NATO sahifasining manbasini koʻrish

{{Tashkilot bilgiqutisi
|nomi = North Atlantic Treaty Organisation<br />Organisation du traité de l'Atlantique nord<br />Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti
|tasvir = Flag of NATO.svg
|tasvir_tagyozuvi = 
|tasvir2 = North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).svg
|tasvir2_tagyozuvi = NATO xaritasi
|qisqartma = NATO
|turi = harbiy blok
|sanoat = 
|shiori = 
|maqomi = 
|masqadi = 
|ishga_tushgan_sanasi = [[4-aprel]] [[1949]]-yil
|tan_olingan_yili = 
|tugatilgan = 
|tugatilish_sababi = 
|joylashuvi = [[Brussel]], [[Belgiya]]
|hududiy_hizmati = 
|asoschilari = 
|prezident = 
|direktori = 
|bosh_kotib = {{Norvegiya bayrogʻi}} [[Jens Stoltenberg]]
|xoʻjayinlar =
|yetakchi_sarlavha =
|yetakchi_nomi =
|yetakchi_sarlavha2 =
|yetakchi_nomi2 =
|yetakchi_sarlavha3 =
|yetakchi_nomi3 =
|bosh_mahkamasi =
|daromad =
|aylanma_daromad =
|operatsion_foyda =
|toza_foyda =
|boyligi =
|byudjet =
|IITKI =
|ishchilar_soni =
|koʻngilli_xizmatkorlar =
|mijozlar_soni =
|aʼzolari = {{bayroq|Albaniya}}<br />{{bayroq|Belgiya}}<br />{{bayroq|Bolgariya}}<br />{{bayroq|Kanada}}<br />{{bayroq|Xorvatiya}}<br />{{bayroq|Chexiya}}<br />{{bayroq|Daniya}}<br />{{bayroq|Estoniya}}<br />{{bayroq|Finlandiya}}<br />{{bayroq|Fransiya}}<br />{{bayroq|Germaniya}}<br />{{bayroq|Gretsiya}}<br />{{bayroq|Vengriya}}<br />{{bayroq|Islandiya}}<br />{{bayroq|Italiya}}<br />{{bayroq|Latviya}}<br />{{bayroq|Litva}}<br />{{bayroq|Lyuksemburg}}<br />{{bayroq|Chernogoriya}}<br />{{bayroq|Niderlandiya}}<br />{{bayroq|Shimoliy Makedoniya}}<br />{{bayroq|Norvegiya}}<br />{{bayroq|Polsha}}<br />{{bayroq|Portugaliya}}<br />{{bayroq|Ruminiya}}<br />{{bayroq|Slovakiya}}<br />{{bayroq|Sloveniya}}<br />{{bayroq|Ispaniya}}<br />{{bayroq|Turkiya}}<br />{{bayroq|Birlashgan Qirollik}}<br />{{bayroq|AQSh}}<br />
|oʻziga_tegishli_tashkilotlar =
|vebsayti = [http://www.nato.int/ www.nato.int]
|tili = [[Ingliz tili]], [[fransuz tili]]
}}
[[file:NATO members (blue).svg|thumb|NATO xaritasi]]
'''NATO''', '''Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti''' ({{lang-en|North Atlantic Treaty Organization}}, NATO; {{lang-fr|Organisation du traité de l 'Atlantique nord}}, OTAN) — [[Yevropa]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]] hamda [[Kanada]] kabi koʻpchilik mamlakatlar birlashgan jahondagi eng yirik harbiy va siyosiy jamlanmasi, va „Yevropani tashqi taʼsirlardan himoya qilish“ uchun ushbu tashkilotga 4-aprel kuni 1949-yil [[AQSh]]da asos solingan. Tashkilot yaratilgan paytda 12 ta mamlakat aʼzo boʻlgan, hozirgi kunda esa aʼzolar soni 32 taga yetgan.

== Tashkilot maqsadi ==
[[Shimoliy Atlantika oqimi|Shimoliy Atlantika]] shartnomasi tashkilotiga qoʻshilgan mamlakatlar 1949-yilda tinch aholi xavfsizligini mustahkamlash maqsadida Shimoliy Atlantika mintaqasidagi davlatlar bilan birlashishga qaror qilishgan. Ittifoqqa aʼzo mamlakatlar yaxlit mudofaa tizimini yaratish va dunyo xavfsizligini saqlashni oʻz oldilariga maqsad qilishgan.

2010-yilda NATO „''Zamonaviy mudofaaning ilgʻor ishtiroki“'' nomli strategik hujjat uchta muhim vazifalarni taqdim etdi, bular: jamoaviy mudofaa, inqirozni oldini olish va hamkorlik asosida xavfsizlikni kuchaytirish.
[[Fayl:Truman signing North Atlantic Treaty.jpg|thumb|[[1949-yil]]da tashkilotga asos solinishi]]

== Tuzilishi ==
NATO hozirgi kunda tarkibida 32 mamlakatni birlashtirgan tashkilotdir. Ushbu tashkilot qamrovida yuzlab qoʻmitalar, guruhlar, xizmat boshqaruvlari yoki harbiylar va fuqarolarishtirokidagi rejalashtirish boʻlinmalari mavjud. Shuning bilan birga, tashkilot tarkibida mutaxassislarni tayyorlash va tayyorgarlikdan oʻtkazish oʻquv markazlari faoliyat koʻrsatadi. NATO zarur qarorlar yoki choralar koʻrish shartnomalarini qabul qilish uchun mamlakat aʼzolarini ikki toifaga ajratadi — ''vositachilar''<ref name="Deputy Secretaries General of NATO" /> hamda ''zahiralar guruhlari.'' Uchrashuvlar oʻtkazish va boshqa vazifalar yechimlarini tashkilotga aʼzo mamlakatlarni umumiy manfaatlari va qarashlarini inobatga olgan holda koʻrib chiqadi. Doimiy barcha operatsiyalar oʻtkazilish uchun mablagʻlar, tashkilot ostidagi harbiylarga, zarar koʻrgan fuqarolarga NATO [[budjet]]idan pul ajratiladi. Moliyaviy holat jarayonda qatnashayotgan mamlakatlar bilan birga hal qilinib, NATO budjeti shu asosda shakllantiriladi.<ref name="Deputy Secretaries General of NATO" />

== Yadroviy barqarorlik guruhi ==
NATO davlatlarining ''mudofaa vazirlari'' va ''mudofaa rejalashtirish qoʻmitasi'' aʼzolari ishida qatnashadiganlar baʼzi muhim hollarda yoki favqulodda vaziyatlarda '''yadroviy rejalashtirish guruh'''i tarkibida uchrashadilar. Bu guruh aʼzolari yigʻilganda [[Yadroviy qurolsizlanish|yadroviy siyosat xavfsizlik]], himoya, axborot tizimlari, [[boshqaruv]], yadroviy qurollar keng muhokama qilinadi hamda amaliy choralar belgilanadi.

== Oliy darajali guruh ==
Bu guruh NATOning yadroviy siyosat va rejalashtirish masalalari boʻyicha ''oliy konsultativ organ'' sifatida ish yuritadi. Shuningdek, NATOning eng muhim masalalarni koʻrib chiqishda bu guruh asosiy rol oʻynaydi.

