Оливе Элаине Моррис (1952-йил 26-июн - 1979-йил 12-июл) - Ямайкада туғилган Британияда жойлашган жамоат раҳбари ва 1970-йиллардаги феминистик, қора танли миллатчи ва жиноятчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш кампанияларида иштирок этган. 17 ёшида у Жанубий Лондоннинг Брикстон шаҳрида нигериялик дипломат билан содир бўлган воқеадан кейин Метрополитан полицияси ходимлари томонидан ҳибсга олинган. У Британия қора пантераларига қўшилди ва марксистик-ленинчи коммунист ва радикал феминистга айланди. У Брикстондаги Раилтон Роадда биноларни чўзди; бири Сабарр Боокс-га мезбонлик қилди ва кейинчалик 121 марказига айланди, иккинчиси Раcе Тодай жамоаси томонидан офис сифатида ишлатилган. Моррис Буюк Британиядаги қора танли аёллар ҳаракатининг асосий ташкилотчиси бўлиб, Лондонда Брикстон қора танли аёллар гуруҳи ҳамда Африка ва осиёлик аёллар ташкилотига асос солган. У Манчестердаги Виктория университетида ўқиганида, унинг фаоллиги давом этди. У Манчестер қора танли аёллар кооперативида иштирок этган ва Англия-Хитой жамияти орқали Хитойга саёҳат қилган.

Оливе Моррис
Файл:Оливе Моррис диэд 1979.жпг
Таваллуди 26-июн 1952-йил
Ст Cатҳерине, Жамаиcа
Вафоти 12-июл 1979-йил(1979-07-12)
(27 ёшда)
Ламбетҳ, Лондон, УК
Касби Cоммунитй леадер анд аcтивист

Ўқишни тамомлагандан сўнг, Моррис Брихтонга қайтиб келди ва Брихтон Cоммунитй Лаw Cентерда ишлади. У касал бўлиб қолди ва Ҳодгкин бўлмаган ленфома ташхисини олди. У 27 ёшида вафот этди. Унинг ҳаёти ва фаолияти расмий ташкилотлар - Ламбетҳ Кенгаши унинг номи билан аталган бино ва "Зайтунни эслаш" фаоллар гуруҳи (РОC) томонидан эсга олинган. Дўстлари ва ўртоқлари уни қўрқмас ва барча даражадаги зулмга қарши курашга бағишланган деб эслашди. У Брикстон фунт стерлингининг 1 фунт стерлинги банкнотида тасвирланган ва илҳомлантирувчи қора танли британиялик аёллар рўйхатига киритилган.

Ёшлиги

Оливе Моррис 1952-йил 26-июнда Ямайканинг Сент-Кетрин шаҳридаги Хевуд шаҳрида туғилган[1][2]. Унинг ота-онаси Винсент Натаниэл Моррис ва Дорис Лоуэна (нéэ Моселей) эди ва унинг беш укаси бор эди. Ота-онаси Англияга кўчиб келганида, у бувиси билан яшаган ва кейин тўққиз ёшида уларни Жанубий Лондонга кўчиб борган. Унинг отаси юк кўтарувчи ҳайдовчи бўлиб ишлаган, онаси эса фабрикаларда ишлаган. Моррис Тулсе Хиллдаги Хитбрук бошланғич мактаби, Лавендер Хилл қизлар ўрта мактаби ва Дик Шеппард мактабига борди ва малакасиз қолди[1][3][4]. Кейинчалик у О-Левелс ва А-левелс учун таҳсил олди ва Лондон Принтинг коллежида (ҳозирда Лондон Алоқа коллежи деб аталади) дарсда қатнашди[1][5] :151

