Mathias Rust
Матҳиас Руст – 18 ёшида Гамбургдан Рейкявик ва Хелсинки орқали Москвага ўз енгил моторли самолётида парвозни амалга оширган немис ҳаваскор учувчиси. У 1987-йил 28-майда (СССР чегара қўшинлари кунида) ҳеч қандай тўсқинликларсиз катта Москва кўпригига қўнишга муваффақ бўлган[1][2].
| Матҳиас Руст | |
|---|---|
 Матиас Руст, 2012-йил | |
| Таваллуди |
1-июн 1968-йил (56 ёш) |
| Касби | учувчи, покер ўйинчиси, урушга қарши активист |
Биографияси
Руст 1968-йил 1-июнда АЭГ консернида инженер-электрик ҳисобланган Карл-Хайнс Руст ва Моника Рустлар оиласида дунёга келган. Отаси уни 5 ёшида илк маротаба аэродромга олиб келганидан бошлаб Матҳиас парвоз қилишни орзу қила бошлаган. У 1986-йилда Гамбург аэроклубида учувчилик лицензиясини олган.
1987-йилда у бутун дунёда шов-шув бўлган Москва парвозини амалга оширган. Ушбу ҳаракатлар учун СССР суди томонидан безориликда айбланиб 4 йилга озодликдан маҳрум қилинган. 1988-йилда амнистия туфайли озод қилинган ва шундан сўнг ГФРга қайтган. Германияга қайтиши билан уни учувчилик гувоҳномасидан маҳрум қилишган.
1989-йил ноябр ойида Матҳиас Риссен касалхонасидаги кўнгилли хизмат давомида у билан учрашувга чиқишни рад этган хамширага пичоқ билан жароҳат етказган. Бунинг учун 1991-йили 4 йилга озодликдан маҳрум қилинган, лекин 15 ойдан сўнг қамоқдан озод қилинган. Кейинчалик оёқ кийим савдоси билан шуғулланган. Болалар уйига эҳсонлар қилиб турган.
1994-йилда у яна Москвага борган. 3 ҳафта давомида Михаил Горбачёв билан учрашишга ҳаракат қилган, лекин учраша олмаган.
Узоқ муддат давомида у Тринидадда яшаган. 1997-йилда Бомбейлик чой саводагирининг қизи бўлган Гира исмли ҳинд қизига уйланган. Никоҳ тўйидан сўнг хотини билан Германияга қайтиб келган.
2001-йил апрел ойида Руст универмагдан свитер ўғирлаганликда гумонланиб суд қилинган. Бунинг натижасида 10 000 немис маркаси миқдоридаги жаримага тортилган. Яшаш учун покер ўйини орқали пул топган. Шунингдек, 2012-йилдаги интервюсида ёга бўйича инструктор ва банк аналитикаси соҳаларида ҳам ишлаганлигини айтиб ўтган.
Рустнинг мемуарлари 2012-йилда, машҳур парвозининг 25 йиллигида чоп этилган[3].
Рустнинг самолётига 2008-йилга қадар бой япон бизнесмени эгалик қилган (самолёт қай тариқа унда бўлгани ҳақида ҳеч қандай маълумот мавжуд эмас). У „Сесна“ни вақт ўтиши билан қимматлашади деган фикрда омборда сақлаган[4][5]. 2008-йилда самолёт Германия техника музейи томонидан сотиб олинган. Ҳозирда самолётни музейнинг фаесида кўриш мумкин.
Москвага парвоз
Бошланғич йўналиш
1987-йил 13-майда Матҳиас Руст Итерзен (олмонча: Уэтерсен ) шаҳри аэропортидан, арендага олинган ва 2 қатор ўриндиқлари ўрнига ёқилғи баклари қўйиш орқали модификация қилинган „Сесна-172 Скайхок“ самолётида, Шимолий денгиз орқали дастлаб Шетланд оролларидаги аэродромлардан бирига қўнган. Кейинги куни Руст Вагарга (Фарер ороллари) йўл олган.
