Помир-Олай — (Помиро-Олай деб ҳам аталади, русча: Памиро-Алай) Ўрта Осиёнинг жануби-шарқидаги тоғли ўлка. Фарғона водийсидан жанубида, Тожикистон (шим.-шарқса), Ўзбекистон Республикаси (ғарбда) ва Туркменистан (жан, ғарбда) ҳудудларида жойлашган. ҲисорОлай тоғлари, Тожикистон депрессияси ва Помир каби 3 асосий қисмдан иборат.[1] Тян-Шан тоғларидан ғарбга чўзилган тўртта асосий тоғ тизмаларини ўз ичига олади ва Помирнинг асосий тизмасидан шимолда жойлашган. Улар турлича Тян-Шан[2], Помир[3] ёки алоҳида тоғлар тизими таркибига[4] киради. „Помиро-Олой“ атамаси, шунингдек, Помир, Помир-Олой (кейинчалик „Ҳиссаро-Олой“ деб юритилган)ни ўз ичига олган тоғли ҳудудга нисбатан ҳам қўлланади[5][6].

Помир-Олай
русча: Памиро-Алай

Анзоб довони яқинидаги Зарафшон тизмаси кўриниши
Жойлашуви Тожикистон
Тоғ тизмаси Помир
Эни 150 Э/W
Чўққиси Пик Скалистй
Баландлиги 5621 м.
Энг қулай йўл йўқ

Помир-Олой шимолда Сирдарё (Фарғона водийси) ва жанубда Вахш дарёси оралиғида жойлашган[3]. Унинг энг баланд чўққиси — Пик Скалистй, 5621 метрдир[7]. Помир-Олойнинг узунлиги ғарбий-шарқий йўналишда тахминан 900 км, ғарбий қисмида эса 150 км гача[6].

Асосий тизмалар

Помир-Олой қуйидаги тоғ тизмаларига бўлинади:[2]

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
  2. ↑ 2,0 2,1 В.С. Буртман (2000). "Cенозоиc cрустал шортенинг бетwеэн тҳе Памир анд Тиэн Шан анд а реcонструcтион оф тҳе Памир–Тиэн Шан транситион зоне фор тҳе Cретаcеоус анд Палаэогене". Теcтонопҳйсиcс 319 (2): 69–92. дои:10.1016/С0040-1951(00)00022-6. ҳттп://гинрас.ру/струcт/21/10/филес/Б-2000а-Э.пдф. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Ирина Мерзлякова „16 Тҳе Моунтаинс оф Cентрал Асиа анд Казакҳстан“, . Тҳе Пҳйсиcал Геограпҳй оф Нортҳерн Эурасиа, 2002 — 377–402-бет. ИСБН 978-0-19-823384-8. 
  4. ↑ Магдалена Опаłа-Оwcзарек; Тадеусз Ниэдźwиэдź (2019). "Ласт 1100 йр оф преcипитатион вариабилитй ин wестерн cентрал Асиа ас ревеалед бй треэ-ринг дата фром тҳе Памир-Алай". Қуатернарй Ресеарч 91: 81–95. дои:10.1017/қуа.2018.21. 
  5. ↑ Памиро-Алай, Греат Совиэт Энcйcлопедиа
  6. ↑ 6,0 6,1 Гиссаро-Алай, Греат Совиэт Энcйcлопедиа
  7. ↑ Совет Иттифоқи ҳарбий харитаси 1:500.000 Ж-42-Б

Ҳаволалар