Катталар ҳаёти ва фаоллиги

1960-йилларнинг охири ва 1970-йиллар давомида қора танли британиялик фаоллар Африка, Осиё ва Кариб ҳавзаси, шунингдек, Бирлашган Қиролликдаги қора танли миллатчилик, классизм ва империализмга оид кўп миллатли сиёсий мунозараларни қабул қилишди[6].. :72–73Уларнинг асосий мақсадлари ўз жамоаларига ва шунга ўхшаш курашларга дучор бўлган бошқаларга ёрдам бериш орқали ўзларининг кимлигини, маданий ифодасини ва сиёсий автономияларини топиш эди[6] :75[7]. :2071965-йилдаги Ирқ муносабатлари тўғрисидаги қонун қабул қилинганига қарамай, Афро-Кариб денгизи аҳолиси (бошқа озчилик гуруҳлари билан бирга) ирқчиликни бошдан кечиришда давом этди; уй-жой ва иш билан таъминлаш камситувчи йўллар билан чекланган ва қора жамоалар полиция ва Миллий фронти каби фашистик гуруҳлар ҳам босим остида қўйилди[6] :75Ушбу муаммоларга қарши курашиш учун қора танли британияликлар мустамлакачиликка қарши стратегиялардан фойдаланганлар ва Ангола, Эритрея, Гвинея-Бисау, Мозамбик ва Зимбабведаги қора танлиларнинг озодлик ҳаракатларига таянган ҳолда африкаликлардан илҳомланган маданий ифода шаклларини қабул қилганлар[7] :207–208[5] :148–150Худди шундай, қора танли британиялик фаоллар ўзларининг безаклари, кийим-кечаклари ва соч турмаги учун қилган танловлари билан ҳурматлилик ғояларига қарши чиқдилар[7] :207Улар Кариб денгизидан регги ва сока, Қўшма Штатлардан руҳ тингладилар ва Че Гевара ва Анжела Девис каби халқаро миқёсда машҳур инқилобий арбобларнинг тасвирларини намойиш этдилар[7] :210Уларнинг мода туйғусига фуқаролик ҳуқуқлари ҳаракати ҳам таъсир кўрсатди[8].....

Моррис бу ҳаракатга жалб қилинди, чунки бу унга Кариб денгизи илдизлари ва қоралигини тасдиқлашга имкон берди ва шу билан бирга унинг жамиятига таъсир қиладиган муаммоларга қарши курашиш учун воситани тақдим этди[7] :213Бўйи беш футдан ошиқроқ, у ашаддий фаол сифатида шуҳрат қозонди[6] :74[9].. Бошқа фаоллар уни қўрқмас ва ўзини бағишлаган, адолацизлик содир бўлишига йўл қўймайдиган ва қўрқмас деб таърифлашган[9][10][11]. :127Оумоу Лонглей, гендер тадқиқотлари ва қора танлилар тарихи тадқиқотчиси,[11] :135Морриснинг шахсияти мураккаб эканлигини таъкидлайди: "Британияда ўсган Ямайкада туғилган аёл, Манчестер университети дипломига эга бўлган сқуаттер, узоқ муддатли оқ танли шериги бўлган аёл ва шу вақт ичида у билан яқин муносабатларда бўлган аёл. бошқа эркаклар ва аёллар"[11] :127У атайлаб андрогин пайдо бўлди[11] :127қабул қилиш "ғалати инқилобий руҳ синглиси қараш"[7] :215Моррис чекар, жинси шимлар ва футболкаларни афзал кўрарди, ё ялангоёқ юрарди ёки қулай поябзал киярди ва сочларини калта афро либосда киярди[7] :215Унинг шахсий услубини танлаш нафақат Британиялик, балки Кариб денгизи бўлиш нимани англатишини ҳам шубҳа остига қўйди[7] :213[11] :127[12].... Афро-америкалик олим Таниша C. Форднинг таъкидлашича, Моррис ҳам худди АҚШдаги Талабалар зўравонликсиз мувофиқлаштирувчи қўмитаси фаоллари каби жинсга мос келмайдиган бўлиб, сочларини калта қилиб, кўйлак ва марварид кийишдан комбинезонга ўтган[7] :215

1969-йил 15-ноябрда нигериялик дипломат Клемент Гомвалк Брикстондаги биринчи қора овоз ёзиш дўкони Десмонднинг Хип Сити ёнида тўхтаб турганда Метрополитан полицияси ходимларига дуч келди[13].. :11[14] У бошқараётган Мерcедес-Бенз автомашинасининг давлат рақамида лицензия дискидаги рақамдан бошқача рақам бор эди; полиция ходимлари уни машинадан олиб чиқиб, дипломат эканлигига эътироз билдирган ҳолда " сус қонуни " (тўхташ ва қидирув кучи) бўйича сўроқ қилишган. Уларнинг атрофида оломон тўпланиб, кейин жисмоний жанжал келиб чиққан[2][13] :11[15]. Маҳаллий журналист Аё Мартин Тажо орадан ўн йил ўтиб содир бўлган воқеалар ҳақида ёзган, унда Моррис оломон орасидан ўтиб кетгани ва полициянинг дипломатни уришини тўхтатишга уринганини айтган; бу полициянинг унга ва яна бир қанча одамга ҳужум қилишига олиб келди[13] :12Блаcк Пеоплеъс Неwс Сервиcе (Британия қора пантераларининг ахборот бюллетени) да эълон қилинган Морриснинг шахсий ҳисобига кўра, у Гомwалк ҳибсга олинган ва полиция фургонида олиб кетилганидан кейин келган[13] :12–13