15-май куни Руст Исландияга (Кеблавик аэропорти) парвозни амалга оширган. У ерда Ховди –1986-йилда Роналд Реаган ва Михаил Горбачёв учрашуви бўлиб ўтган жойга борган.
22-май куни Руст Берген шаҳрига (Норвегия), у ердан эса 25-май куни Хелсинки (Финландия) шаҳрига парвоз қилган. Гамбургдан деярли 2600 мил масофани босиб ўтган Матҳиас айнан ўшанда ўз мақсадига етиш учун етарли кўникмаларга эга эканлигини тушуниб етган.
28-май тонгида у аэропортга келиб самолётини ёқилғисини текишганидан сўнг диспетчерга Стокголм сари 2 соатлик парвозни амалга ошириши ҳақида маълумот берган. Рустнинг сўзларига кўра, агар Москва сари парвоздан воз кечгудек тақдирда у диспетчерга айтган йўли орқали ортга қайтган бўларди.
Москва сари
Соат 13:21 да Руст парвозини бошлаган. 20 минутдан сўнг унинг самолёти аэропорт назорати остидаги ҳудуддан чиққан. Руст барча алоқа воситаларини ўчирган ҳолда йўналишни ва эшелонни ўзгартирган, 200 метр баландликда Болтиқ денгизи соҳил чизиғи бўйлаб учиб ўтган. Диспетчерлар Руст билан алоқани тиклай олмагач қидирув-қутқарув операциясини бошлаган. Фин қўлтиғи соҳилбўйи чизиғидан 40 км узоқликда қутқарувчилар сувда ёқилғи доғини кўришган ва Рустнинг самолёти авиаҳалокатга учраган деб таҳмин қилишган; ҳақиқатга етиш учун қўшимча кучлар жалб қилинган. Бу вақтда Руст Кохтла-Ярве шаҳри олдида СССР чегарасини кесиб ўтган ва Москва томон йўл олган.
Рустнинг мотиви
Дунёнинг турли хил ОАВлари Рустнинг парвози ҳақида турли хил версияларни айтишган, уларнинг ичида ваъдани бажариш, қизга ёқиш каби версиялар ҳам бор эди.
Рустнинг ўзи эса 20 йилдан сўнг, 2007-йил берган интервюсида ўзининг мотивларини қуйидагича ифодалайди:
У пайтда мен мўжизаларга ишонардим. Ҳамма нарсанинг иложи борлигига, амалга ошишига ишонардим. Менинг парвозим Шарқ ва Ғарб ўртасида кўринмас кўприк яратиши керак эди[6].
Манбалар
- ↑ „Тҳе Ноториоус Флигҳт оф Матҳиас Руст“.
- ↑ ҳттпс://www.армсcонтролwонк.cом/арчиве/604381/а-cессна-сизед-ҳоле-ин-тҳе-ирон-cуртаин-ревиситед/
- ↑ Дер плöтзличе Реичтум дес Кремл-Флиэгерс Руст 6-июн 2009(олм.)
- ↑ Герман ман wҳо ландед ҳис жет он Ред Сқуаре 20 еарс аго ретурнс то Руссиа // Правда. Ру, 30.05.2007(ингл.)
- ↑ „Фото самолёта Руста в парке в Японии“ (деадлинк). 2007-йил 15-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 28-декабр.
- ↑ „Матиас Руст разговорился через 25 лет после полёта на Красную площадь: безответственный был“. НЕWСру.cом (2012-йил 14-май). 2012-йил 17-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 14-май.
Адабиётлар
- Мосcоw тоучдоwн шакес тҳе Кремлин. // Флигҳт Интернатионал: Оффиcиал орган оф тҳе Роял Аэро Cлуб. – Суттон, Суррей: Реэд Бусинесс Публишинг Лтд, 6-июн 1987. – Вол. 131 – Но. 4065 – П. 2 – ИССН 0015-3710.
- Баррингер, Фелиcитй. Лоне Wест Герман Флиэд Унҳидеред то тҳе Кремлин. // Неw Ёрк Тимес: Даилй Неwспапер. – Н. Й.: Неw Ёрк Тимес, Инc., 30-май, 1987. – П. 1 – ИССН 0362-4331.