Python sahifasining manbasini koʻrish

<ref>àà''''Yotiq matn''''</ref>{{Dasturlash tili bilgiqutisi
|name=Python
|image=[[Fayl:Python_logo_and_wordmark.svg|150px]]
|year={{start date and age|1991|02|20|df=y}}<ref name="alt-sources-history">{{veb manbasi |url=https://www.tuhs.org/Usenet/alt.sources/1991-February/001749.html |title=Python 0.9.1 part 01/21 |publisher=alt.sources archives}}</ref>
|type=obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash tili
|paradigm=Koʻp paradigmali dasturlash tili: [[obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash]],<ref>{{veb manbasi|title=General Python FAQ — Python 3.9.2 documentation|url=https://docs.python.org/3/faq/general.html#what-is-python}}</ref>, [[tartibotli dasturlash]] (imperativ dasturlash), [[funksional dasturlash]], [[strukturali dasturlash]], [[reflektiv dasturlash]]
|status=faol
|class=IDE orqali
|dialects=Cython, RPython, Starlark<ref>{{veb manbasi|title=Starlark Language|url=https://docs.bazel.build/versions/master/skylark/language.html}}</ref>
|extension=<code>.py</code>, <code>.pyi</code>, <code>.pyc</code>, <code>.pyd</code>, <code>.pyo</code>, <code>.pyw</code>, <code>.pyz</code>
|designer=[[Guido van Rossum]]
|developer=Python Software Foundation
|versiyalari=3.12.4 {{start date and age|2024|6|6}}
|operating_system=[[kross-platformali]]
|influenced=Apache Groovy, Boo, Cobra, CoffeeScript, D, F#, Genie, Go, JavaScript, Julia, Nim, Ring, Ruby, Swift
|influenced_by=ABC, Ada, Algol 68, APL, C, C++, Klu, Dylan, Haskell, Icon, Java, Lisp, Modula-3, Perl, Standard ML
|license=Python Software Foundation License
|website={{URL|https://www.python.org/}}
}}
'''Python''' ({{IPA|[ˈpʌɪθ (ə)n]}} — ''payton'', ''piton'') — turli sohalar uchun yuqori darajadagi umumiy maqsadli [[dasturlash tili]]. Uning [[dizayn]] falsafasi muhim chekinishdan foydalangan holda kodning oʻqilishiga urgʻu beradi. Uning til konstruksiyalari va obyektga yoʻnaltirilgan yondashuvi [[dasturchi]]larga kichik va yirik loyihalar uchun aniq, mantiqiy kod yozishda yordam berishga qaratilgan<ref>Kuhlman, Dave. „A Python Book: Beginning Python, Advanced Python, and Python Exercises“</ref>. Shuningdek Python [[sunʼiy intellekt]] hamda maʼlumotlar muhandisiligi sohalarining tili hisoblanadi.

Python deyarli barcha platformalarda ishlay oladi, xususan [[Windows]], [[Linux]], [[Mac OS X]], [[:ru:Palm OS|Palm OS]], [[Mac OS]] va boshqalar shular jumlasidandir. Python [[.NET Framework|Microsoft.NET]] platformasi uchun yozilgan realizatsiyasi ham mavjud boʻlib, uning nomi — [[:ru:IronPython|IronPython]] dasturlash muhitidir.

[[Guido van Rossum]] 1980-yillarning oxirida ABC dasturlash tilining davomchisi sifatida Python ustida ishlay boshladi va birinchi marta 1991-yilda ''Python 0.9.0 versiyasini'' ommaga eʼlon qildi<ref>Rossum, Guido Van (20-yanvar 2009-yil). „The History of Python: A Brief Timeline of Python“</ref>.

Python [[dasturlash tili]]ga boʻlgan talab yildan yilga oshib bormoqda. [[CodingDojo]]<ref>https://codingdojo.com/blog/top-7-programming-langugages{{Deadlink|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> portalining tadqiqotlariga koʻra, 2020—2021-yillarda aynan Python tilida dasturlovchi mutaxassislarga eng koʻp talab boʻlgan<ref>Narzullayev Anvar. Pythonda dasturlash asoslari. — T.: „Akademnashr“, 2021. — B. 6.</ref>.

[[Fayl:He invented Python.jpg|thumb|[[Guido van Rossum]]]]

== Sintaksisi ==
Unda [[:ru:Lua|Lua]] tiliga oʻxshab, bir vaqtning oʻzida bir nechta [[oʻzgaruvchi]]ga qiymat berish mumkin. Shuningdek, yangi oʻzgaruvchi kiritmasdan turib, ikkita oʻzgaruvchining qiymatlarini almashtirish mumkin:

<source lang="python">
 x, y = y, x
</source>
Va uni funksiyalaridan ham shunday turda qaytarishingiz mumkin:
<source lang="python">
def function():
    x = "Jimbo"
    y = "Wales"
    return x, y
</source>

=== Salom, dunyo! ===
<syntaxhighlight lang="python3" line="1">
# -*- coding: utf-8 -*-
print("Salom, dunyo!")
</syntaxhighlight>

=== print() ===
<syntaxhighlight lang="python3" line="1">
# -*- coding: utf-8 -*-
Agar siz print('') deb '' ni orasiga istalgan so'zni yozsangiz anashu so'z chiqadi. Masalan:
print('salom vikipedia')
</syntaxhighlight>

'''Natija:''' salom vikipedia

== Ishlatilishi ==
=== Web dasturlash ===
* [[Zope]] — CMS yaratish uchun [[server]] va veb dasturlar qilish uchun [[dastur]].
* [[Django]] — [[web dasturlash]] muhiti.
* [[Turbogears]] — [[web yaratish]] qilish uchun dastur.
* [[CherryPy]] — web yaratish uchun dastur.
* [[Plone]] — [[sayt]]ni muhofaza qilish uchun dastur.
* [[Mailman]] — „Rassilka“ yaratish uchun dastur
* [[MoinMoin]] — viki — dvijok [[internet]] va intranet uchun
* [[PlanetPlanet]] — [[RSS]] oqimini sindikatsiyalash

=== Grafika ===
* [[Skencil]] — Vektor grafikasi uchun dastur

=== Pythonni ishlatadigan dasturlar ===
* [[Wikipedia]] — botlarni yozish uchun ishlatadi.
* [[Civilization IV]] — Yaxshi [[strategiya]] oʻyin.

=== Pythonni ishlatadigan kompaniyalar ===
* [[Kosmik teleskop instituti]]
* [[NASA]]
* [[Google]]
* DreamWorks
* Industrial Light & Magic
* Firaxis Games
* [[Apple Computer]]
* CCP

== Yana qarang ==
* [[PyCharm]]
* [[Python dasturiy taʼminot fondi]]
* [[Python funksiyalari]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.python.org Python sayti] {{ref-en}}
* [http://www.python.com.ua/ Python dasturchilar sayti]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}



{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Dasturlash tillari]]
[[Turkum:Python (dasturlash tili)| ]]
[[Turkum:Kross-platformali dasturlar]]
[[Turkum:Obyektga yoʻnaltirilgan dasturlash tillari]]
[[Turkum:Dastur]]