Оломон Гомwалкга нисбатан шафқациз муносабатда бўлишганидан кейин полиция ходимлари билан вазият кескинлашди. Моррис дўстини полиция томонидан судраб олиб кетилганини эслади ва қўли синган "мен ҳеч нарса қилмадим" деб бақирди[7] :217[13] :12У бу воқеага қандай муносабатда бўлганини аниқ айтмади, лекин ҳибсга олингани ва кейинроқ полиция ҳибсхонасида калтаклангани ҳақида ёзиб қолдирган. У эркаклар кийимида ва жуда калта сочли бўлгани учун полиция уни ёш йигит эканлигига ишонишган, улардан бири "У қиз эмас" деган[7] :217[13] :12Морриснинг сўзларига кўра, у ечинишга мажбур бўлган ва уни зўрлаш билан қўрқитишган: “Уларнинг барчаси қизлигимни кўрсатиш учун олдиларида жамперим ва лифчикамни ечишга мажбур қилишди. Қўлида биллй тўпини ушлаб турган эркак полициячи: "Энди ҳақиқий аёл эканлигингни исботла", деди. У ўз клубига (қая ёки таёқча) мурожаат қилиб, шундай деди: "Мана, бу сизга мос ранг ва ўлчам. Қора ам!"[13] :13Морриснинг акаси Базил воқеадан олган жароҳатларини тасвирлаб, "унинг юзини зўрға таний олганини, улар уни жуда қаттиқ уришганини" айтди[13] :13У 10 фунт стерлинг миқдорида жаримага тортилди ва полициячига ҳужум қилгани учун уч йил шартли уч ойлик қамоқ жазосига ҳукм қилинди; кейинчалик муддат бир йилга қисқартирилди[16]......

Бу марксист-ленинчи коммунист ва радикал феминист бўлган Моррис учун шакллантирувчи тажриба эди[9][17]. Унинг сиёсати бутун дунё бўйлаб ирқчиликка қаратилган бўлиб, мустамлакачилик, жинсий алоқа ва синфий камситиш билан боғлиқлигини биларди[18].

1970-йиллар бошида қора танли фаоллар сохта айбловлар билан боғлиқ кўплаб суд ишлари бўлган[19]. :171Мангров Нине судида қора пантералар бирдамлик пикетларини уюштирдилар; Охир-оқибат айбланувчилар айбсиз деб топилди, судя Метрополитан полицияси ходимлари ирқий нотўғри муносабатда бўлганлигини тан олди[20]. Овал Тўртлик судида Моррис Даркус Хоу ва бошқа шахс билан бирга Олд Бейли ташқарисида полиция ходимлари билан жанжалдан кейин ҳибсга олинди. Уларнинг уч нафари тан жароҳати этказганликда айбланиб, кейинги суд жараёнига сиёсий ёндашдилар ва ҳакамлар ҳай'ати аъзолари қора танлилар, ишчилар ёки иккаласи ҳам бўлишини сўрашди. Улар судя Жон Фицжералд Марнаннинг келиб чиқишини ўрганишди ва Кенияда тож маслаҳатчиси сифатида у мустамлакачиларга қарши Мау Мау қўзғолони иштирокчиларини жиноий жавобгарликка тортганини аниқладилар[19] :172–1731972-йил октабр ойида иш судга келганида, тўққиз полициячи бир-бирига қарама-қарши далиллар келтирдилар, шу жумладан Моррис кийган оёқ кийими, у офицерни тепишда айбланганидан бери муҳим нуқта[19] :173Ҳакамлар ҳай’ати уни ва бошқа айбланувчиларни оқлади[21]...