== Tezkor tahliliy guruh ==
NATOga aʼzo davlatlar rahbarlari ilk bor 1999-yilning aprel oyida [[Vashington]]dagi uchrashuvida [[Bolqon]], [[Somali]], [[Gaiti]] va ushbu harakatlar ichki norozilik va tanqidlarga sabab boʻlayotgani taʼkidlangan. Ushbu holatdan soʻng 1990-yilda jahonning har bir burchagida tanilgan NATO tashkiloti tahlilchilari NATOning bu harakatlarini Shimoliy Atlantika kuchlarining behuda sarflanishi deb baholashdi. Shuning uchun hozirgi vaqtlarda ushbu tahliliy guruh NATO va Yevropa davlatlari siyosatini ochiq va tahliliy tarzda oʻrganmoqda. Tahliliy guruh aʼzolari bosh kotib oʻrinbosarlarining nazorati ostida bir necha haftada bir marta yigʻilib, soʻnggi xalqaro voqealarni tahlil qiladilar va ularga qarshi maxsus choralar qabul qilinadi.

== Yuqori bosh qoʻmondonlik ==
'''NATO tarkibidagi yuqori bosh qoʻmondonlik organi''' tashkilot doirasida amalga oshiriladigan barcha harbiy amaliyotlar va hududlardagi barqarorlikni saqlash uchun bevosita javobgardir. Bu organ javobgarlikni oʻz boʻyniga olgani bois NATOdagi siyosiy va harbiy savollarga javob berish hamda tegishli tavsiyalarni joriy etish huquqiga ega. '''Yuqori bosh qoʻmondonlik''' organi bir vaqtning oʻzida aʼzo mamlakatlar bosh kotiblari taʼsiridan erkin holda ish yuritadi va milliy darajadagi masalalarga yechim topishga mas’uldir.
== NATO maslahatdoshlari Organi ==

Shimoliy Atlantikaning shartnomasi binoan NATO tashkilotga aʼzo davlatlarning doimiy vakillardan iborat boʻlgan '''Maslahat organi''' faoliyat yuritadi. Ushbu organ vakillari maʼlum vaqt oraligʻida yigʻilish eʼlon qilib, oldiga qoʻyilgan muammolarning yechimini muhokama qilish uchun toʻplanishadi.

Bu Maslahat organiga aʼzo boʻlgan mamlakatlarning Tashqi ishlar vazirlari (kamida yiliga ikki marta), mudofaa vaziri (zaruriy hollarda) va boshliqlari hamda NATO rasmiylari ham qatnashishadi. NATO Maslahat organi uchrashuvlarida tashkilotning olib borayotgan ishlari strategiyasi va asosiy ustuvor yoʻnalishlar belgilab olinadi. Ushbu organ NATO olib borayotgan faoliyatini aʼzo mamlakatlar qarashlari va [[deklaratsiya]]<nowiki/>lari asosida muvofiqlashtiradi, yuzaga kelgan muammolarni hal qiladi va asosiy siyosiy-harbiy qarorlarni ishlab chiqish vakolatiga egadir. NATOga aʼzo mamlakatlar teng huquqli hisoblanadi. Maslahat qoʻmitasi yigʻilishlari odatda keng dumaloq stol atrofida oʻtkaziladi va unda barcha masalalar umumiy kelishuv asosida bir ovoz bilan hal qilinadi.

NATOning doimiy bosh kotibi bu organga raislik qiladi va elchining katta yordamchisi sifatida ish yuritadi. NATO maslahat organi raisi har yili oʻtkaziladigan alifbo tartibi yoʻli bilan tashqi ishlar vaziri darajasida saylanadi. Organ tashkilotning faoliyatini muvaffaqiyatli olib borish va barcha strukturalarini yaratish uchun masʼul etib tayinlangan. Ushbu Maslahat organi yechimlari yigʻinlarida ishtirok etgan raislar oʻrinbosarlari, ularning maslahatchilari va konsultantlari, javobgarlik qoʻmitalari ishtirokida hamda [[iyerarxiya]] tartibidagi aniqliklar orqali koʻrib chiqiladi. NATO maslahat organining konsultativ boʻlimi, bunda ishtirok etgan barcha mamlakatlar vakillari va bosh kotib qoʻl ostidagi yordamchilar siyosiy savollar boʻyicha Siyosiy qoʻmitaga yondashib, muammolar oʻzaro baham koʻriladi.[[Tasvir:History of NATO enlargement.svg|thumb|NATOning faoliyat doirasi kengayishi]]

== Shaxsiy ishtirokchilik rejasi ishtirokchilari ==
{|class="wikitable"
!Mamlakat
!Dunyo tinchligiga birdamlik
!Shaxsiy ishtirokchilik rejasi
|-
| {{Ozarbayjon bayrogʻi}} [[Ozarbayjon]] || May 1994 || May 2005
|-
| {{Armaniston bayrogʻi}} [[Armaniston]] || oktabr 1994 || Dekabr 2005
|-
| {{Qozogʻiston bayrogʻi}} [[Qozogʻiston]] || May 1994 || Yanvar 2006
|-
| {{Moldova bayrogʻi}} [[Moldova]] || May 1994 || May 2006
|}

== „Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ ==

NATO tashkilotga aʼzo boʻlgan Yevropa mamlakatlardan tashqari yana bir nechta davlatlar bilan bitim tuzdi va bu bitimni '''Tinchlik yoʻlida hamkorlik''' nomi bilan atadi.

„Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ ishtirokchilari: [[Avstriya]], [[Ozarbayjon]], [[Armaniston]], [[Belarus]], [[Bosniya va Gertsogovina]], [[Gruziya]], [[Irlandiya]], [[Qozog'iston]], [[Qirg'iziston]], [[Makedoniya]], [[Malta]], [[Moldova]], [[Rossiya]], [[Serbiya]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]], [[Oʻzbekiston]], [[Ukraina]], [[Finlandiya]], [[Chernogoriya]], [[Shvetsariya]], [[Shvetsiya]].
{|class="wikitable"
!Mamlakat
!Bitimda ishtirok boshlashi
|-
| {{FIN}} || May 1994
|-
| {{SWE}} || May 1994
|-
| {{TKM}} || May 1994
|-
| {{KGZ}} || Iyun 1994
|-
| {{RUS}} || Iyun 1994
|-
| {{UZB}} || Iyul 1994
|-
| {{BLR}} || Yanvar 1995
|-
| {{AUT}} || Fevral 1995
|-
| {{SUI}} || Dekabr 1996
|-
| {{IRL}} || Dekabr 1999
|-
| {{TJK}} || Fevral 2002
|-
| {{SRB}} || Dekabr 2006
|-
| {{MLT}} || Aprel 1995 (1996-oktabrigacha); aprel 2008
|}
{| class="wikitable"
|+ '''NATO bosh kotiblari'''<ref name="secgen">http://www.nato.int/cv/secgen.htm NATO Whoʻs who? — Secretaries General of NATO</ref>
|-
| 1
| Xastings Lionel Ismaј
| {{GBR}}
| 4-aprel 1952 — 16-may 1957
|-
| 2
| Pol Xenri Spak
| {{BEL}}
| 16-may 1957 — 21-aprel 1961
|-
| 3
| Dirk Shtiker
| {{NLD}}
| 21-aprel 1961 — 1-avgust 1964
|-
| 4
| Manlio Brosio
| {{ITA}}
| 1-avgust 1964 — 1-oktabr 1971
|-
| 5
| Јosef Luns
| {{NLD}}
| 1-oktabr 1971 — 25-iyun 1984
|-
| 6
| Peter Karington
| {{GBR}}
| 25-iyun 1984 — 1-iyul 1988
|-
| 7
| Manfred Vorner
| {{GER}}
| 1-iyul 1988 — 13-avgust 1994
|-
| 8
| Serxio Balansino
| {{ITA}}
| 13-avgust 1994 — 17-oktabr 1994
|-
| 9
| Vili Klaes
| {{BEL}}
| 17-oktabr 1994 — 20-oktabr 1995
|-
| 10
| Serxio Balansino
| {{ITA}}
| 20-oktabr 1995 — 5-dekabr 1995
|-
| 11
| Xavier Solana
| {{ESP}}
| 5-dekabr 1995 — 6-oktabr 1999
|-
| 12
| Jorj Robertson
| {{GBR}}
| 6-oktabr 1999 — 17-dekabr 2003
|-
| 13
| Alesandro Minuto Riso
| {{ITA}}
| 17-dekabr 2003 — 1-yanvar 2004
|-
| 14
| Јap de Xop Shefer
| {{NLD}}
| 1-yanvar, 2004 — 31-iyul 2009
|-
| 15
| Anders Fog Rasmusen
| {{DEN}}
| 1-avgust 2009 — 1-oktabr 2014
|-
|16
| Yens Stoltenberg
|{{NOR}}
| 1-oktabr 2014 — hozirgi vaqtgacha.
|}

{| class="wikitable"
|+ '''Bosh kotib oʻrinbosarlari'''<ref name="Deputy Secretaries General of NATO">http://www.nato.int/cv/depsecgen.htm NATO Whoʻs who? — Deputy Secretaries General of NATO</ref>
|-
! #
! Nomi
! Vatani
! Faoliyat davri
|-
| 1
| Jonkxer van Vredenburg
| {{NLD}}
| 1952-1956
|-
| 2
| Baron Adolf Bentink
| {{NLD}}
| 1956-1958
|-
| 3
| Alberiko Kasardi
| {{ITA}}
| 1958-1962
|-
| 4
| Kuido Kolona di Paliano
| {{ITA}}
| 1962-1964
|-
| 5
| Jeyms Roberts
| {{CAN}}
| 1964-1968
|-
| 6
| Osman Olkaј
| {{ТУР}}
| 1969-1971
|-
| 7
| Paolo Pansa Tsedronio
| {{ITA}}
| 1971-1978
|-
| 8
| Rinaldo Petrignani
| {{ITA}}
| 1978-1981
|-
| 9
| Yerik de Rin
| {{ITA}}
| 1981-1985
|-
| 10
| Marselo Guidi
| {{ITA}}
| 1985-1989
|-
| 11
| Amedo de Franchis
| {{ITA}}
| 1989-1994
|-
| 12
| Serhio Balansino
| {{ITA}}
| 1994-2001
|-
| 13
| Alesandro Minuto Riso
| {{ITA}}
| 2001-2007
|-
| 14
| Klaudio Bisogniero
| {{ITA}}
| 2007-2012
|-
| 15
| Alexander Vershbow
| {{USA}}
| 2012-hozirgi vaqtgacha
|}

== Nato Harbiy Qoʻmitasi ==
NATOning eng oliy harbiy yurishlarni oʻtkazadigan maxsus Nato harbiy qoʻmitasi mavjud boʻlib, qoʻmita quyidagilardan iboratdir: •tashkilotga aʼzo mamlakatlarning oliy unvondagi harbiylari, •qoʻmondonlar, •Islandiya [[fuqaro]]lar raisi (harbiy kuchga ega emasligi sababli).

Qoʻmita harbiy muammolarini oliy kengash bilan muhokama qilish uchun yiliga ikki marotaba yigʻiladi.

Harbiy qoʻmita vujudga kelishida NATO oʻzining harbiy tartibini uchga boʻldi va, ular quyidagilardan iborat:
* Yevropadagi ittifoqning yuqori qoʻmondonligi. (u asosan ittifoqga aʼzo davlatlar qoʻmondonlarining hamfikrligi ostida ish yuritadi).
* Atlantika okeani qoʻmondonligi (u Atlantika ittifoqining yuqori qoʻmondonligi tomonidan boshqariladi).
* Kanal qoʻmondonligi (bu yerda La-Mansh boʻgʻozi nazarda tutilyapti). Ushbu qoʻmondonlikka barcha harbiy flot armiyasi va suv osti kuchlari xizmat qiladi.
NATO harbiy qoʻmitasining ''vazifasi'' itttifoq mamlakatlari orasida, qolaversa dunyo davlatlari orasida oddiy aholi tinchligini birdamlik sifatida saqlash rejalarini takomillashtirish va bu ishlarni amaliy ravishda jonlashtirishdan iboratdir. Yevropa yuqori bosh qoʻmondonlini Nato oliy qoʻmondonligi (asosan amerikalik qoʻmondonlar) ''nazorat qiladi''. Bu qoʻmondonlikga uch Yevropa harbiy teatr qoʻmondonligi nomini olgan koloniyalar boʻysinadi:
* Shimoliy Yevropa qoʻmondonligi
* Markaziy Yevropa qoʻmondonligi
* Janubiy Yevropa qoʻmondonligi
Ushbu choralar orasida harbiy qoʻmita muammolarini NATO maslahatdoshlar qoʻmitasi tomonidan koʻrib chiqiladi.
{| align=center
|+ '''Sammit '''
| [[Tasvir:NATO-2002-Summit.jpg|1200px|thumb|left|NATO davlatlarining [[sammit]]i (2002)]]
|}

