Ziyosfera

Nice

Ница (франсузча: Ниcе [нис]; италянча: Низза; юнонча: Νίκαια; лотинча: Ниcаэа) Франсиянинг Денгиз Алплари департаментида жойлашган префектурадир. Аҳоли сони 346 мингдан ортиқ (2019).[1] Майдони 71.92 км2 бўлиб, зичлиги – 4 800 киши/км2.

Ница
Префектура ва коммуна
Skyline of Nitsa
Nitsa
Байроқ
Nitsa
Герб
Мамлакат Франсия
Ҳукумат
 • Маёр Чристиан Эстроси
Майдон 71.92 км2 (27.77 кв ми)
Аҳолиси
 (2019)
 342 669
Зичлиги 4 800 киши/км2
Вақт минтақаси УТC+01:00
Ницадаги Порт Лимпия

Тарихи

Савой герсоглиги (қизил) ва бошқа мустақил Италия давлатлари, 1494-йил.

Ницага милоддан аввалги ИВ аср ўрталарида юнонлар томонидан асос солинган. Лигурияликлар устидан қозонилган ғалабани хотирлаш учун ғалаба маъбудаси Ника шарафига Никеа номини олди. Ница Лигурия денгизи соҳилидаги энг муҳим савдо шаҳарларидан бирига айланди ва бу номни Ломбардлар босқинига қадар сақлаб қолди.

ВИИ асрда Ница Лигурия соҳилидаги шаҳарларни бирлаштирган Генуя лигасига қўшилди. 729-йилда лига сарацинларнинг босқинини қайтарди, аммо иккинчи босқин натижасида 859- ва 880-йилларда Ница талон-тарож қилинди ва ёқиб юборилди. Шаҳар ва унинг атрофидаги ҳудудлар Х асрнинг аксарият даврида ҳам уларнинг ҳукмронлиги остида эди.

Ўрта асрларда Ница бир неча бор офат ва урушларга дучор бўлган. Франсия қироллари уни эгаллашга ҳаракат қилишган, аммо шаҳар ўз эркинлигини муваффақиятли ҳимоя қилган[2].

ХИИИ—ХИВ асрларда Ница Прованс ҳукмдорлари томонидан бир неча марта босиб олинган ва 1388-йилда шаҳар Савой округи ҳимоясига олинган. Ўшандан бери Ница Савоя герсоглигининг бир қисми бўлиб келган. 1860-йилда Сардиния қироллиги Турин шартномасига биноан Ницани Франсияга топширди. Бундан олдин Савоя ҳукмронлиги фақат икки марта тўхтатилган: 1691-йилдан 1713-йилгача Ница Франсия қироли Людовик ХИВ томонидан қўлга киритилганда ва 1792-йилдан 1814-йилгача, шаҳар Наполеон томонидан босиб олинганида.

Шаҳар мустаҳкамланган қурилганлиги боис барбар қароқчилари ҳужумларига дош бера олган. Шаҳарда яхши йўллар қурилди. Франсиск И ва Карл В ўртасидаги урушлар пайтида қўшинларнинг Провансга бостириб кириши катта ҳалокатга олиб келди. Шаҳарда бир неча йил давомида ўлат ва очарчилик давом этди. 1538-йилда бу монархлар Рим папаси Павел ИИИ воситачилигида 10 йил давомида сулҳ туздилар, аммо 1543-йилда Ница яна Франсиск И ва Хайриддин Барбаросса қўмондонлиги остидаги қароқчиларнинг бирлашган қўшинлари томонидан ҳужумга учради. Шаҳарни ўққа тутгандан сўнг, аҳоли таслим бўлишга мажбур бўлди. Барбаросса шаҳарни талон-тарож қилишга ва 2500 маҳбусни асирга олишга рухсат берди.

1543-йилда Ница турклар томонидан талон-тарож қилинди[3]. 1550- ва 1580-йилларда шаҳарда вабо эпидемияси авж олди.