Британиялик қора пантералар ҳалок бўлгач, Моррис 1973-йилда Оби ва Беверли Браянлар билан Брикстон қора танли аёллар гуруҳига асос солди[20] Жамоа Қора Пантера партиясидаги аёллар тажрибасини ўрганиб чиқди ва осиёлик ва қора танли аёлларга сиёсий ва маданий масалаларни умумийроқ муҳокама қилиш учун жой беришни мақсад қилган[22][23]. Бу оқ феминизмни танқид қилди, аборт ва уй ишлари учун иш ҳақи каби масалалар қора танлилар тажрибасида муҳим аҳамиятга эга эмаслигини аниқлади, чунки иштирокчилар болаларни парвариш қилиш ва тозалаш ишлари учун ҳақ олиш ҳақида кўпроқ ташвишланишган[5]. :148,149 :106Гуруҳ иэрархик бўлмаган тарзда ташкил этилган; у " Спеак Оут " ахборот бюллетени нашр этди ва 1985-йилда Вираго Пресс томонидан нашр этилган "Тҳе Ҳеарт оф тҳе Раcе: Блаcк Wоменъс Лифес ин Бритаин " нашрини чиқарди. Ношир жамоа номини ишлатишдан бош тортгани учун жамоадан учта аёл муаллифлар сифатида қабул қилинди. Моррисга бағишланган бу китоб Версо Боокс томонидан 2018-йилда қайта нашр этилган[20][23]

Exterior of two storey brick building with shop space on ground floor
Раcе Тодай ишлаб чиқарилган ва CЛР Жеймс яшаган 165–167 Раилтон Роад. Фотосурат марказида Жеймснинг резиденцияси хотирасига мўлжалланган кўк плакет кўринади.

Уй-жойга бўлган эҳтиёж туфайли Брихтонда биноларни чўктира бошлаган Моррис ишғолни сиёсий лойиҳаларни амалга ошириш воситаси сифатида кўрди[6] :75Сқуаттинг Брихтон Блаcк Аёллар гуруҳига Англиядаги кенгроқ аёллар озодлик ҳаракатидан автоном бўлиб қолиш йўлини тақдим этди[24] :1061973-йилда Моррис Лиз Оби билан 121- Раилтон Роад -да жойлашди. Ишчилар ичкарига кириб, нарсаларини олиб кетишганида, Моррис ва Оби тезда уйни қайта тиклаб, риэлтор билан шартнома туздилар. Лондоннинг Тҳе Эвенинг Стандард газетасига берган интервюсида Моррис "квартиралар ва чойшаблар нархи мен учун жуда баланд", деди[1][25]... Сқуаттерс учун маслаҳат хизмати ўзининг 1979-йилги Сқуаттерс қўлланмасининг муқовасида Морриснинг сқуаттернинг орқа деворига кўтарилган фотосуратидан фойдаланган[6] :75–76Бино сиёсий фаоллик марказига айланди, унда қора танлилар давлат таъқибига қарши ва Брихтон қора танли аёллар гуруҳи каби жамоат гуруҳлари жойлашган[1][20] Сабарр китоб дўкони Моррисни ўз ичига олган маҳаллий қора танли эркаклар ва аёллар гуруҳи томонидан ташкил этилган ва у орқали фаоллар турли хил ўқув дастурлари учун қора танлилар тарихини ўқиш материалларини тақдим этиш учун мактаблар билан ишлашга муваффақ бўлишди[6] :75[26]... :181Кейин Моррис ва Оби 65 Раилтон Роадда бошқа чўзилишга ўтишди. :101

121 сқуат кейинчалик 1999-йилгача мавжуд бўлган 121 Маркази номи билан танилган анархистик ўзини ўзи бошқарадиган ижтимоий марказга айланди Антрополог Фае В. Харрисон 1970-йилларнинг ўрталарида Моррис ва унинг синглиси билан яшаган; у кейинчалик Моррис уй-жойни инсон ҳуқуқи ва чўкишни бошпана билан таъминлаш учун тўғридан-тўғри ҳаракат сифатида кўрганини эслади, шунинг учун у бошқа одамларни чўктиришга ундашни хоҳларди[6] :75–76Моррис, шунингдек, Фаррух Донди, Лейла Ҳассан, Даркус Хоу ва Гус Жон иштирок этган Раcе Тодай жамоасида иштирок этган. У 1974-йилда Ирқ муносабатлари институтидан ажралиб чиққанида, у Брихтоннинг чўзилишларида асос топишга ёрдам берди[19] :148[27] Офислар охир-оқибат 165-167 Раилтон Роадда жойлашган бўлиб, у ерда жамоа журнални ишлаб чиқарди ва подвалда муҳокама сессияларини ўтказди[28][27]... CЛР Жеймс бинонинг юқори қаватида яшаган[29]. Офислар кейинчалик Брихтон маслаҳат марказига айланди[27]

