Parantica aglea

Parantica aglea, Glassy Tiger — asosan Janubiy Osiyo va Hindomalay mintaqasida tarqalgan, Nimfalidlar oilasining Danainae kenja oilasiga mansub boʻlgan oʻziga xos kapalak turidir. Ingliz tilida u oʻzining yarim shaffof qanotlari sababli "Glassy Tiger" (Shishasimon yoʻlbars) deb ataladi^[1]^[2].

Tavsif

Qanotlari toʻq jigarrang yoki qora rangli fonda yarim shaffof, och koʻkimtir-oq rangli shishasimon dogʻlar va chiziqlar mavjud. Aynan shu naqshlari uni boshqa yoʻlbars kapalaklaridan ajratib turadi. Oʻrtacha va yirik hajmdagi kapalak hisoblanib, qanotlari yoyilganda 70–100 mmga yetadi. Erkak va urgʻochilarining tashqi koʻrinishi bir-biriga juda oʻxshash. Erkaklarining orqa qanotlarining ostki qismida xushboʻy hid taratuvchi maxsus hidsimon bezlari boʻladi^[2].

Xususiyati

Uning lichinkalari asosan Apocynaceae oilasiga kiruvchi zaharli sutsimon oʻsimliklar bilan oziqlanadi. Oʻsimlik tarkibidagi toksinar kapalak tanasida toʻplanib, uni tashqi muhit uchun zaharli qiladi. Sekin, xotirjam va yerdan 1.5–2 metr balandlikda uchadi. Zaharli boʻlgani uchun yirtqichlardan qoʻrqmaydi va oʻzining ranglari bilan ularni ogohlantiradi. Erkak kapalaklar koʻpincha nam tuproq yoki loy koʻlmaklar atrofiga toʻplanib, minerallar va tuzlarni soʻrishadi.

Tarqalishi

Ushbu kapalak turi nam va sergʻalaba bargli oʻrmonlar, daryo boʻylari, butazorlar hamda gullarga boy yashil bogʻlarda uchraydi. Hindiston, Shri-Lanka, Himolay togʻ tizmalari hamda Janubi-Sharqiy Osiyoning tropik hududlarida juda keng tarqalgan^[3]^[4].

Hayot sikli

Tuxumi

Urgʻochi kapalak tuxumlarini asosan Apocynaceae oilasiga mansub boʻlgan oʻsimliklar barglarining ostki qismiga yakka-yakka qilib qoʻyadi. Bu tuxumni quyosh nuri va yomgʻirdan himoya qiladi. Parantica aglea kapalagi butun hayoti davomida oʻrtacha 100 tadan 300 tagacha tuxum qoʻyadi. Tuxumlari juda kichik, och sargʻish yoki oqish rangda, gumbazsimon yoki oval shaklda boʻlib, yuzasida mayda boʻylama egatlar boʻladi. Haroratga qarab, tuxumdan lichinka chiqishi uchun odatda 3 kundan 5 kungacha vaqt ketadi^[5].

Lichinka

Tuxumdan chiqqan kichik lichinka darhol oʻzi chiqqan tuxum poʻchogʻini va keyin zaharli barglarni yeyishni boshlaydi. Lichinka davri davomida u 4-5 marta poʻst tashlaydi va juda tez oʻsadi. Bu bosqich taxminan 10–14 kun davom etadi^[5].

Galereya

Yana qarang

Manbalar

↑ Varshney, R.K.; Smetacek, Peter. A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India. New Delhi: Butterfly Research Centre, Bhimtal & Indinov Publishing, 2015 — 150-bet. DOI:10.13140/RG.2.1.3966.2164. ISBN 978-81-929826-4-9.
↑ ^2,0 ^2,1 Savela, Markku „Parantica aglea (Stoll, [1782)“]. Lepidoptera and Some Other Life Forms. Qaraldi: 2018-yil 3-iyul.
↑ asas jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi: Bingham, Charles Thomas. Fauna of British India. Butterflies Vol. 2. Taylor & Francis, 1907 — 18–19-bet.
↑ asas jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi: Moore, Frederic. Lepidoptera Indica. Vol. I. London: Lovell Reeve and Co., 1890–1892 — 55–57-bet.
↑ ^5,0 ^5,1 „Parantica aglea (Stoll, [1782) - Glassy Tiger | Butterfly“] (en). www.ifoundbutterflies.org. Qaraldi: 2023-yil 7-iyun.

[Smetacek-1] Varshney, R.K.; Smetacek, Peter. A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India. New Delhi: Butterfly Research Centre, Bhimtal & Indinov Publishing, 2015 — 150-bet. DOI:10.13140/RG.2.1.3966.2164. ISBN 978-81-929826-4-9.

[funet-2] 2,0 ^2,1 Savela, Markku „Parantica aglea (Stoll, [1782)“]. Lepidoptera and Some Other Life Forms. Qaraldi: 2018-yil 3-iyul.

[bingham-3] sas jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi: Bingham, Charles Thomas. Fauna of British India. Butterflies Vol. 2. Taylor & Francis, 1907 — 18–19-bet.

[MooreIndica-4] sas jamoat mulki boʻlgan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi: Moore, Frederic. Lepidoptera Indica. Vol. I. London: Lovell Reeve and Co., 1890–1892 — 55–57-bet.

[:0-5] 5,0 ^5,1 „Parantica aglea (Stoll, [1782) - Glassy Tiger | Butterfly“] (en). www.ifoundbutterflies.org. Qaraldi: 2023-yil 7-iyun.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]