== NATO aʼzolari ==
{| class="wikitable"
|- bgcolor="#CCCCCC"
! width="120"|Sana !! width="120"|Davlat !! width="350"|Qaydlar
|-
!colspan=3 |Tashkilotga asos solgan davlatlar
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{BEL}} ||
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{GBR}} ||
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{DEN}} ||
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{ITA}} ||
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{ISL}} || [[Islandiya]] — oʻz armiyasiga ega boʻlmagan NATOning yagona aʼzosi, bu mamlakatning tashkilotga kirishining shartlaridan biridir. Shunga qaramay, davlatning qirgʻoq qoʻriqchilari bor. Shuningdek, NATOning tinchlikparvar missiyalarida ishtirok etish uchun Norvegiyaning bazalarida island koʻngillilarini tayyorlash qarori qabul qilingan.
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{CAN}} ||
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{LUX}} ||
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{NLD}} ||
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{NOR}} ||
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{PRT}} ||
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{USA}} ||
|-
| [[4-aprel]] [[1949]] || {{FRA}} || [[1966]]-yil iyulidan [[Fransiya]] NATO harbiy tashkilotidan chiqib ketadi, ammo Shimoliy Atlantika shartnomasining qatnashchisi boʻlib qolaveradi.
|-
!colspan=3 |Birinchi kengayish
|-
| [[18-fevral]] [[1952]] || {{GRC}} || [[1974-yil]]dan [[1980-yil]]gacha [[Yunoniston]] blokning boshqa aʼzosi — [[Turkiya]] bilan tang munosabatlari sababli NATO harbiy tashkilotida qatnashmaydi.
|-
| [[18-fevral]] [[1952]] || {{TUR}} ||
|-
!colspan=3 |Ikkinchi kengayish
|-
| [[9-may]] [[1955]] || {{GER}} || Faqat [[Gʻarbiy Germaniya]] qoʻshiladi, [[Saar]] GFR bilan [[1957-yil]]da birlashadi, [[GDR]] — [[3-oktabr]] [[1990-yil]]da.
|-
!colspan=3 |Uchinchi kengayish
|-
| [[30-may]] [[1982]] || {{ESP}} ||[[2001-yil]]i, Ispaniyani sotsialistlar boshqara boshlagandan soʻng [[Ispaniya]] NATOning harbiy organlaridan chiqadi, ammo NATOning aʼzosi boʻlib qolaveradi.
|-
!colspan=3 |Toʻrtinchi kengayish
|-
| [[12 mart]] [[1999]] || {{HUN}} ||
|-
| [[12 mart]] [[1999]] || {{POL}} ||
|-
| [[12 mart]] [[1999]] || {{CZE}} ||
|-
!colspan=3 |Beshinchi kengayish
|-
| [[29 mart]] [[2004]] || {{BUL}} ||
|-
| [[29 mart]] [[2004]] || {{LVA}} ||
|-
| [[29 mart]] [[2004]] || {{LTU}} ||
|-
| [[29 mart]] [[2004]] || {{ROM}} ||
|-
| [[29 mart]] [[2004]] || {{SVK}} ||
|-
| [[29 mart]] [[2004]] || {{SLO}} ||
|-
| [[29 mart]] [[2004]] || {{EST}} ||
|-
!colspan=3 |oltinchi kengayish
|-
| [[1 аprel]] [[2009]] || {{ALB}} ||
|-
| [[1-aprel]] [[2009]] || {{CRO}} ||
|-
|}

== Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi ==
Tashkilotda 1967-yilning dekabridan Oliy harbiy va siyosiy organ rukni ostida '''Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi''' tashkillashtirildi. Ushbu organ oʻzining qamrovliligi jihatdan ''Maslahat organi'' bilan teng huquqlidir. Bu qoʻmita alyansning oliy harbiy hukumati sanaladi hamda strukturasi doimiy aʼzo davlatlar raislaridan tarkib topgan boʻlib, kamida ikki yilda bir marta harbiy aloqalar bilan xavfsizlikni taʼminlash borasidagi savollarni muhokamalash uchun mudofaa vazirlari orasida oʻzaro yigʻinlar uyushtirilib, barcha masalalar hal qilinib turiladi. Qoʻmita NATOga aʼzo mamlakatlarni umumiy xavfsizligini taʼminlash va yuksaltirish nuqtai nazarini NATOning siyosiy hukumatiga tavsiya qilib keladi. Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi har yillik shahar va mamlakatlar miqyosida tinch aholini xavfsizlik bilan taʼminlashga tayyorgarlik samaradorligini oshirishiga koʻmaklashadi. Inqiroz yuz berganda yoki jang vaqtida qoʻmita urush holatini baholash maslahatini taklif etib, harbiy kuchlardan foydalanilishi va yangi qoidalar ishlab chiqishni nazorat qiladi. Ushbu qoʻmita qarorlari bilan NATOning yuqorida sanab oʻtilgan masalalari tez hal boʻlibgina qolmay, shu bilan birga qoʻmita ishtirokidagi tayyorgarliklar, yechimlarning qabul qilinishi katta ahamiyatga molikdir.

== Bosh shtab ==
Bosh shtab NATOning harbiy qoʻmitasi raislari va yuqori bosh qoʻmondonlik organi bilan birga oliy harbiy namoyandachilar hamda qurolli kuchlar ittifoqi sifatida NATO bosh qarorgohida oliy pogʻonalardan oʻrin olishgan. U Birlashgan ittifoq doirasida Yevropa mintaqasidagi ikki qoʻmondonlikni oʻz maqsadlariga yoʻnaltiradi.
* Shimoliy Yevropaning birlashgan kuchlari:
# {{BEL}}
# {{GBR}}
# {{GER}}
# {{DEN}}
# {{LUX}}
# {{NED}}
# {{NOR}}
# {{POL}}
# {{CZE}}
Asosiy qarorgoh [[Niderlandlar]]ning Brunsam shahrida joylashgan;
* Janubiy Yevropaning ittifoq kuchlari:
# {{HUN}}
# {{GRE}}
# {{ITA}}
# {{ESP}}
# {{TUR}}
Asosiy qarorgoh — [[Italiya]]ning [[Neapol]] shahrida joylashgan.

Atlantikaning oliy qoʻmondonligi besh asosiy boʻlinmalardan iborat:
* Sharqiy Atlantika,
* Gʻarbiy Atlantika,
* Janubiy Atlantika,
* Zarba beruvchi flot,
* Suvosti kemalarining birlashgan qoʻmondonligi.

== Xalqaro harbiy shtat ==
Harbiy qoʻmitaga izchillik borasida '''xalqaro harbiy shtat''' yordam beradi va u maxsus harbiylardan tashkil topgan boʻlib, davlat ishlarini toʻgʻri yoʻnaltirish qoidasi bilan NATO asosiy qarorgohida faoliyat yuritadi. Ushbu qoʻmita NATOning yechimlarini tahlil qilib tayyorlaydi hamda harbiy hamkorlikni tashkilot aʼzolari oʻrtasida uchinchi ishtirokchi sifatida bitim tuzadi (bu yerda NATOning namoyandalari va unga aʼzo mamlakatlardan tashqari alohida keltirilyapdi). 2002-yilda shtat ishtirokidagi faoliyatda 16 mingga yaqin odam qatnashgan. Xalqaro harbiy shtat hay’ati NATO aʼzolari tomonidan tavsiya qilingan davogarlarni Harbiy qoʻmita yordamida saylangan toʻrt yulduzli qoʻmondon tomonidan boshqariladi. Ushbu qoʻmondon oʻziga boʻysinadigan beshta [[Vitse-prezident|vitse-direktorlarga]] ega. Ularning har biri tegishli shtab ostida boʻlingan javobgarliklarga maʼsuldir (yaʼni rejalar va siyosat borasida, tahliliy amaliyotlar, bitimlar, mintaqalar xavfsizligi, qurolli va harbiy zahiralar). Shtab maslahatchilar guruhi, konsultantlar va nazoratchilarga ega.

