Lyudmila Rudenko
Людмила Владимировна Руденко (русча: Людми́ла Влади́мировна Руде́нко украинча: Людмила Володимирівна Руденко;1904-йил 27-июл — 1986-йил 4-март) — совет шахматчиси ва 1950-йилдан 1953-йилгача аёллар ўртасида шахмат бўйича иккинчи жаҳон чемпиони[1].
У 1950-йилда ФИДЕ халқаро уста (ИМ) ва аёл халқаро уста (WИМ), 1976-йилда эса аёл гроссмейстер (WГМ) унвонларига сазовор бўлган. У халқаро уста унвонига сазовор бўлган биринчи аёл эди. Руденко 1952-йилда аёллар ўртасида СССР чемпиони ҳам бўлган.
Болалик ва сузиш фаолияти
Руденко 1904-йилда ҳозирги Украинанинг Полтава вилоятидаги Лубний шаҳрида туғилган[2]. 10 ёшида Руденкога отаси шахмат ўйнашни ўргатган — лекин Руденко дастлаб сузишга кўпроқ қизиққан. Ўрта мактабни тугатгандан сўнг, у Одессага кўчиб ўтди ва иқтисодчи диплом олди[2] Руденко 400 мга брасс усулида сузиш усули бўйича Одесса чемпиони бўлди. 1925-йилда у Украинанинг сузиш бўйича вице-чемпиони эди. У Совет Иттифоқида иқтисодий режалаштириш бўйича иш бошлади ва шахмат унинг севимли машғулотига айланди.
Руденко 1925-йилда Москвага кўчиб ўтгандан кейин турнир шахматини ўйнай бошлади. 1928-йилда у Москва аёллар чемпионатида ғолиб чиқди. Кейин у Ленинградга кўчиб ўтди ва у ерда олим Лев Давидович Голдштейн билан учрашди ва унга турмушга чиқди; 1931-йилда улар ўғил кўрдилар[2] 1929-йилда Ленинградда у шахмат устаси Пётр Романовский билан машқ қилди. У уч марта Ленинград аёллар чемпионатида ғолиб чиқди.
Иккинчи жаҳон урушида Руденко болаларни Ленинград қамалидан эвакуация қилиш учун поэзд ташкил қилди. У буни ҳаётидаги энг муҳим ютуқ деб таърифлади[2]
Аёллар ўртасидаги жаҳон чемпиони Вера Менчик 1944-йилда ҳаво ҳужуми пайтида вафот этди. Урушдан сўнг, 1949-1950 – қишда ФИДЕ Жаҳон шахмат федерацияси Москвада аёллар ўртасида янги чемпионни аниқлаш учун турнир ўтказди. Ўн икки мамлакатдан 16 нафар аёл беллашишди, тўртта совет футболчиси биринчи тўртта ўринни эгаллади. Ўша пайтда 45 ёшда бўлган Руденко турнирда ғалаба қозонди ва майдондан тўлиқ очко олдинда бўлди (тўққиз ғалаба, битта мағлубият ва беш дуранг). У 1953-йилда кейинги чемпионат циклида Элисавета Бйковага ютқазмагунча аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионати унвонини сақлаб қолди. Унинг ҳисоби 6-8 (беш ғалаба, этти мағлубият ва иккита дуранг).
Руденко 2015-йилда Бутунжаҳон шахмат шон-шуҳрат залига киритилди[3]... 2018-йил 27-июлда таваллудининг 114 йиллиги муносабати билан у Гоогле Доодле билан тақдирланди[4].
Манбалар
- ↑ Граҳам, Жоҳн. Wомен ин Чесс, Плаерс оф тҳе Модерн Аге. МcФарланд & Cомпанй, 1987.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Э. Бишард абоут Л. Руденко. э3э5.cом. 28 Жулй 2004.
- ↑ „Людмила Руденко (1904—1996)“. Wорлд Чесс Ҳалл оф Фаме (2015).
- ↑ „Гоогле Доодле Cелебратес Чесс Грандмастер Людмила Руденкўс он Wҳат Wоулд Ҳаве Беэн Ҳер 114тҳ Биртҳдай“. Тиме. 2018-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-июл 2018-йил.