Oltintosh

Олтинтош, Олтунтош ал-ҳожиб (асл исми Абу Саъид) (? — 1032) — турк ғуломларидан, кейинчалик ғазнавийлараан Cа-буктегин ва унинг 2 ворисининг лашкарбошиси. Сабуктегин давридаёқ у хукмдор гвардиясидаги энг юқори мартаба — "улуғ қожиб" унвонига эга бўлган; Маҳмуд Ғазнавий даврида қора-хонийлар билан бўлган катта жангда (1008 йил 1-январ) О. қўшиннинг ўнг қанотига қўмондонлик қилган; 1000—11 йиллар у Ҳирот ноиби сифатида манбаларда қайд этилган. Хоразм забт этилгач (1017), О. хоразмшоҳ унвони билан ушбу вилоятга ноиб этиб тайинланган, у бу лавозимни вафот этгунига қадар эгаллаб турган. О. чегара вилояти бўлган Хоразмни эҳтиёткорона идора этган ва ўзини қўшни туркий қабилалардан муваффақиятли суратда мудофаа қилган, бу билан у Хоразмдаги ўз ҳокимиятини янада мустаҳкамлаган. Маҳмуд ва Масъуд Ғазнавийлар О.нинг бу ҳаракатларига шубҳа билан қарашган, улар ҳийла билан О.ни даф этиш йўлига ўтишган. 1032-йил баҳорида О. султон Масъуд топшири-ғига кўра, Алитегита қарши отланган ва Дабусия яқинидаги жангда оғир жароҳатланиб вафот этган. Ноиблик унинг ўғли Ҳорунга топширилган, хоразмшоҳ унвони Масъуднинг ўғли Саъидга берилган, Ҳорун мамлакатни фақат шаҳзоданинг вакили сифатидагина бошқара олиши мумкин бўлган. Бироқ 1034-йил августда Ҳорун ўзини мустақил деб эълон қилган, аммо келаси йили ғазнавийлар кўрсатмасига кўра, ўлдирилган; унинг биродари ва вориси Исмо-ил Хандон Хоразмни 1041-йилгача идора қилган, сўнгра ғазнавийлар топшириғига кўра, Жанд ҳокими Шоҳ Малик томонидан қувиб юборилган. Шу билан О. томонидан асос солинган сулола барҳам топган.