== Iqtisodiy qoʻmita ==
Mamlakatlar orasida hamma taraflama hamkorlik maqsadlarini hayotiylashtirish va NATO masalalariga oid shartnoma yaratish Iqtisodiy qoʻmita tomonidan oʻz boʻyniga olingan va ushbu qoʻmita aʼzolari mamlakatlar orasida qiziqtirgan savollar yaʼni iqtisodiy rivojlanish hamda xavfsizlikni taʼminlash maqsadi va mudofaaga qobiliyatli mamlakatlar orasida oʻtkaziladigan forumlarni koʻrib chiqadi. Bu qoʻmita tabiy jihatdan iqtisodiy hamkorlik masalalarini muhokama qilishda keng dunyoqarash va sharoit vaziyatlarini mudofaa qobiliyatiga tayyorlash nigohi bilan nazar soladi (budjetdagi harbiy chiqim mablagʻlari, mudofa komplekslari sanoati rivojlanishi, mudofa rejalarini amalga oshirish uchun muhim zahiralar bilan taminlash va hokazo). Bu masalalar doirasiga kiradigan savollar boʻyicha har yili NATO tashkilotchilari orasida oʻrtaga tashlanib iqtisodiy muammolar va xom-ashyolar borasida muhokamalar qilinib tadbiq qilinadi. Bunday yigʻinlarni tayyorlash va oʻtkazishga Iqtisodiy qoʻmita rahbarlik qiladi.

== Qoʻmondonlik kotibi ==
[[Tasvir:FlagaNATO-PL(cropped).png|thumb|200px|NATO bayrogʻi]]
[[Tasvir:Map of NATO chronological.gif|thumb|300px|NATOga mamlakatlarning aʼzo boʻlishi (Miniatura shaklida)]]
Deyarli kun ora NATOning barcha qoʻmitalari faoliyatidagi xalqaro kotibiyat yigʻinini hokimiyatda tayinlangan aʼzo '''Qoʻmondon kotibi''' boshchiligida tashkillashtiriladi.

'''Qoʻmondonlik kotibi''' bir vaqtning oʻzida NATO maslahatdoshlar organi raisi, mudofalar rejalashtirish qoʻmitasi, yadroviy rejalar guruhi hamda NATOning boshqa barcha qoʻmitalarning rasmiy raisi vazifasiga tayinlangan. Ushbu shaxs muhokamalarni harakatlantirish va tashkillashtirish, shu bilan birga amalda tadbiq qilish choralarini uning echimi va dunyoqarashiga asoslanib koʻrib chiqiladi. Qoʻmondonlik kotibining oʻzi NATO doirasidagi aʼzo mamlakatlar muammolarini muhokama qilishi, bahslar bilan oʻrtoqlashishi, oʻzining shaxsiy xizmatidan foydalanishi va qabul qilingan qarorlarni taqdim qilish borasida tegishli huquqlarni qabul qiladi. U NATOning tashqi koʻlamligi borasida asosiy raisi va alohida hokimiyat yoki jamiyat bilan aloqa qiladigan targʻibotchisi sanaladi. Baʼzi bir holatlarda '''bosh kotib''' oʻz oʻrnida boʻlmaganida, uning vazifalarini vaqtincha barcha qoʻmitalarning oʻrta darajadagi raisi, yaʼni '''bosh kotib oʻrinbosari''' egallab turadi.

Qoʻmondonlik kotibining boshqaruv vakolatiga xalqaro hamkorlar, Qoʻmondonlik kotibining xizmati uchun ajratilgan besh operatsiya boʻlimi, boshqarma xizmati va moliyaviy nazorat xizmatlari kiradi va qaʼtiy qoidalarga rioya qilib erkin foydalanish huquqiga ega. Bu boʻlimlarning har biriga Qoʻmondonlik kotibining yordamchilaridan biri rahbarlik qiladi. Yordamchi esa asosiy qoʻmita javobgarligi boʻlimining raisi hisoblanadi. Qoʻmondonlik kotibi NATO tashkilotining yuritayotgan ishlariga vazirlar darajasida ado etuvchi kotib sifatida javobgarlikni oʻz boʻyniga oladi.

NATOning ish yuritadigan rasmiy tillari [[ingliz tili]] va [[fransuz tili]]dir.

NATO mahkamasi qarorgohi [[Belgiya]] poytaxti [[Brussel]] shahridan oʻrin olgan.
== Stoltenberg siyosati ==

NATOning yangi rahbari Yevro-Atlantika ittifoqi turli tomonlardan yangi tahdidlar bilan yuzlashayotgani haqida ogohlantirgan.[[Afina]]da [[Yunoniston Bosh vaziri]] [[Antonis Samaras]] bilan koʻrishgan Yens Stoltenberg [[Rossiya]]ning [[Ukraina]]dagi xatti-harakatlarini hamda [[Iroq]] va [[Suriya]]dagi janglardan vataniga qaytayotgan xorijlik jangarilarni [[Yevropa]] uchun yangi tahdid manbalari deya sanagan.

{{quote|''Rossiya Ukrainada xalqaro huquq normalarini buzdi. Bu holat mavjud ishonchga jiddiy putur yetkazib, Yevro-Atlantika ittifoqi xavfsizligiga tahdid solmoqda. Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikada esa “Islomiy davlat” va boshqa ekstremist guruhlar zoʻravonlik va beqarorlikka sabab boʻlmoqda. Uyiga qaytayotgan xorijlik jangarilar ham tinchligimizni xavf ostiga qoʻyyapti. Koʻplab tomonlardan turli shakllardagi tahdidlar bilan yuzlashyapmiz,'' - degan NATO Bosh kotibi.<ref name="amerikaovozi.com">http://www.amerikaovozi.com/content/nato-new-challenges/2502924.html</ref> }}

[[Antonis Samaras]]ga koʻra, Rossiya bilan toʻliq harbiy hamkorlikni qayta tiklash hozir imkonsiz, ammo Moskva bilan muloqotni davom ettirish kerak, deya oʻz fikrini qayd etgan.

{{quote|''NATO-Rossiya kengashi doirasida toʻliq hamkorlikni qayta tiklash hozir imkonsiz. Lekin Rossiya bilan aloqa qilish yoʻllari ochiq qolishi va siyosiy muloqot davom etishi kerak. Yevropa xavfsizligini taʻminlashda Rossiyaning ishtiroki muhim. Bunga muammo yechimining bir qismi sifatida qarash kerak,'' - Antonis Samaras.}}

