Mingechaur
Мингечаур (Мингəçэвир) — Озарбайжон Республикасидаги шаҳар (1948-йилдан). Кура дарёсининг ҳар иккала соҳилида. Темир йўл стансияси. Аҳолиси 100 минг кишига яқин (1990-йиллар ўрталари). 1945-йилда Мингачевир ГЕС қурила бошлаши муносабати билан вужудга келган. Йўл машиналари, машина тузатиш, кабел, шиша тола, техник резина буюмлари, „Электроизолит“, темир-бетон буюмлар, йирик панелли уйсозлик, ёғочсозлик заводлари, тўқимачилик, гўшт комбинатлари бор. Тарих-ўлкашунослик музейи, театр мавжуд. Мингечаурда Закавказеда энг йирик, милоддан аввалги 3минг йилликдан милодий ХВИИ асргача бўлган даврга мансуб археологик мажмуа топилган[1]
Мингечаур Мингəçэвир | |
|---|---|
| Шаҳар | |
|
| |
| 40°46′12″Н 47°02′56″Э / 40.77000°Н 47.04889°Э | |
| Мамлакат | Озарбайжон |
| Иқтисодий раён | Марказий Орон |
| Ҳукумат | |
| • Ҳоким | Илҳам Исмайилов |
| Асос солинган | 1946-йил |
| Майдон | 130 км2 (50 кв ми) |
| Маркази баландлиги | 545 м |
| Расмий тил(лар)и | озарбайжон тили |
| Аҳолиси (2020) |
106 048 |
| Вақт минтақаси | УТC+4:00 |
Иқтисодиёти
2008-йилдан бошлаб шаҳарда Мингечаур балиқчилик хўжалиги фаолият кўрсатиб, у ерда уч турдаги балиқлар, жумладан, зоғора, кумуш зоғора ва осётир балиқлари етиштирилади[2].
Сув омбори ва ГЕС
Мингачевир тўғони ва Мингачевир ГЕСни ташкил қилувчи Мингачевир сув омбори қурилиши 1953-йилда тугалланган. Умумий қуввати 15,6 куб километр сув бўлган гидроэлектр стансиянинг тупроқли тўғони Европадаги энг баланд сув тўғонларидан бири бўлиб, ёмғир ёғдириш усули орқали қурилган[3]. Сув омбори тумандан 3 км шимоли-ғарбда жойлашган. Сув омборининг узунлиги 70 км, эни 3 км дан 18 км гача, энг чуқур жойи 75 м га яқин, умумий майдони 605 км2[4].
Сув омбори Кура дарёсидан ташқари узунлиги 172 км бўлган Юқори Қорабоғ ва 123 км узунликдаги Юқори Ширвон каналини ўз ичига олади. Бу каналлар Мил, Мугон ва Ширвон даштларида 10 минг квадрат километр майдонни суғоришда фойдаланилади. Варвара сув омбори ва Варвара ГЕС Мингачевир сув омборидан 20 км шарқда Кура дарёсида жойлашган. Варвара ГЕС энергия блоклари ҳажми 16 МВтни ташкил қилади.
Аҳолиси
| Йиллар | минг киши |
|---|---|
| 2010 | 96.9 |
| 2011 | 97.8 |
| 2012 | 98.8 |
| 2013 | 99.7 |
| 2014 | 100.6 |
| 2015 | 101.6 |
| 2016 | 102.4 |
| 2017 | 103.2 |
| 2018 | 104.5 |
Этник гуруҳлар
2009-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, шаҳарнинг умумий аҳолиси 96,304 киши, шу жумладан 95,7 минг озарбайжон, 413 нафар рус, 52 нафар лезгинлар ва бошқаларни ташкил қилади[6].
| Мингечаур | 96304 | 100,0 | 46492 | 100,0 | 49812 | 100,0 |
| хусусан | ||||||
| Озарбайжонлар | 95700 | 99,37 | 46355 | 99,7 | 49345 | 99,1 |
| Руслар | 413 | 0,43 | 87 | 0,2 | 326 | 0,7 |
| Лезгинлар | 52 | 0,05 | 23 | 0,0 | 29 | 0,1 |
| Татарлар | 38 | 0,04 | 5 | 0,0 | 33 | 0,1 |
| Украинлар | 20 | 0,02 | 0 | 0,0 | 20 | 0,0 |
| Турклар | 16 | 0,02 | 8 | 0,0 | 8 | 0,0 |
| Курдлар | 7 | 0,01 | 3 | 0,0 | 4 | 0,0 |
| Аварлар | 6 | 0,01 | 0 | 0,0 | 6 | 0,0 |
| Грузинлар | 6 | 0,01 | 2 | 0,0 | 4 | 0,0 |
| Бошқалар | 46 | 0,05 | 9 | 0,0 | 37 | 0,1 |
Дини
- Мусулмонлар 95%
- Бошқалар 5%
Маданияти
Давудова номидаги Мингачаур давлат театри 1969-йилда фолклор театри негизида ташкил этилган[7]. Ҳар бир клубнинг ўз ансамбли бор. Шунингдек, клубларда қўшиқ ва мусиқа тўгараклари, компутер, тикувчилик, стол ўйинлари ва санъат бўйича ўқув курслари мавжуд. Шаҳарда 8 та клуб биноси, жумладан, шаҳид Азар Нифталиев, Самад Вургун, Нариман Нариманов ва бошқа клублар мавжуд[манба керак].