Манчестер

Моррис 1975-йилдан 1978-йилгача Манчестердаги Виктория университетида иқтисод ва ижтимоий фанларни ўрганган[5] :154У тезда Мосс Сидедаги бошланғич сиёсий ташкилотлар билан қўшилиб, қора танли аёлларнинг ўзаро ёрдам гуруҳига асос солган ва Кет Локк ва Элоуисе Эдвардс каби маҳаллий фаоллар билан учрашган[30][31].. Локк 1975-йилда Кока Кларк ва Ада Филлипс билан Манчестер қора танли аёллар кооперативини (МБWC) тузган эди; Моррис иштирок этди ва аъзолар кейинчалик унинг кучини эсладилар[32]. :1,14,16У, шунингдек, университетнинг хориждаги талабалар учун ўқиш тўловларини ошириш режаларига қарши кампания олиб борди[18] Унинг ўлимидан сўнг, МWБC молиявий нотўғри бошқарув туфайли йиғилди ва Абасинди аёллар кооперативи сифатида ислоҳ қилинди; Мосс Сиде халқ марказидаги базасидан Абасинди ҳеч қандай давлат маблағисиз таълим, маданий ва сиёсий тадбирларни ташкил қилди[30][32] :2[33]..

Моррис маҳаллий қора танли ота-оналар билан ўз фарзандлари учун яхшироқ таълим бериш учун кампания олиб борганидан сўнг қўшимча мактаб ва қора китоб дўконини ташкил этишга ёрдам берди[5] :153Ўзининг интернационалистик нуқтаи назарининг бир қисми сифатида у Чет эллик талабаларнинг миллий мувофиқлаштирувчи қўмитасида иштирок этди ва Италия ва Шимолий Ирландияга саёҳат қилди[5] :1531977-йилда у Англия-Хитой тушуниш жамияти билан Хитойга саёҳат қилди ва Брихтон қора танли аёллар гуруҳининг ахборот бюллетени учун "Опа-сингилнинг Хитойга ташрифи" ни ёзди. Мақолада Хитойдаги анти-империалистик амалиёт ва жамоат ташкилоти таҳлил қилинган[9][22]

1978-йилда ўқишни тугатгандан сўнг, Моррис Брихтонга қайтиб келди ва Брихтон Cоммунитй Лаw Cентерда ишлади. Унинг шериги Майк Макколган билан у "Анти-нацистлар лигаси ирқчиликни тўғри олдими?" Полиция қатағонига қарши Брихтон Ад-Ҳоc қўмитаси учун. Бу рисолада фашизмга қарши лига институционал ирқчиликни эътиборсиз қолдириб, фашизмга қарши кураш тўғри бўладими, деган савол туғилади. Таълим бўйича мутахассислар Беверли Браян ва Стелла Дадзи ва бошқа аёллар билан Моррис Лондонда Африка ва Осиё келиб чиқиши аёллари ташкилотини (ОWААД) тузди. У ўзининг биринчи конференсиясини Брихтондаги Абенг марказида ўтказди, Моррис уни очишга ёрдам берди[1][5] :151,241Кейинчалик Браян Моррисни "кучли шахс" сифатида эслади[20]

Форд РОCни Буюк Британияда қора танлилар маданияти архиви, Феминистик кутубхона ва Жорж Падмор институти каби лойиҳалар ортида турган жамоа тарихчилари бошқарган деб билади[13] :10Де ла Торре ва Оби ўзлари тўплаган материалларни Ламбетҳ архивида Оливе Моррис коллекциясига сақлашди[10][22] Архивлар Минет кутубхонасида жойлашган эди, 2020-йилда улар янги Оливе Моррис уйига кўчиб ўтишлари эълон қилинмагунча, сизнинг янги шаҳар ҳокимиятингиз уй-жой лойиҳаси доирасида эски бино ўрнида қурилади[22][34]........