Rossiya harbiy samolyotlarining Yevropa osmonida faollashishi ortidan NATO harbiy hozirligini oshirayotgani haqida xabar bergan.<ref name="amerikaovozi.com"/>
Stoltenbergning aytishicha, ittifoq Boltiq, Shimoliy va Qora dengizlar uzra Rossiya amalga oshirayotgan havo reyslarini yaqindan kuzatib bormoqda.
NATO Bosh kotibi [[Yens Stoltenberg]]ning aytishicha, [[Rossiya]] [[Ukraina]] ichida va chegarasida harbiy kuch toʻplab, ilgʻor uskuna va havo mudofaasi tizimlarini oʻrnatmoqda degan fikrlarni yuritgan. Stoltenberg [[Moskva]]dan qoʻshinlarini ortga qaytarishni soʻrab, Ukraina sharqidagi ixtilofni tugatishga hissa qoʻshishga chaqirgan. Gʻarb nazarida Kreml isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan degan farazlar boʻlgan. [[Moskva]] bu daʼvolarga javoban har doim ayblovlarni inkor etgan. Ukraina Mudofaa vazirligi [[2014-yil]]ning [[16-noyabr]]idan to [[18-noyabr]]iga qadar Ukraina gʻarbida sodir boʻlgan toʻqnashuvlarda besh askarini yoʻqotganini, sakkiz nafari yaralanganini maʼlum qilgan.[[Olmoniya Tashqi Ishlar vaziri]] [[Frank-Valter Shtaynmeyer]] [[Ukraina|Ukraina hukumati]] va isyonchilarni [[2014-yil]]ning sentabr oyida [[Minsk]]da imzolangan tinchlik shartlarini bajarishga chaqirgan.[[Birlashgan Qirollik Tashqi Ishlar vaziri]] [[Filip Xemmond]]ning fikricha, tinchlik bitimini imzolagan [[Rossiya]]ga uning majburiyatlarini eslatib turish kerakligini taʼkidlagan.[[Ukraina Bosh vaziri]] [[Arseniy Yatsenyuk]] nazarida [[Ukraina]] va [[Rossiya]] rasmiylari neytral hududda masala boʻyicha muzokara qilishi lozimligini taʼkidlagan boʻlsa, Kreml bunga javoban [[Kiyev]]ni sharqdagi isyonchilar bilan muloqotga chorlagan.[[Ukraina Prezidenti]] [[Petro Poroshenko]]ning [[Olmoniya]] matbuotiga aytishicha, kerak boʻlsa, [[Ukraina]] [[Rossiya]] bilan keng qamrovli urushga tayyorligini yashirib oʻtirmagan.<ref>http://www.amerikaovozi.com/content/ukraine-russia/2524638.html</ref>

== Sovet Ittifoqi, Rossiya ==
[[1949-yil]]i Bitimning tuzilishida [[Sovet Ittifoqi]] [[deputat]]lari orasida mamlakatning xususiy xavfsizligiga rahna solmoqchi degan fikrlar yuritilgan. [[1949-yil]]i va [[1954-yil]]larda [[Berlin]] shahrida [[AQSh]], [[Buyuk Britaniya]], [[Fransiya]] kabi mamlakatlarining tashqi ishlar vazirlari va [[SSSR]] mahkamasi raislari oʻrtasida boʻlib oʻtgan yigʻilishda NATOni mudofaa borasida haddan ziyod chuqurlashib ketgan tashkilot sifatida Sovet Ittifoqi tomonidan tanqid qilingan. Keyinchalik oʻzining tashqi aloqalarini mustahkamlash uchun alyans bitimiga aʼzo boʻlib shu bilan birga NATOga aʼzo barcha mamlaktlarni [[SSSR]] bilan hamkorlik qilishiga chaqiradi va oradan bir necha yillar oʻtib hech bir asossiz ushbu hamkorlik bekor qilingan. NATOning xatti harakatlariga javoban Sovet Ittifoqi [[Yevropa]] taʼsirini oʻzining ravnaqi yoʻlida bartaraf etish uchun [[1955-yil]] davlat ichidan harbiy blokni Sovet Ittifoqi yuritayotgan siyosatni tahlil etish borasida Varshava shartnomasini tuzadi.
[[Varshava shartnomasi]] tashkiloti va Sovet Ittifoqi parchalanib ketishidan<ref>{{Citation |year= |title=Tsentr Politicheskix Texnologiy |url=http://www.cpt.ru/att919.php |access-date=2013-04-25 |archivedate=2013-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927021306/http://www.cpt.ru/att919.php }}</ref>,<ref>{{Citation |year= |title=Kommentarii ekspertov TsPT |url=http://www.cpt.ru/att884.php |access-date=2013-04-25 |archivedate=2013-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927021448/http://www.cpt.ru/att884.php }}</ref> soʻng NATO jamlanmasi xavflarni bartaraf etish mahkamasi borasida rasmiy bitim tuzdi va bu bitim oʻzining doirasiga Uzoq Sharq mamlakatlarini qamrab olish choralari qoʻyilgan edi. Va NATO oldindan Sovetlar xavfini bartaraf etish maqsadi ekanligini oshkora va yaqqol amerikalik publitsist Noam Xomsk, aytganidek bayon etib kelgan. Noam Xomsk iboralari:

{{quote|''NATO oldidagi vazifalar xalqaro energetika sistemalarini nazorat qilish, dengiz yoʻllari, yer osti quvurlaridan oʻtgan barcha narsalarni Hukmdor nazorati sifatida yechish.''<ref>[http://www.evreyskaya.de/archive/artikel_238.html Aleksandr Soljenitsin o meste Rossii v sovremennom mire ]</ref> deya NATO borasidagi fikrlarini omma oldida takidlagan.}}

2006-yilning aprel oyida A. I. Soljenitsin, „Moskovskie novosti“ gazetasi muhbirlari savoliga javob berayotib shuni eʼlon qilgan:

{{quote|''NATO metodik va ustuvorlik jihatidan harbiy doirasini juda ham keskin tarzda rivojlantiryapti. Bunga sabab Rossiyani janub tomondan qamrab olishdir. Bu yerda ochiq ravishda rangli inqilobni xom ashyo bilan qoʻllab quvvatlashi Shimoliy Atlantikani Oʻrta Osiyoga qiziqishlari baland ekanligini namoyon qiladi. Bunda faqat birgina eʼtirof qoladi, shu ham boʻlsa erkinlikni yoʻqotib Rossiya atrofini butunlay oʻrab olishidir''<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Sberejenie naroda — visshaya izo vsex nashix gosudarstvennix zadach |url=http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 |qaralgan sana=2013-04-25 |arxivsana=2013-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131106055844/http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 }}</ref>}}

[[7-iyun]] [[2007-yil]]da [[Rossiya]] prezidenti [[Vladimir Putin]] "Shimoliy Atlantikaning ishtirokchi mamlakatlari va „Dunyo tinchligiga birdamlik“ programmasida ishtirok qiladigan boshqa mamlakatlar orasidagi rozilik shartnomasi , [[19-iyun]], [[1995-yil]]gi qabul qilingan qaror holati hamda unga qoʻshilgan masalalar" borasidagi № 99 federal qonuniga imzo chekdi.
[[2008-yil]]ning yanvarida NATO ishlarini koʻrib chiqishi boʻyicha [[Rossiya]]ning doimiy hukumat boshligʻi vazifasini ijro etish uchun [[Dmitriy Rogozin]] tayinlandi va u oʻz oʻrnida Rossiya Federatsiyasi va Shimoliy Atlantika shartnomasi munosabatlarini jamiyatda qiziqtirgan savollarga mavjudiyatlik balandligi sifatini oshirdi.

