Оксана Александровна Чусовитина – 1975-йилда Бухорода туғилган. Спорт гимнастикаси спортчи. У дунё бўйича саккизта олимпиадада қатнашган ягона гимнастикачидир. Оксана Чусовитина 1992-йилги Барселона олимпиадасида олтин, 2008-йилга Пекин олимпиадасида кумуш медални қўлга киритган. 2023-йилги Бокуда ўтказилган жаҳон кубогида кумуш медални қўлга киритди[1].

Оксана Александровна Чусовитина
Оксана Александровна Чусовитина
Шахсий маълумотлари
Жинси Аёл
Фуқаролиги  Совет Иттифоқи →
Бирлашган жамоа → Oʻzbekiston bayrogʻi Ўзбекистон → Olmoniya bayrogʻi Германия → Oʻzbekiston bayrogʻi Ўзбекистон
Таваллуд санаси 1975-йил 19-июл (1975-07-19) (51 ёш)
Бухоро, Ўзбекистон
Бўйи 153 см
Вазни 44 кг
Спорт
Қайси спорт Гимнастика
Мураббий(лар)и Шанна Полякова, Светлана Кузнецова
Медаллар

Mehnat shuhrati ordeni Oʻzbekiston iftixori

Спорт мукофотлари
Олимпиада ўйинлари
ЭУН вакили
Олтин Барселона 1992 жамоа
ГЕР вакили
Кумуш Пекин 2008 таяниб сакраш
Жаҳон чемпионати
СССР вакили
Олтин Индианаполис 1991
Олтин Индианаполис 1991 эркин
Кумуш Индианаполис 1991 таяниб сакраш
Бронза Париж 1992 таяниб сакраш
УЗБ вакили
Бронза Бирмингем 1993 таяниб сакраш
Кумуш Гент 2001 таяниб сакраш
Бронза Дебресен 2002 таяниб сакраш
Олтин Анахайм 2003 таяниб сакраш
Кумуш Мелбурн 2005 таяниб сакраш
ГЕР вакили
Кумуш Токио 2011 таяниб сакраш
Бронза Орхус 2006 таяниб сакраш
Яхши ният ўйинлари
СССР вакили
Олтин Сеаттле 1991 таяниб сакраш
Олтин Сеаттле 1991 жамоа
УЗБ вакили
Кумуш Брибане таяниб сакраш
Осиё ўйинлари
УЗБ вакили
Бронза Хиросима 1994 брус
Бронза Хиросима 1994 таяниб сакраш
Олтин Пусан 2002 таяниб сакраш
Кумуш Пусан 2002 кўп кураш
Кумуш Пусан 2002 тўсиқ
Олтин Пусан 2002 эркин
Кумуш Инчхон 2014 таяниб сакраш
Кумуш Жакарта 2018 таяниб сакраш
Европа
ГЕР вакили
Кумуш Амстердам 2007 таяниб сакраш
Олтин Клермон 2008 таяниб сакраш
Кумуш Берлин 2011 таяниб сакраш
Кумуш Брюссел 2012 таяниб сакраш

Спорт фаолияти

Совет Иттифоқи

Чусовитина гимнастикадаги фаолиятини 1982-йилда бошлади[2]. 1988-йилда, 13 ёшида, у ўсмирлар тоифасида СССР миллий чемпионатида кўпкураш бўйича ғолиб чиқди.

1990-йилга келиб Чусовитина Совет жамоасининг муҳим аъзосига айланди ва турли халқаро учрашувларда қатнашиш учун юборилди. У 1990-йилги Яхши ният ўйинларида таянч гимнастика бўйича олтин медали соҳиби бўлган ва 1990-йилда Японияда бўлиб ўтган Бутунжаҳон спорт ярмаркасида нотекис панжаралардан ташқари барча мусобақаларда ғалаба қозонди. Кейинги йили у 1991-йил бадиий гимнастика бўйича жаҳон чемпионатида полда машқ бўйича ғолиб чиқди ва таянчда иккинчи ўринни эгаллади. 1992-йилда Чусовитина Олимпиадада финал босқичида эттинчи ўринни эгаллади. Шунингдек, у иккинчи жаҳон чемпионатида бронза медалини қўлга киритди.

Ўзбекистон

1992-йилги Олимпия ўйинларидан сўнг, собиқ совет гимнастикачилари ўз ватанларига қайтганларидан сўнг, Чусовитина Ўзбекистон терма жамоаси учун курашни бошлади ва Ўзбекистон бош мураббийи, шунингдек, шахсий мураббийи Светлана Кузнецова билан машғулотларни давом эттирди. Тошкентдаги миллий ўқув масканидаги шароит Советларнинг Роунд Лейк ўқув марказига қараганда анча оғир эди ва Чусовитина эскирган, баъзи ҳолларда эса хавфсиз бўлмаган жиҳозларда машқ қилишга мажбур бўлди. Ушбу қийинчиликларга қарамай, у доимий равишда жаҳон даражасидаги формасини сақлаб қола олди[3][4].

Чусовитина 1993-йилдан 2006-йилгача Ўзбекистон шарафини ҳимоя қилган ва улар учун 1996, 2000 ва 2004-йилги Олимпиадалар, 1994, 1998 ва 2002 Осиё ўйинлари ҳамда 1994 ва 2001 Яхши ният ўйинларида қатнашган. Бу даврда у Ўзбекистон терма жамоасининг энг кучли гимнастикачиси бўлиб, халқаро мусобақаларда 70 дан ортиқ медалларни қўлга киритди ва уч марта Олимпия ўйинларига йўлланма олди.

Чусовитина гимнастикага қўшган ҳиссаси учун Ўзбекистон Маданият ва спорт ишлари вазирлиги томонидан „Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган спортчи“ унвони билан тақдирланган[5]. 2001-йилда у Халқаро гимнастика федерациясининг (ФИГ) спортчилар комиссиясига биринчи WАГ вакили этиб тайинланди[6]. Қўшимча қилиб айтганда, Чусовитина Тошкентдаги спорт университетини тамомлаган[7].

1997-йил охирида Чусовитина ўзбек олимпия курашчиси Баҳодир Қурбоновга турмушга чиқди[8], у билан биринчи марта 1994-йилда Хиросимада бўлиб ўтган Осиё ўйинларида танишган[7]. Эр-хотиннинг ўғли Алишер 1999-йил ноябр ойида туғилган[2][4].

Ҳаётий синовлар

Сиднейдаги Олимпиада ўйинлари тугагач, 25 яшар Оксана катта спортни тарк этиши мумкин эди. Аммо қўлидаги гўдагининг саратоннинг оғир кўриниши – оққонга чалингани¸ спортчи қизнинг яширин матонатини булоғини очиб юборди.

Боласини даволатиш учун Германияга келган Оксана¸ Германиядаги мусобақаларда қатнашиб¸ ютгани эвазига берилган пулларни ўғлининг муолажасига тўлай бошлади.

Ўғли Алишер тузалиб кетди ва ўз миннатдорлигини изҳор қилиш йўли сифатида Оксана¸ ўз талантини Германия бадиий гимнастика жамоасига таклиф этди. Шу тарзда у Германия фуқаролиги¸ унинг асосида миллий жамоасига қабул қилинди. Унинг Германия учун биринчи мусобақаси 2006-йилги Жаҳон чемпионати бўлиб, у ерда таяниб сакрашда бронза медалини қўлга киритди ва кўпкурашда тўққизинчи ўринни эгаллади[9].

