografiyasi
Badiiy filmlari
| Yil | Film nomi | Rejissyor | Ssenariychi | Prodyuser | Izoh |
|---|---|---|---|---|---|
| 1981 | „Dolli Bellni eslaysanmi?“ (Do You Remember Dolly Bell?) | Ha | Ha | Yoʻq | Venetsiya kinofestivalida toʻrtta mukofot |
| 1985 | „Dadam xizmat safarida edi“ (When Father Was Away on Business) | Ha | Yoʻq | Yoʻq | „Oltin palma novdasi“ |
| 1988 | „Loʻlilar zamoni“ (Time of the Gypsies) | Ha | Ha | Yoʻq | Cannes kinofestivalida eng yaxshi rejissyor; „Guldbagge“ mukofoti (eng yaxshi xorijiy film) |
| 1993 | „Arizona orzusi“ (Arizona Dream) | Ha | Ha | Yoʻq | Berlinda „Kumush ayiq“ |
| 1995 | „Yer osti“ (Underground) | Ha | Ha | Yoʻq | „Oltin palma novdasi“ |
| 1998 | „Qora mushuk, oq mushuk“ (Black Cat, White Cat) | Ha | Yoʻq | Yoʻq | Venetsiyada „Kumush sher“ va „Kichik oltin sher“ |
| 2001 | „Super 8 haqidagi hikoyalar“ (Super 8 Stories) | Ha | Ha | Ha | Chikago kinofestivalida „Kumush plaketka“ |
| 2004 | „Hayot — moʻjiza“ (Life Is a Miracle) | Ha | Ha | Ha | „Sezar“ mukofoti |
| 2007 | „Menga shuni vaʼda qil“ (Promise Me This) | Ha | Ha | Ha | Cannes kinofestivalida „Oltin palma novdasi“ uchun nomzod |
| 2008 | „Maradona Kusturika tasvirida“ (Maradona by Kusturica) | Ha | Ha | Yoʻq | 2008-yil Cannes kinofestivalida namoyish etilgan |
| 2014 | „Xudolar bilan suhbat“ (Words with Gods) | Ha | Ha | Yoʻq | Antologik film (hammualliflikda) |
| 2016 | „Somon yo‘li bo‘ylab“ (On the Milky Road) | Ha | Ha | Yoʻq | Venetsiyada „Kichik oltin sher“ |
| 2018 | „El Pepe: oliy hayot“ (El Pepe: A Supreme Life) | Ha | Ha | Yoʻq | Venetsiya kinofestivalida CICT-UNESCO Enriko Fulchignoni mukofoti |
Qisqa metrajli va televizion filmlari
| Yil | Film nomi | Rejissyor | Ssenariychi | Prodyuser | Izoh |
|---|---|---|---|---|---|
| 1978 | „Gernika“ (Guernica) | Ha | Yoʻq | Yoʻq | Qisqa metrajli film |
| 1978 | „Kelinlar kelmoqda“ (The Brides Are Coming) | Ha | Yoʻq | Yoʻq | Televizion film |
| 1979 | „Titanik kafesi“ (Buffet Titanic) | Ha | Ha | Yoʻq | Televizion film |
| 1984 | „U o‘lmaydigan odam emas“ (Nije čovjek ko ne umre) | Ha | Yoʻq | Yoʻq | Televizion film |
| 1996 | „Bir paytlar bir yer bor edi“ (Bila jednom jedna zemlja) | Ha | Ha | Yoʻq | Televizion mini-serial |
| 1997 | „Sehrli avtobus“ (Magic Bus) | Ha | Yoʻq | Yoʻq | Qisqa metrajli film |
| 2020 | „Zamonamiz qahramonlari“ (Junaci našeg vremena) | Ha | Ha | Ha | Qisqa metrajli film |
Manbalar
- ↑ „Emir Kusturica“. Encyclopædia Britannica. Qaraldi: 2022-yil 5-fevral.
- ↑ „Emir KUSTURICA – Festival de Cannes“. festival-cannes.com.
- ↑ Halpern, Dan. „The (Mis)Directions of Emir Kusturica“. The New York Times (2005-yil 8-may). Qaraldi: 2010-yil 29-mart.
- ↑ „Dispute Leads Bosnian to Quit Films“. The New York Times (1995-yil 5-dekabr).
Havolalar
- Emir Kusturitsa — IMDb saytida