[[London]]da joylashgan tadqiqotlar markazi [[Rossiya]]ni Uchinchi Jahon urushiga turtki boʻladigan harakatlarda ayblagan. Havo makonini buzish, dengizda boshqa davlat hududiga kirish, Gʻarbga qarshi hujumlar uyushtirish niyatini namoyish qilish — bu Kremlning soʻnggi oylardagi qadamlari deya [[2014-yil]]ning noyabr oyida yangi hisobotida aynan shu haqida yozgan.[[2014-yil]]ning fevral oyidan, to [[2014-yil]]ning oktabr oyiga qadar Rossiya harbiy samolyotlari NATOga aʼzo davlatlar havo chegaralarini qariyb 40 marta buzib oʻtgan. Bu „Yevropa yetakchilik tarmogʻi“ nomli tahliliy guruh maʼlumoti. Yana bir boshqa hisobotga koʻra, Rossiya qiruvchi samolyotining [[Daniya]]ga tegishli yoʻlovchi samolyot bilan toʻqnashishiga oz qolgan.
Bundan tashqari, [[Shvetsiya]] suvlariga [[Rossiya]] suvosti kemasi kirgani taxmin qilingan. Aynan shunday taxminlar hamda [[Estoniya]] razvedkasi agentining oʻgʻirlanishi va Rossiyaning mashqlar paytida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]ga qarata raketa uzishini faraz qilishi guruhni izlanish oʻtkazishga majbur qilgan.

{{quote|''Masala aslida nihoyatda jiddiy'' - deydi londonlik tahlilchi Jonatan Ayl - ''xavfsizlik kafolatlarini buzishga qaratilgan urinishlarga guvoh boʻlyapmiz. Vaholanki, Gʻarb sobiq kommunistik davlatlarga bu kafolatlarni bergan.''<ref name="ReferenceA">http://www.amerikaovozi.com/content/russia-flights/2521309.html</ref>}}

Kafolatlar yozma ravishda berilgan, [[Polsha]]da esa chegara zastavalari bunyod etilgan. Bugunda ular kengaytirilmoqda, NATOga aʼzo davlatlar esa koʻproq mashqlar oʻtkazyapti, xuddi Ukrainadagidek.

{{quote|''Moskvaga urush boshlash niyatida emasligimizni namoyish qilishimiz zarur. Bizga mojaro kerak emas. Lekin Rossiyadan qoʻrqmaymiz. Shuni ular tushunsin - degan Ayl.<ref name="ReferenceA"/>}}

Ekspertlar fikricha, Rossiyaning hozirgi siyosati bir tarafdan Gʻarbning harbiy qudratini oʻrganishga, boshqa tarafdan mamlakat ichida Putin obroʻsini oshirishga qaratilgan degan iddaolar ilgari surilgan. Ammo harbiy tahdid jiddiy emas, deya fikr bildirgan Xalqaro strategik tadqiqotlar institutidan Duglas Barri.

{{quote|''NATO yuzlashayotgani Sovet davridagidek katta havo kuchlari emas.  Rossiya havo kuchlari undan ancha kichik, salohiyati ham 1980-yillardagi Sovet havo qoʻshinlarinikiga yetmaydi'' - degan u.}}

Shunga qaramay, sarmoyalar hajmining oshgani [[Rossiya]]ga harbiy parvozlarni koʻpaytirishga yordam bergan. [[2015-yil]]larda Kreml qurolli kuchlarini zamonaviylashtirishni rejalagan.

{{quote|''Bu Rossiya rahbariyatining ishtahasi naqadar yuqoriligidan darak beradi,'' - deya fikrini qayd etgan Barri.}}

Mutaxassislar fikricha, Rossiyaning asosiy maqsadi NATOning yanada kengayishiga chek qoʻyish va hatto sobiq kommunistik davlatlarni oʻz taʼsir doirasiga qaytarish deb hisoblashgan.<ref name="ReferenceA"/>
NATO rahbarining taʼkidlashicha, Sovuq urush davri qaytgani yoʻq, ammo Rossiyaning harbiy harakatlari oʻrtadagi ishonchga putur yetkazishi mumkinligini matbuot anjumanida bildirib oʻtgan. Alyans tarqatgan maʼlumotga koʻra, oʻtgan ikki kun ichida 20 dan ortiq Rossiya harbiy samolyoti toʻrt guruhga boʻlinib ittifoqning havo chegaralarini kesib oʻtgan.[[2014-yil]]ning oʻzida bunday holatlar soni 100 dan oshgan. Bu esa oʻtgan yilgi koʻrsatkichdan uch barobar koʻp demakligini mutaxasislar taʼkidlashgan.[[2014-yil]]ning mart oyida Rossiya [[Qrim]]ni oʻz hududiga qoʻshib olgandan keyin Rossiya va NATO aloqalari keskin sovuqlashgan. NATO, shuningdek, Moskvani sharqiy Ukrainadagi isyonchilarni qoʻllab-quvvatlayotganlikda ayblagan.
NATO soʻzlovchisining aytishicha, Rossiya samolyotlarini toʻxtatish uchun [[Norvegiya]], [[Birlashgan Qirollik]], [[Portugaliya]], [[Germaniya]] va [[Turkiya]]ga qarashli qiruvchi samolyotlar havoga koʻtarilgan. Bu nomaʼlum samolyotlar NATO hududiga kirganda doim rioya qilinadigan odatdagi tartib, deya bu holatni izohlagan NATO rasmiysi. NATOning sharqiy aʼzolari, xususan, [[Polsha]] va Boltiqboʻyi davlatlari, ayniqsa, Rossiyaning harbiy faolligidan norozi boʻlishgan. Ularning xavotirlariga javoban, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] yetakchiligidagi ittifoq mintaqada havo sarhadlarini qoʻriqlovchi samolyot va harbiy mutaxassislar sonini oshirgan.

== Oʻzbekistonning NATO bilan hamkorligi ==
[[Oʻzbekiston]] va NATO oʻrtasidagi hamkorlik [[1994]]-yil 13-iyulda tasdiqlangan NATOning „Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ dasturining Doiraviy bitimiga muvofiq hamda [[1996]]-yildan boshlab har yil ishlab chiqariladigan hamkorlikning muhim sohalarini qamrab oladigan (harbiy taʼlim, mudofaa siyosati, terrorizmga qarshi kurash, ilmiy izlanishlar, favqulodda holatlarda fuqarolar muhofazasini taʼminlashni rejalashtirish) sherikchilik boʻyicha individual dasturlar doirasida amalga oshiriladi.<ref>{{Citation |year= |title=Yevro-Atlantika hamkorlik kengashi (EAHK) va"Tinchlik yoʻlida hamkorlik" (TYH) dasturi doirasida Oʻzbekiston va Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti (NATO) hamkorligi toʻgʻrisida |url=http://mfa.uz/uzb/xalqaro_munosabatlar/xalqaro_tashkilotlar/ozb_nato/ |access-date=2013-04-23 |archivedate=2012-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120626160554/http://mfa.uz/uzb/xalqaro_munosabatlar/xalqaro_tashkilotlar/ozb_nato/ }}</ref>

[[Oʻzbekiston]] va NATOning YeAHK doirasidagi maxsus yigʻilishlarida, jumladan YeAHKning tashqi ishlar va mudofaa vazirlari, elchilar, siyosiy qoʻmitalar, oliy harbiy-siyosiy qoʻmitalar, „Tinchlik yoʻlidagi fan“ boʻyicha Qoʻmitasi va fuqarolar muhofazasi boʻyicha Qoʻmitasi yigʻilishlarida ishtirok etib kelmoqda.