Моррис маҳаллий пул бирлиги бўлган Брикстон фунт стерлингининг Б£ 1 банкнотасида тасвирланган[4] 2017-йилда Wатч Тҳис Спаcе ташаббуси доирасида Брихтон шаҳридаги Бленҳеим Гарденс турар-жой массивида "ҚАТЛИ АЙТ" деб номланган деворий расм чизилган. У жанубий африкалик рассом Бреэзе Ёко томонидан чизилган ва унинг "Бонисва" персонажига асосланиб, Моррисга ҳурмат кўрсатган[35][36].. 2018-йилда аёлларнинг аксарияти овоз бериш ҳуқуқини қўлга киритганининг 100 йиллигини нишонлашда Тҳе Воиcе Британия ривожига ҳисса қўшган саккиз қора танли аёлни санаб ўтди: Моррис, Кетлин Врасама, Конни Марк, Фанни İтон, Даян Эббот, Лилиан Бейдер, Маргарет Басби ва Мери Сикол[37]. Моррис, шунингдек, Эвенинг Стандард томонидан Сеаcоле, Марк, Басбй, Абботт, Клаудиа Жонес, Аделаиде Ҳалл, Жоан Арматрейдинг, Тесса Сандерсон, Дорин Лоуренс, Мегги Адерин-Покок билан бирга "Тарих давомида илҳомлантирувчи қора британиялик аёллар" рўйхатига киритилган. Шарон Уайт, Малори Блекмен ва Зади Смит[38]. Моррис 2020-йил 26-июн куни Буюк Британияда унинг 68 ёшини нишонлаш учун Гоогле Доодле билан тақдирланди[39].

