Kitlar sahifasining manbasini koʻrish

{{Группа таксонов|regnum=Животные|type=|images_set={{4 изображения|im1=Jumping Humpback whale.jpg|cap1=Горбатый кит|im2=Southern Right Whale (Eubalaena australis) (16358018502).jpg|cap2=Южный гладкий кит|im3=Fin whale from air.jpg|cap3=Финвал|im4=Graywhale MMC.jpg|cap4=Серый кит}}|status=|pater rank=Инфраотряд|pater name=[[Китообразные]] (Cetacea)|list=<center>Все китообразные, кроме морских свиней и&nbsp;дельфинов.</center>|commons=Category:Whales|wikt=кит}}
'''Kitlar''' ( grekcha: kῆtos - "dengiz yirtqich hayvoni") - delfinlar yoki cho‘chqalar bilan bog‘liq bo‘lmagan dengiz sutemizuvchilaridir. Rasmiy nomlarida ("qotil kit") so‘zi bor, garchi ular qat’iy taksonomiya bo‘yicha delfinlar bo‘lsa ham. Eskirgan tasnifda kitlar silliq kitlarni anglatjjjcha: Andoza:Bez kursiva Balayenidaye). Qadimgi kunlarda "kit" so‘zi ba’zan leviafani anglatadi kitla 500 yil yashaydi

== Kelib chiqishi va turlari ==
Ketatsianlar, xususan kitlar, hayvonlar orasida eng kattasi: ko‘k kit, balog‘at yoshida o‘rtacha tana uzunligi 25 m (eng kattasi - 33 m gacha) va massasi 90-120 tonnaga etadi. Barcha kitsimonlar, kitlar, delfinlar va dengiz cho‘chqalari, jumladan, artiodaktil tuzilmasi quruqlikdagi sutemizuvchilarning avlodlaridir. Molekular genetik ma’lumotlarga ko‘ra, kitsimonlar artiodaktillarning infraorderi hisoblanadi. Bundan tashqari, ushbu ma’lumotlarga ko‘ra, begemotlar kitlarning eng yaqin qarindoshlaridan biri hisoblanadi; ular taxminan 54 million yil avval yashagan umumiy ajdoddan kelib chiqqan. Kitlar taxminan 50 million yil oldin suvda yashashga o‘tgan.

== Anatomiya ==
[[Fayl:Avistamiento.JPG|right|thumb| yosh kit va odamlar]]
Barcha sutemizuvchilar kabi, kitlar o‘pkalari bilan havodan nafas oladilar, issiq qonli, bolalarini sut bezlari suti bilan oziqlantiradilar va sochlari bor (xattoki juda qisqargan bo‘lsa ham).

Tana baliqning oqimli tanasi kabi silliqdir. Qavatlar, ba’zan qanotlar deb ham ataladi, tashqi ko‘rinishida lobli. Quyruqning oxirida dvigatel va stabilizator rolini o‘ynaydigan ikkita gorizontal pichoqli qanot mavjud bo‘lib, vertikal tekislikdagi to‘lqinsimon harakatlar tufayli oldinga siljishni ta’minlaydi (masalan, baliq va suvda yashovchi sudralib yuruvchilardan farqli o‘laroq). Unda eshkak eshish quyruq harakati tekisligi gorizontaldir.

== kit baliq ovlash ==
Milodiy birinchi ming yillik oxiridan boshlab kit ovlash davom etmoqda. Kit ovlashning maqsadi, birinchi navbatda, yoqilg‘i va qimmatbaho sanoat xom ashyosi bo‘lgan yog' olishdir. Go‘sht uchun kitlarni qazib olish (kitina) faqat <nowiki>XX</nowiki> asrning ikkinchi yarmidan boshlab muhim rol o‘ynay boshladi (kitina, xususan, kolbasa tayyorlashda ishlatilgan). Kit suyagi ham qadrli edi, A vitamini kitlarning jigaridan, gormonal preparatlardan, asosan, insulin, bezlar va miyadan olingan.

== Kitlarning qiymati ==
Tadqiqotga ko‘ra, daraxt yiliga o‘rtacha 24&nbsp;kg yoki 100 yilda 2,4 tonna karbonat angidriddan foydalanadi. Bir kit umri davomida 33 tonna karbonat angidriddan foydalana olish imkoniyatiga ega.

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}