Xalqaro ilmiy-texnikaviy hamkorlikni rivojlantirishda NATOga aʼzo mamlakatlar bilan hamkorik, yaʼni NATOning Fan qoʻmitasi alohida ahamiyat kasb etadi. Soʻnggi yillardagi [[Oʻzbekiston]]ning NATOga aʼzo davlatlar bilan hamkorligi tajribasi uning juda samarali ekanligini koʻrsatmoqda. Hozirgi paytda [[Oʻzbekiston]]da NATO bilan [[informatsion texnologiyalar]], [[tibbiyot]] va boshqa qator loyihalar amalga oshirilmoqda. [[2007]]-yil may va [[2008]]-yil oktabr oylarida NATOning Fan qoʻmitasi raisi K.Uspelerning [[Oʻzbekiston]]ga tashrifi hamkorlikning yanada yangi bosqichlarga koʻtarilishiga turtki boʻlgan.

[[2008]]-yil 3-aprelda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi Prezidenti [[Islom Karimov|I. A. Karimov]] NATO Bosh kotibi Ya. Sxefferning taklifiga binoan NATO/EAHKning [[Buharest]] shahridagi sammitida ishtirok etdi va [[Afgʻoniston]]da barqarorlikni taʼminlash maqsadida „6+3“ Guruhini tashkil etish tashabbusini ilgari surdi.

[[Oʻzbekiston]] va NATO oʻrtasidagi ikki tomonlama aloqalarni rivojlanish masalalarini muhokama qilish maqsadida [[Markaziy Osiyo]] va Kavkaz mamlakatlari boʻyicha NATO Bosh kotibining maxsus vakili R.Simmons respublikaga bir necha bor tashrif buyurgan.

== Yana qarang ==
* [[Varshava shartnomasi tashkiloti]]
* [[BMT]]
* [[YXHT]]
* [[NATO harbiy-dengiz unvonlarining kodlari]]
* [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]]

== Manbalar ==
* [http://www.cpt.ru/att919.php Tsentr Politicheskix Texnologiy<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130927021306/http://www.cpt.ru/att919.php |date=2013-09-27 }}
* [http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 Sberejenie naroda — visshaya izo vsex nashix gosudarstvennix zadach] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131106055844/http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 |date=2013-11-06 }}
{{manbalar}}
{{refbegin|30em}}

; Rasmiy sayti
* [http://www.nato.int/ NATO official website]
* [http://www.nato.int/docu/basics.htm Basic NATO Documents]

; Jamoaviy yangiliklar
* {{Kitob manbasi |last1= Bethlehem |first1= Daniel L. |last2= Weller |first2= Marc |title=The 'Yugoslav' Crisis in International Law |year= 1997|series= Cambridge International Documents Series |volume= 5 |publisher= [[Cambridge University Press]] |isbn= 978-0-521-46304-1 |url= http://books.google.com/books?id=7SczBzxA6-IC&pg=PR55 |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |last= Clausson |first= M. I. |title= NATO: Status, Relations, and Decision-Making |publisher= Nova Publishers |year= 2006 |isbn= 1-60021-098-8 |url= http://books.google.com/books?id=ei38uQH5M5kC&pg=PA94 |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |last= Garthoff |first= Raymond L. |title= Détente and confrontation: American-Soviet relations from Nixon to Reagan |publisher= [[Brookings Institution Press]] |year= 1994 |isbn= 0-8157-3041-1 |url= http://books.google.com/books?id=mGG-x_tuNUcC&pg=PA660 |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |last1= Isby |first1= David C. |last2= Kamps Jr. |first= Charles |title= Armies of NATO's Central Front |publisher= [[Jane's Information Group]] |year=1985 |isbn=0-7106-0341-X |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |author= [[National Defense University]] |title= Allied command structures in the new NATO |publisher= DIANE Publishing |year= 1997 |isbn= 1-57906-033-1 |url= http://books.google.com/books?id=q3jLV75wFM4C&pg=PA50 |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |last= Njølstad |first= Olav |title= The last decade of the Cold War: from conflict escalation to conflict transformation |volume= 5 |publisher= [[Psychology Press]] |year= 2004 |isbn= 0-7146-8539-9 |url= http://books.google.com/books?id=w0w31Yq5BYsC |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |last= Osgood |first= Robert E. |title= NATO: The Entangling Alliance |publisher= [[University of Chicago Press]] |year= 1962 |url= http://books.google.com/books?id=0V-OAAAAMAAJ |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |last= Park |first= William |title= Defending the West: a history of NATO |publisher= [[Westview Press]] |year= 1986 |isbn= 0-8133-0408-3 |url= http://books.google.com/books?id=1bkwAAAAMAAJ |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |last= Reynolds |first= David |title= The Origins of the Cold War in Europe: International Perspectives |publisher= [[Yale University Press]] |year= 1994 |url= http://books.google.com/books?id=yvZNbkjCzwoC |isbn= 0-300-10562-2 |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |last= van der Eyden |first= Ton |title= Public management of society: rediscovering French institutional engineering in the European context |volume= 1 |publisher= IOS Press |year= 2003 |isbn= 1-58603-291-7 |url= http://books.google.com/books?id=QJyHlwgWnGQC&pg=PA104 |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |last1= Wenger |first1= Andreas |last2= Nuenlist |first2= Christian |last3= Locher |first3= Anna |title= Transforming NATO in the Cold War: Challenges beyond deterrence in the 1960s |publisher= [[Taylor & Francis]] |year= 2007 |url= http://books.google.com/books?id=w3qeMymxoBYC&pg=PA67 |isbn= 0-415-39737-5 |ref=harv}}
* {{Kitob manbasi |last= Zenko |first= Micah |title= Between Threats and War: U.S. Discrete Military Operations in the Post-Cold War World |publisher= [[Stanford University Press]] |year= 2010 |url= http://books.google.com/books?id=rJHU9VZRhjwC&pg=PA133 |isbn= 0-8047-7191-X |ref=harv}}
{{refend}}

== Havolalar ==
* [http://www.nato.int/ Rasmiy sayt]
* [http://www.nato.int/docu/other/ru/treaty.htm Shimoliy Atlantika shartnomasining rus tilidagi tarjimasi (1949)] {{ref-ru}}
* [http://www.nato.int/nato_static/assets/pdf/pdf_publications/20111116_Discover_NATO_UZB.pdf NATO bilan tanishing] {{ref-uz}}
* [http://www.ozodlik.org/content/article/25304191.html 21 yashar Doniyor Oʻzbekcha Vikipediyaga NATO toʻgʻrisida maqola qoʻshdi], ''[[Ozodlik radiosi]]'', 20-mart, 2014

{{Imlo}}
{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:NATO| ]]
[[Turkum:Tashkilotlar]]