Музейлари
Мингачаур тарих музейи 1968-йил январда ташкил этилган. Музейнинг иккита филиали бор — Шаҳидлар хотираси ва Мустақиллик музейи. Музейда 14 461 та экспонат мавжуд. Шаҳарда шунингдек, Мингачаур галереяси жойлашган бўлиб, унда озарбайжон ва рус рассомларининг 310 та санъат асари, жумладан, Михаил Врубел ва Иля Репин асарлари мавжуд.
Мусиқа ва ОАВлари
Шаҳарда 3 та мусиқа мактаби — Ҳожибаёв мактаби, Булбул мактаби ва шаҳид Қосимов мактаби фаолият юритмоқда. Ушбу мактабларда ўқиш 7 йил давом этади. Мактабларда жами 1500 нафар ўқувчи таҳсил олади, 350 нафар профессионал ўқитувчилар уларга таълим беради. Мактабларда тор, камонча, нагара, соз каби миллий чолғу асбоблари, фортепиано, скрипка, вокал бўйича турли курслар мавжуд.
Мингачевир ТВ минтақавий канали штаб-квартираси шаҳарда жойлашган[8].
Боғлари




Шаҳарда кўплаб боғлар, хусусан Соҳил боғи ва Дўстлик боғи бор[9].
Спорти

Шаҳарда Озарбайжон футболининг юқори лигаси — Озарбайжон Биринчи дивизионида рақобатлашадиган битта профессионал футбол жамоаси — „Энергетик“ бор.
Шаҳарда шунингдек, 2010-йилда янгиланган ва очилган юқори замонавий Кўра спорт ва эшкак эшиш маркази мавжуд[10][11]. Бу мажмуа 2015-йилги Европа ўйинларида каноэда спринт бўйича мусобақалар ўтказилган[12].
Манбалар
- ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ Байрамова, Жейран „Гоне Фишинг то Мингечевир -Савинг тҳе Стургеон-“. www.висионс.аз. 2014-йил 20-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 13-ноябр.
- ↑ „Мингачевир Ҳйдро Поwер Плант“. 2012-йил 17-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 13-ноябр.
- ↑ „Cоğрафи мöвқейи - МİНГƏÇЭВİР ŞƏҲƏР Иcра Ҳакимиййəти“. мингечевир-иҳ.гов.аз. 2018-йил 29-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-ноябр.
- ↑ Политиcал дивисион, популатион сизе анд струcтуре: Популатион бй тоwнс анд регионс оф тҳе Републиc оф Азербаижан „Популатион | Тҳе Стате Статистиcал Cоммиттеэ оф тҳе Републиc оф Азербаижан“ (эн). Тҳе Стате Статистиcал Cоммиттеэ оф тҳе Републиc оф Азербаижан. 2018-йил 27-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 28-ноябр.
- ↑ „Аран иқтисади раёну: Мингəçэвир şəҳəри“. Тҳе оффиcиал wебсите оф Стате Статистиcс Cоммиттеэ оф Азербаижан. 2018-йил 15-июнда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Мингəçэвир Дöвлəт Драм Театрıнıн 45 иллик юбилейи қейд эдилмиşдир“ (аз). 2014-йил 13-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 13-ноябр.
- ↑ „Радио-ТВ яйıмı“ (аз). 2014-йил 27-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 13-ноябр.
- ↑ „Саҳил паркı "гəл, гəл" дейир“ (аз). 2014-йил 13-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 13-ноябр.
- ↑ „Азербаижан то пут 6 море Олймпиc Спорт Cомплехес инто оператион тҳис еар“. 2011-йил 3-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 21-август.
- ↑ „Спеэч бй Илҳам Алиев ат тҳе cеремонй ҳелд ат тҳе Натионал Олймпиc Cоммиттеэ то аwард спорцмен анд cоачес“. 2014-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 21-август.
- ↑ „Мингачевир Венуэ Фаcц“. www.баку2015.cом. 2014-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 7-ноябр.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Викиомборда „Мингачевир“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |