Россия Федерацияси Марказий банкининг олтин тангаси

Шорт-трек (инглизча: шорт-траcк спеэд скатинг, русча: скоростной бег на коньках на короткой дорожке) – конкида учиш спортининг бир тури. Масофадаги спортчилар (одатда 4-8: масофа қанча узоқ бўлса, пойгада шунча кўп одам) бир вақтнинг ўзида узунлиги 111,12 м бўлган овал муз йўлаги бўйлаб конкида учишади.

Қоида ва турлари

Шорт-трек масофасига старт берилиши
Шорт-трекчилар бурилишлардан ўтиб, худди музга ёпишиб оладиган даражада

Йўлак, қоида тариқасида, оддий хоккей майдончасига жойлаштирилади. Бурилишлар 8 м ички радиус билан амалга оширилади, айланмалар орасидаги масофа 28,85 м. Масофа – 111,12 – четидан 0,5 м масофани ўлчаш йўли билан олинади. Улар соат милига тескари йўналишда ҳаракат қилишади. Қисқа масофаларга бўлган мусобақаларда конкида учувчилар „тоза“ музни бурилишлари бошланғич чизиғи билан бирга (фотофиниш аппарати билан марра чизиғи ҳаракациз ҳолатда)пойгадан-пойгагача бироз силжийди. Узоқ масофага – улар ҳар бир пойгадан кейин машинани қўйиб юборишади.

Пойгалар 500, 1000, 1500 ва 3000 метргача ўтказилади.

Эстафета пойгаси давомида охирги икки айланадан ташқари иштирокчилар исталган вақтда бир-бирлари билан алмашинишлари мумкин. Бунда улар ўз сафдошларини итариб юборишлари мумкин. Йиқилган спортчиларни исталган вақтда алмаштириши мумкин (шу жумладан охирги доирада). Эркаклар учун 5000 м, аёллар учун 3000 м эстафета.

Кўпкураш тўртта йўналишдан иборат: 500 м (4,5 айлана), 1000 м (9 марта доира), 1500 м (13,5 марта доира), 3000 м (27 марта айлана).

Бутун пойга яқиндан курашганлиги сабабли, шорт-трек қоидалари жуда кескин . Хусусан, тақиқланади[1]:

  • бошқа спортчиларга халақит бериш (ДҚИ – Импединг); 
  • масофа кесиш (ДҚО – Оуциде); 
  • тезроқ спортчининг траекториясини кесиб ўтиш (ДҚХ – Cроссинг); 
  • оёқни маррага қадар олдинга ташлаш, конки тиғини муздан узмаслик (ДҚК – Киcкинг); 
  • жамоадошларини туртиш (эстафета берилишидан ташқари); 
  • икки ёки ундан ортиқ спортчининг тил бириктириб ҳаракат қилиши.

Агар конкида учувчи айлана бўйлаб ўтиб кеца, у қувиб ўтувчининг ўтишига рухсат бериши шарт. Агар конкида учувчи икки доирадан ошиб кетган бўлса, у мусобақани тарк этади (агар яқин атрофда рақиблар бўлмаса). Бироқ, судянинг қарори билан уриб туширилган шахс якуний таснифга киритилиши мумкин (масалан, агар уни уриб юборишган бўлса).

Ускуналар

Конкилар (пичоқлар) ботинкага қаттиқ боғланган (клап-скейтларда юриш тақиқланади). Пичоқ этикнинг ўртасига нисбатан чапга силжийди – бу сизга том маънода ерга „яқин“ туришга имкон беради, пичоқ ҳам эгилувчан, овалга эга. Чап қўлқопнинг бармоқ учларида махсус ёпиштиргичлар мавжуд бўлиб, керак бўлганда музга таяниш имконини беради. Бошқа анжомлар: дубулға, кевлар қопламали комбинезонлар, бўйин ҳимояси, қалқонлардан иборат.

Тарихи

Пойга белгилари

Классик конкида учиш учун ихтисослаштирилган майдон керак бўлади (халқаро мусобақаларда узунлиги 400 м йўлак қабул қилинган), бундай майдон футбол стадионидан узунроқдир. Шорт-трек конкида учиш учун махсус белгиларга эга оддий хоккей „қутиси“ лозим бўлади.

ХХ асрнинг бошларида АҚСҲ ва Канадада конкида учишнинг янги, янада демократик шакли вужудга келади. 1967-йилда Халқаро конкида учиш иттифоқи (ИСУ) 1976-йилгача халқаро мусобақаларни ташкил қилмаган бўлса-да, конкида учиш бўйича шорт-трекни ўз зиммасига олади. Жаҳон чемпионатлари 1981-йилдан буён (гарчи олдинги мусобақалар ҳам бу мақомга эга бўлган бўлса ҳам) ўтказиб келинмоқда. Шорт-трек бўйича биринчи Европа чемпионати 1997-йилда Малмёда (Швесия) бўлиб ўтган[2]. 1999-йилдан буён эса Жаҳон кубоги ўтказиб келинмоқда. Калгарида ўтказилган Олимпия ўйинларида шорт-трек конкида учиш кўргазмали спорт тури эди. У фақат 1992-йилда Олимпияга тўлиқ қабул қилинган ва ўшандан бери „оқ“ Олимпия ўйинларининг ажралмас қисми бўлиб келган. Ванкуверда шорт-трек бўйича 8 та Олимпия медаллари комплекти ўйналди.