1793-йилда Ница Алп Денгиз департаменти сифатида Франсияга бирлаштирилди[4]. 1814-йилда яна Савойга қўшилди. 1860-йилгача Сардиния қироллигининг провинсияси бўлган[4]. 1860-йилда Наполеон ИИИ ҳукмронлиги даврида Ница Франсия таркибига кирди.

Наполеон урушларидан кейин Ница курорт сифатида машҳурликка эришди: илиқ иқлим ва иссиқ қиш бу ҳудудга хорижликларни жалб қилди[5].

1942-йил ноябр ойида Антон операцияси пайтида, илгари Франсия Вечеси таркибига кирган шаҳар Италия қўшинлари томонидан ишғол қилинди ва Италия ишғол зонасига киритилди. 1943-йил сентабрида Италия таслим бўлганидан сўнг Ница немис қўшинлари томонидан босиб олинди[6].

ХХ асрнинг иккинчи ярмида Ница мери Жан Медесин (1928-, 1944-, 1947-, 1966-йилларда) ва унинг ўғли Жак (1966-1990-йиллар) ҳукмронлиги остида анча сокин ҳаёт кечирди. Ягона фавқулодда вазият 1979-йил 16-октабрда 9 кишининг ҳаётига зомин бўлган сунами бўлган[7].

Ница бир неча бор халқаро сиёсий форумлар ўтказиладиган ҳудудга айланган. 2000-йил декабр ойида Европа Иттифоқи саммити бўлиб ўтган. Саммитда Европа Иттифоқининг шарққа томон кенгайиши учун асослар келишиб олинган[8]. 2008-йил ноябр ойида Ницада Европа Иттифоқи – Россия саммити бўлиб ўтди. Унда президентлар Николя Саркози ва Дмитрий Медведев Грузиядаги уруш туфайли узилиб қолган Россия ва ЕИ ўртасидаги асосий келишувни ишлаб чиқиш бўйича музокараларни қайтадан бошладилар[9].

2016-йилнинг 14-июлида Франсия мустақиллиги кунида Ницада теракт содир бўлди. Пиротехника намойишидан сўнг юк ташувчи фургон ҳайдовчиси ўша куни ҳаракат учун ёпилган Променаде дес Англаис кўчасида оломон орасига атайлаб машинасини ҳайдаб борди. Натижада 86 киши ҳалок бўлди ва 430 га яқин киши жароҳатланди. Ҳайдовчи полиция томонидан отиб ўлдирилган. Ушбу ҳужум учун мас’улиятни „Исломий давлат“ террор ташкилоти ўз зиммасига олди[10].

Манбалар

  1. ↑ „Популатионс лéгалес 2019“. Франсия миллий статистика ва иқтисодий тадқиқотлар институти (29-декабр 2021-йил). Қаралди: 20-июл 2022-йил.
  2. ↑ „Wайбаcк Мачине“. Қаралди: 2024-йил 28-май.
  3. ↑ Ницса (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-07-01 санасида архивланган) Русский энсиклопедический словар
  4. ↑ 4,0 4,1 Ницса (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-07-01 санасида архивланган) Болшая энсиклопедия
  5. ↑ „Большая российская энциклопедия“. Қаралди: 2024-йил 28-май.
  6. ↑ Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — Андоза:М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
  7. ↑ „Цунами 16 Октября 1979 года“ (деадлинк). 2013-йил 10-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 2-сентябр.
  8. ↑ „История ЕС“. 2018-йил 18-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-январ.
  9. ↑ „Саммит в Ницце: ЕС мирится с Россией“. 2018-йил 18-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-январ.
  10. ↑ Сорен Сеэлоw.. Аттентат де Ниcе : ун ан апрèс, тоужоурс ауcун лиэн éтабли энтре ле террористе эт л’ЭИ (фр). Ле Монде (2017-йил 14-июл). Қаралди: 2017-йил 27-август.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Nice" dan olindi