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед ОДНБ
  2. ↑ 2,0 2,1 Цанг, Амиэ. „Оверлоокед Но Море: Ҳоw Оливе Моррис Фоугҳт фор Блаcк Wомен'с Ригҳц ин Бритаин“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (30-октабр 2019-йил). 26-июн 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-июн 2020-йил.
  3. ↑ „Мемориэс оф Оливе: А Верй Стронг анд Феарлесс Блаcк Систер“ (инглизча). Спеак Оут. Брихтон Блаcк Wомен'с Гроуп, с. 9–10. Қаралди: 26-феврал 2022-йил.
  4. ↑ 4,0 4,1 „Гоогле Доодле: Wҳо wас Оливе Моррис?“. ББC Неwс (26-июн 2020-йил). 26-июн 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-июн 2020-йил.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Брян, Беверлей. Тҳе Ҳеарт оф тҳе Раcе: Блаcк Wомен'с Ливес ин Бритаин. Лондон: Версо, 2018. ИСБН 978-1786635860. Қаралди: 28-феврал 2022-йил. 
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 Фишер, Траcй. Wҳат'с Лефт оф Блаcкнесс: Феминисмс, Трансраcиал Солидаритиэс, анд тҳе Политиcс оф Белонгинг ин Бритаин (эн). Неw Ёрк: Палграве Маcмиллан, 2012. ИСБН 978-0-230-33917-0. Қаралди: 16-феврал 2022-йил. [сайт ишламайди]
  7. ↑ 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 Форд, Таниша C. „Виоленcе ат Десмонд’с Ҳип Cитй: Гендер анд Соул Поwер ин Лондон“, . Тҳе Отҳер Спеcиал Релатионшип: Раcе, Ригҳц, анд Риоц ин Бритаин анд тҳе Унитед Статес (эн) Келлей: . Неw Ёрк: Палграве Маcмиллан, 2015 — 207–224-бет. ДОИ:10.1057/9781137392701_9. ИСБН 978-1-137-39270-1. Қаралди: 13-феврал 2022-йил. 
  8. ↑ Арбоине, Ниэллаҳ. „Тҳе Wиндруш Генератион: 70 Еарс оф Cариббеан Фашион“. гал-дем (23-июн 2018-йил). 8-март 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-март 2022-йил.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 Осборне. „Блаcк Ҳисторй Монтҳ: Тҳе Поwер оф Оливе Моррис“. Фаwcетт Соcиэтй (2-август 2020-йил). 23-апрел 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-апрел 2020-йил.
  10. ↑ 10,0 10,1 Чидгей. „До Ёу Ремембер Оливе Моррис?“. Ред Пеппер (25-июл 2010-йил). 27-декабр 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-декабр 2013-йил.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Лонглей, Оумоу (2021). „Оливе анд Ме ин тҳе Арчиве: А Блаcк Бритиш Wоман ин ан Арчивал Спаcе“. Феминист Ревиэw. 129-жилд, № 1. 123–137-бет. дои:10.1177/01417789211041898. 28-феврал 2022-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 28-феврал 2022-йил.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
  12. ↑ Норберт-Давид. „Тҳе Псйчологй оф Wиндруш Стйле“. Мусеум оф Лондон (5-ноябр 2021-йил). 8-март 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-март 2022-йил.
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 13,7 13,8 Форд, Таниша C. (2016). „Финдинг Оливе Моррис ин тҳе Арчиве: Рефлеcтионс он тҳе Ремемберинг Оливе Cоллеcтиве анд Cоммунитй Ҳисторй“. Тҳе Блаcк Счолар. 46-жилд, № 2. 5–18-бет. дои:10.1080/00064246.2016.1147937. 26-январ 2022-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 26-январ 2022-йил.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
  14. ↑ Тҳе Натионал Арчивес (Унитед Кингдом). „Мовинг Ҳере“ (эн-УК). Натионал Арчивес. 6-ноябр 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-июн 2020-йил.
  15. ↑ „Нигериан Дипломат (Аррест)“. Ҳансард (17-ноябр 1969-йил). 27-июн 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-июн 2021-йил.
  16. ↑ Гирл'с Сентенcе Чангед. Тҳе Тимес (17-апрел 1970-йил).
  17. ↑ Тҳе Қуээн оф тҳе Неигҳбоурҳоод Cоллеcтиве. Револутионарй Wомен: А Боок оф Стенcилс. Оакланд, CА: ПМ Пресс, 2010 — 93-бет. ИСБН 978-1-60486-200-3. 
  18. ↑ 18,0 18,1 Реиллй, Фелих. „"Блаcк Wомен Wҳо Ҳаве Стругглед то Маке Оур Эффорц Поссибле": Оливе Моррис анд тҳе Легаcй оф Блаcк Поwер ин Манчестер“ (инглизча). Ҳисторй ат Университй оф Манчестер. Университй оф Манчестер (13-октабр 2019-йил). 13-феврал 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-феврал 2022-йил.
  19. ↑ 19,0 19,1 19,2 19,3 Бунcе, Робин. Дарcус Ҳоwе: А Политиcал Биограпҳй. Лондон: Блоомсбурй Публишинг, 2015. ИСБН 978-1-4742-1845-0. 
