Sharq sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:CompassRose (mul) 16 blue E.svg|thumb|200x200px| Sharqda shamol koʻtarildi]]
'''Sharq''' — bu [[Yer]] aylanadigan [[Dunyo tomonlari|yoʻnalish]]. Sharqqa yoʻnalish [[Shimol|shimolga]] va [[Janub|janubga]], yaʼni Yerning [[geografik qutblar]]<nowiki/>iga [[perpendikulyar]] va [[Gʻarb|gʻarbiy]] yoʻnalishga qarama-qarshidir. Sharqqa yoʻnalish [[geodezik azimut]]<nowiki/>da +90° va [[astronomik azimut]]<nowiki/>da −90° ga toʻgʻri keladi.

Dastlab, ehtimol, bu [[Soʻz|soʻz]] „quyosh chiqishi“ degan maʼnoni anglatadi va keyinchalik maʼno oʻzgardi.
[[Fayl:Myrtle_Beach_Sunrise1.jpg|thumb| Quyosh chiqishi]]
[[Teng kunlik|Tenglik kunlarida]] [[quyosh]] aynan sharqdan [[Sunrise|chiqadi]].

== Etimologiya ==
[[Rus tili|Ruscha]] „sharq“ soʻzi [[cherkov]] [[Slavyan tillari|slavyan tili]]<nowiki/>dan olingan. Qadimgi slavyan tilida bu soʻz „vstok“ deb yozilgan boʻlib, u [[Yunon tili|yunoncha]] „ἀnánolή“ ning iz [[Qogʻoz|qogʻoz]]<nowiki/>i edi <ref>{{Veb manbasi|url=https://lexicography.online/etymology/в/восток|sarlavha=Происхождение слова восток. Этимология слова восток|ish=Lexicography.online|qaralgan sana=2022.05.13|arxivsana=2022-05-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220513183229/https://lexicography.online/etymology/%D0%B2/%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA}}</ref>.

[[Ingliz tili]]<nowiki/>dagi „sharq“ soʻzi [[Nemis tili|nemischa]] „ost“ va qadimgi [[norvegiya]] „austr“ soʻzlari bilan oʻxshash boʻlib, [[Lotin tili|lotincha]] „aurōra“ ga oʻxshaydi. Qadimgi ingliz tilida bu soʻz „ēast“ ([[Sifat (maʼnolari)|sifat]]), „ēastan“ (zarf) yoki „ēaste“ ([[ism]]) sifatida yozilgan boʻlib, bu soʻzlar proto- [[Nemis tili|germancha]] „*aust-“ soʻzma-soʻz „quyosh chiqishi tomon“ soʻzidan kelib chiqqan., xuddi shu soʻz proto-[[Hind tillari tarixi|hind]]-yevropacha „*aus-“ („porlash“) dan keladi <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.etymonline.com/search?q=east&ref=searchbar_searchhint|sarlavha=east|nashriyot=Etymonline|qaralgan sana=2022.05.13|arxivsana=2022-05-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220513183225/https://www.etymonline.com/search?q=east&ref=searchbar_searchhint}}</ref>. Oʻrta ingliz tilida bu soʻz allaqachon „est“ deb yozilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dictionary.com/browse/east|sarlavha=East Definition & Meaning|nashriyot=Dictionary.com|qaralgan sana=2022.05.13|arxivsana=2022-05-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220513183224/https://www.dictionary.com/browse/east}}</ref>.

[[Yer|Yerning]] zamonaviy [[xarita]]<nowiki/>larida '''sharq''' oʻng tomonda joylashgan. Ushbu [[konvensiya]] [[magnit]] [[shimol]]<nowiki/>ni [[kompas]] [[nol]]<nowiki/>ga qoʻyadigan kompasdan foydalanish natijasida paydo boʻldi, biroq [[Venera (sayyora)|Venera]] va [[Uran (sayyora)|Uran]] kabi [[retrograd]] aylanadigan [[sayyora]]<nowiki/>lar [[jadval]]<nowiki/>larida chap tomon sharqda joylashgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Geografik terminlar]]
[[Turkum:Geografiyaga oid chala maqolalar]]