2007-йил июл ойида у Германия миллий чемпионатида кўпкураш бўйича ғолибликни қўлга киритди[10]. 2007-йил Штутгартда бўлиб ўтган жаҳон чемпионатида Чусовитина немис терма жамоасига дастлабки босқичда 10-ўринни эгаллашга ёрдам берди, бу эса уларга 2008-йили Пекинда бўлиб ўтадиган Олимпиадага тўлиқ жамоани юбориш ҳуқуқини берди. 2008-йилги Пекин олимпиадасида 33 яшар Оксана Германия байроғи остида мусобақаларга кирди.[11][12][2][3][4][5][6][7]. 2008-йилги Олимпия ўйинларида Германия терма жамоаси мусобақанинг саралаш босқичида 12-ўринни эгаллади[13]. Чусовитина яккалик кўпкураш баҳсларида финалга йўлланма олди ва у умумий ҳисобда тўққизинчи ўринни эгаллади. Шунингдек, у таяниб сакраш бўйича финалда иштирок этди ва 15.575 балл билан кумуш медални қўлга киритди[14].

Токио 2020

Чусовитина Токиога йўлланмани қўлга киритиш учун 2019-йилги бадиий гимнастика бўйича жаҳон чемпионатида иштирок этган[15].

2021-йил июл ойида Токиода ўтказилган олимпиада ўйинлари очилиш маросимида Оксана Чусовитина ва Бобоусмон Ботуров байроқдор бўлишлари айтилган лекин очилиш маросимига кам вақт қолганда байроқдорлар алмаштирилган, Ўзбекистон байроғини Баҳодир Жалолов ва Нигора Турсунқуловалар кўтариб чиқишди[16]. Чусовитина бу ҳолатдан ранжиганини билдирди ва ҳолатни „Менга ҳеч нарсани тушунтиришмади, шунчаки иштиёқни ўлдиришди, ҳаммамиз инсонмиз, тушунтиришганда тўғри тушунардик“, – деб изоҳлади[17][18]. 2021-йил 25-июл куни Токиода бўлиб ўтган мусобақанинг сўнгги куни у Ваулт финалида иштирок эта олмади. Токио олимпиадасидаги иштирокидан сўнг Оксана Чусовитина спортдаги фаолиятини якунлагани ҳақида эълон қилди[19]. Фаолиятини якунлагач, Чусовитина Халқаро олимпиада қўмитасида иш бошлади[20].

2021-йилги Ислом бирдамлик ўйинларида Ўзбекистон жамоаси. Чусовитина ўртада.

Режалар

Кечиктирилган 2020-йилги Олимпия ўйинларидан кейин нафақага чиқишини айтган бўлса-да, кейинчалик у пандемия сабабли номаълум муддатга қолдирилган 2022-йилги Осиё ўйинлари учун машғулотларга қайтишини айтди. Кейин у 2022-йилда Доҳада бўлиб ўтган Жаҳон кубогида таяниб сакраш бўйича олтин медални қўлга киритган ва 2022-йилги Ўзбекистон миллий чемпионатида яна таяниб сакраш бўйича ғолиб чиққан. Осиё ўйинларининг қолдирилиши унинг машғулот режаларига қандай таъсир қилиши ҳақида сўралганда, у эндиги мақсади машғулотларни давом эттириш ва 2024-йилда Франсия пойтахти Парижда бўлиб ўтадиган Олимпиада ўйинларида қатнашиш эканлигини айтди. Бу унинг ИХ Ёзги Олимпия ўйинлари бўлади. Чусовитина 2022-йилда қолдирилган Ислом бирдамлик ўйинларида Дилдора Арипова ва Оминахон Халилова билан бирга қатнашган. Жамоа Туркиядан кейин иккинчи ўринни эгаллади. Индивидуал ҳисобда Чусовитина таяниб сакрашда олтин медални қўлга киритди.