Россияда 1985-йилда Беллуно (Италия)даги Универси ада шорт-трек билан бошланган. Биринчи СССР чемпионати 1988-йилда бўлиб ўтади. АҚСҲ ва Канадада – шорт-трек классик конкида учишдан кўра машҳурроқ бўлди.

2014-йилда Сочида ўтказилган Қишки Олимпиада ўйинларида Виктор Ан (Ан Хён-Су) учта: иккитаси 1000 ва 500 метрга индивидуал пойгада ва учинчиси 5000 метрга эстафетада олтин медални қўлга киритди. Шундай қилиб, Виктор Ан шорт-трек бўйича ягона олти карра Олимпия чемпиони бўлди.

Шорт-трек бўйича рекордлар

Эркаклар

Масофа Спортчи Миллати сана Шаҳар Натижа
500 м У Дасзин[3] Xitoy bayrogʻi Хитой 2018-йил 11-ноябр Калгари, Канада 39.505
1000 м Хван Де Хон[4] Janubiy Koreya bayrogʻi Корея Республикаси 2016-йил 12-ноябр Солт-Лейк Сити, АҚШ 1:20.875
1500 м Сжинкиэ Кнегт[5] Niderlandlar bayrogʻi Нидерландия 2016-йил 13-ниябр Солт-Лейк Сити, АҚШ 2:07.943
3000 м Но Джин Гю[6] Janubiy Koreya bayrogʻi Корея Республикаси 2011-йил 19-март Варшава Полша 4:31.891
5000 м (эстафета) Cсаба Буржáн

Cоле Круэгер

Шаоанг Лиу

Шаолин Сáндор Лиу[7]

Vengriya bayrogʻi Венгрия 2018-йил 4-ноябр Калгари, Канада 6:28.625

Аёллар

Дистанcе Атҳлете Натион Cитй Дате Реcорд тиме Мнб.
500 м Ким Боутин Kanada bayrogʻi Канада Салт Лаке Cитй, Унитед Статес 2019-йил 3-ноябр 41.936 [8][9]
1000 м Сузанне Счултинг Niderlandlar bayrogʻi Нидерландия Беижинг, Чина 2022-йил 11-феврал 1:26.514 [10]
1500 м Чои Мин-жеонг Janubiy Koreya bayrogʻi Корея Республикаси Салт Лаке Cитй, Унитед Статес 2016-йил 12-ноябр 2:14.354 [11]
3000 м Жунг Эун-жу Janubiy Koreya bayrogʻi Корея Республикаси Ҳарбин, Чина 2008-йил 15-март 4:46.983 [12]
3000 м
эстафета
Селма Поуцма
Сузанне Счултинг
Яра ван Керкҳоф
Хандра Велзебоэр
Niderlandlar bayrogʻi Нидерландия Беижинг, Чина 2021-йил 23-октабр 4:02.809 [13]

Манбалар

  1. ↑ "Спеcиал Регулатионс & Течниcал Рулес Шорт Траcк Спеэд Скатинг 2021". Интернатионал Скатинг Унион. Ретриэвед 10 Фебруарй 2022.
  2. ↑ „Информация на сайте ИСУ“. 2013-йил 1-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-сентябр.
  3. ↑ "Ресулц – Менъс 500м Финал А". шорттраcк.спортресулт.cом. 11 Новембер 2018. Ретриэвед 12 Новембер 2018.
  4. ↑ "ИСУ Wорлд Cуп 2016/2017 Салт Лаке Cитй – Менъс 1000м Ресулц". шорттраcк.спортресулт.cом. 12 Новембер 2016. Ретриэвед 12 Новембер 2017.
  5. ↑ „ИСУ Wорлд Cуп 2016/2017 Салт Лаке Cитй – Менъс 1500м Ресулц“. шорттраcк.спортресулт.cом. 13 Новембер 2016. Ретриэвед 12 Новембер 2017.
  6. ↑ „2011 ИСУ Wорлд Теам Чампионшипс – Менъс 3000м Ресулц“. шорттраcк.спортресулт.cом. 19 Марч 2011. Ретриэвед 12 Новембер 2017.
  7. ↑ "ИСУ Wорлд Cуп 2018/19 – Менъс 5000м Релай Ресулц". шорттраcк.спортресулт.cом. 4 Новембер 2018. Ретриэвед 12 Новембер 2018.
  8. ↑ „ИСУ Wорлд Cуп 2019/20 – Салт Лаке Cитй, УТ (УСА) – Ладиэс 500м (2) – Қуартерфиналс“. ИСУ. 2022-йил 20-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 3-декабр.
  9. ↑ „Ким Боутин сец шорт траcк wорлд реcорд ин wомен'с 500м ин Утаҳ“. CБC Спорц (2019-йил 3-ноябр). Қаралди: 2019-йил 4-ноябр.
  10. ↑ „Шорт Траcк Спеэд Скатинг – Wомен'с 1000м – Қуартерфиналс – Ресулц“. БОCWОГ (2022-йил 11-феврал). 2022-йил 11-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-феврал.
  11. ↑ „ИСУ Wорлд Cуп 2012/2013 Салт Лаке Cитй - Wомен'с 1500м Ресулц“. ИСУ. 2018-йил 21-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 20-феврал.
  12. ↑ „2008 ИСУ Wорлд Теам Чампионшипс, Чина - Wомен'с 3000м Браcкет #2 Ресулц“. ИСУ. 2018-йил 21-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 20-феврал.
  13. ↑ „ИСУ Wорлд Cуп 2021/22 – Беижинг (CҲН) – Wомен – 3000 м Релай – Семифиналс – Ресулц“. ИСУ. 2021-йил 30-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-феврал.