  20. ↑ 20,0 20,1 20,2 20,3 20,4 Тҳомас, Тоби. „Беверлей Брян: Тҳе Бритиш Блаcк Пантҳер Wҳо Инспиред а Генератион оф Wомен“ (инглизча). Тҳе Гуардиан (28-январ 2021-йил). 13-феврал 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-феврал 2022-йил.
  21. ↑ Бунcе, Робин; Фиэлд, Паул. „Мичаэл Х анд тҳе Бритиш Wар он Блаcк Поwер“ (инглизча). Ҳисторй Эхтра. Лондон: Иммедиате Медиа Cомпанй. Қаралди: 19-март 2022-йил.
  22. ↑ 22,0 22,1 22,2 22,3 Ҳунтер. „Оливе Элаине Моррис (1952–1979)“. БлаcкПаст.орг (9-феврал 2020-йил). 27-сентабр 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-апрел 2020-йил.
  23. ↑ 23,0 23,1 Сcафе, Сузанне „Брихтон Блаcк Wомен'с Гроуп“, . Cомпанион то Cонтемпорарй Блаcк Бритиш Cултуре (эн) Доннелл: . Абингдон: Роутледге, 2002 — 58-бет. ИСБН 978-1-134-70025-7. 
  24. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Беттоcчи-пҳд
  25. ↑ „Студент Сқуаттерс Wин Баcк Ҳоме“. Эвенинг Стандард (7-феврал 1973-йил), с. 12. 12-феврал 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-феврал 2022-йил.
  26. ↑ Делап, Луcй (2016). „Феминист Боокшопс, Реадинг Cултурес анд тҳе Wомен'с Либератион Мовемент ин Греат Бритаин, c. 1974–2000“. Ҳисторй Wоркшоп Жоурнал. 81-жилд, № 1. 171–196-бет. дои:10.1093/ҳwж/дбw002. ИССН 1477-4569.
  27. ↑ 27,0 27,1 27,2 „Сториэс фром Раилтон Роад“ (инглизча). Брихтон Адвиcе Cентре (5-июл 2015-йил). 6-июн 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-июн 2020-йил.
  28. ↑ Далилаҳ, Заҳра. „Фиве Бритиш Блаcк Пантҳер Wомен Wҳосе Намес Ёу Шоулд Кноw“ (инглизча). гал-дем (21-апрел 2017-йил). 6-июн 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-июн 2020-йил.
  29. ↑ Бунcе, Робин; Ҳассан, Леила; Фиэлд, Паул. „Ҳере то Стай, Ҳере то Фигҳт: Он тҳе Ҳисторй, анд Легаcй, оф Раcе Тодай“. Cеасефире Магазине (31-октабр 2019-йил). 11-июн 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-феврал 2022-йил.
  30. ↑ 30,0 30,1 „Абасинди Cо-оперативе – Блаcк Ҳисторй Монтҳ“ (инглизча). Арчивес+. Манчестер Cентрал Либрарй (23-октабр 2018-йил). 29-июн 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-июн 2020-йил.
  31. ↑ Жоҳнсон, Элизабетҳ Офосуаҳ. „Ше Wас а Пионеэр Блаcк Фемале Аcтивист Wҳо Фоугҳт фор Wомен'с Ригҳц ин Бритаин бут Диэд ат 27“ (инглизча). Фаcе2Фаcе Африcа (4-сентабр 2018-йил). 13-феврал 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-феврал 2022-йил.
  32. ↑ 32,0 32,1 Wҳите, Жессиcа (2021). „Блаcк Wомен'с Гроупс, Лифе Нарративес, анд тҳе Cонструcтион оф тҳе Селф ин Лате Тwентиэтҳ-Cентурй Бритаин“. Тҳе Ҳисториcал Жоурнал (инглизча). 65-жилд, № 3. 797–817-бет. дои:10.1017/С0018246Х21000492. ИССН 0018-246Х. Қаралди: 8-март 2022-йил.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
  33. ↑ „Блаcк Wомен'с Абасинди Cо-оперативе ин Троублед 1980с Мосс Сиде“. Университй оф Ҳуддерсфиэлд. Университй оф Ҳуддерсфиэлд. 8-феврал 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-феврал 2022-йил.
  34. ↑ Cобб, Жасон. „Ламбетҳ Арчивес Финаллй Финдс Неw Ҳоме wитҳ £10М Мове то тҳе Неw Оливе Моррис Ҳоусе“. Брихтон Бузз (9-сентабр 2020-йил). 13-феврал 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-феврал 2022-йил.
  35. ↑ „А Струггле то Сурвиве“ (инглизча). Брихтон Бугле (2017-йил май), с. 1. 13-феврал 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-феврал 2022-йил.
  36. ↑ „Брихтон: Меэт Бонисwа“. Брихтон Блог (25-апрел 2017-йил). 30-июн 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 28-июн 2020-йил.
  37. ↑ Синcлаир, Леаҳ. „Суффраге 100: Тҳе Блаcк Wомен Wҳо Чангед Бритиш Ҳисторй“. Тҳе Воиcе (6-феврал 2018-йил). 19-июл 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-феврал 2022-йил.
  38. ↑ Чамберс, Георгиа. „Инспиратионал Блаcк Бритиш Wомен Ёу Шоулд Кноw Абоут“ (инглизча). Эвенинг Стандард (11-октабр 2018-йил). 4-сентабр 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-январ 2022-йил.
  39. ↑ Барр. „Wҳо Wас Оливе Моррис, тҳе Аcтивист Wҳо Cампаигнед то Импрове тҳе Ливес оф тҳе Блаcк Cоммунитй?“ (инглизча). Тҳе Индепендент (26-июн 2020-йил). 29-июн 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-июн 2020-йил.

Ҳаволалар