Унвон ва мукофотлари

Манбалар

  1. ↑ „кумуш медални қўлга киритди“. ҳттпс://www.газета.уз.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 „Ин оур Спотлигҳт: Оксана Чусовитина“. Интернатионал Гймнаст. Фебруарй 2001. 17 Април 2001да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 24 Жуне 2008.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Пҳото репорт он тҳе Ташкент Траининг Cентер“. Оффиcиал Теам УЗБ Wеб. 2000-йил 1-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 24-июн.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Турнер, Аманда (19 Жуне 2008). „Агелесс Чусовитина Турнс 33“. Интернатионал Гймнаст. 20 Аугуст 2008да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 24 Жуне 2008.
  5. ↑ 5,0 5,1 „Оур Старс“. Министрй оф Cултурал анд Спорц Аффаирс оф тҳе Републиc оф Узбекистан. 2006-йил 3-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 24-июн.
  6. ↑ 6,0 6,1 „ИГ Онлине интервиэw: Оксана Чусовитина“. Интернатионал Гймнаст. 2001. 6 Оcтобер 2001да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 24 Жуне 2008.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 „Фор петите гймнаст, бурлй wрестлер, ит wас а матч маде ат тҳе Гамес“. Ассоcиатед Пресс (2002-йил 6-октябр). 2008-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 24-июн.
  8. ↑ Эванс, Ҳиларй; Гжерде, Арилд; Ҳеижманс, Жероэн; Маллон, Билл „Оксана Чусовитина“. Олймпиcс ат Спорц-Референcе.cом. Спорц Референcе ЛЛC. 2020-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган.
  9. ↑ „Узбекистан ветеран Чусовитина то cомпете фор Германй“. Хинҳуа/Пеопле'с Даилй Онлине (2006-йил 15-октябр). Қаралди: 2008-йил 24-июн.
  10. ↑ „Чусовитина, Ҳамбüчен Wин Герман Натионалс“. Интернатионал Гймнаст. 22 Жулй 2007. 2012-02-08да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 24 Жуне 2008.
  11. ↑ ҳттп://www.фиг-гймнастиcс.cом/сите/паге/виэw?ид=254
  12. ↑ Пеарcе, Линда. „Лове фор ҳер сон дривес Олймпиc медаллист он“. Тҳе Аге (22-ноябр 2005-йил). Қаралди: 24-июн 2008-йил.
  13. ↑ „Ресулц – Алл Ароунд Wомен'с Индивидуал Финал“. Тҳе Беижинг Организинг Cоммиттеэ фор тҳе Гамес оф тҳе ХХИХ Олймпиад (2008-йил 15-август). 2008-йил 18-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 15-август.
  14. ↑ „Ваулт эвент финал сcорес“. НБC Олймпиcс (2008-йил 17-август). 2008-йил 18-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 17-август.
  15. ↑ „44-еар-олд гймнаст ҳас то wаит то сеэ иф ше қуалифиэд фор Токё Олймпиcс“. УСА Тодай.
  16. ↑ „Ўзбекистон делегациясининг Токио Олимпиадасидаги байроқдори ўзгарди“. Бугун Спорт. 2021-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 23 июль.
  17. ↑ „"Мотивацию убили": Оксана Чусовитина о смене знаменосцев на Олимпиаде в Токио“. Спутник. Қаралди: 2021-йил 23-июл.
  18. ↑ „Оксана Чусовитина Олимпиада байроқдори ўзгарганига муносабат билдирди“. Бугун Спорт. 2021-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 23 июль.
  19. ↑ „Ўзбекистонлик спорт гимнастикачиси Оксана Чусовитина фаолиятини якунлади — видео“. Бугун Спорт. 2021-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 25 июль.
  20. ↑ „Оксана Чусовитина Халқаро Олимпия Қўмитасида иш бошлади“. Бугун Спорт. 2021-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 27 июль.
  21. ↑ „Президент Олимпиадада иштирок этган спортчилар ва мураббийларни мукофотлади“. газета.уз. Қаралди: 31-июл 2024-йил.

Ҳаволалар