Sopol

Сопол — махсус лой (тупроқ, сув, қисман қум ва тўзғоқ аралашмаси)дан ишланиб оловда қиздириб тайёрланадиган махсулот; кулоллик буюмлари. Лой 2 хил усулда — кўлда ҳамда кулоллик чархи ёрдамида шаклга солиб ясалади, сўнг гулхан (хумдон)да қиздириб Сопол тайёрланади. Рўзғорда (пиёла, коса, лаган, кўза, офтоба, хум ва бошқалар), меъморлик (кошин, сополак, парчин ва бошқалар) ҳамда саноат (утга чидамли қолиплар ва бошқалар)да Сопол буюмлари кенг қўлланади; болалар ўйинчоқлари, айрим безак буюмлари (ҳайкалча, йирик ҳайкаллар) ҳам шу усулда тайёрланади. Фойдаланиладиган лой таркибига қараб Сополнинг ранги турлича (оч сариқ, қизғиш, кулранг ва бошқалар) бўлади. Ангоб (лоя)га чайиб олинган Сопол сояда қуритилиб, яна хумдонда пиширилади. Ста безак ишлаш ҳам турлича: бўртма, ўйма нақшлар унинг ҳўллигида, қирма гуллар Сопол ангобга чайиб олингандан сўнг ишланади; хумдонга бир бор кириб чиққан буюмлар гуллар ишлангандан кейин яна бир бор хумдонда қиздирилади. Сопол буюмлар 2 хил — сирланган Сопол ҳамда сирланмаган Сопол (терракота)га бўлинади. Сопол неолит давридан маълум бўлиб, сирланмаган Сопол кадимийдир. Сирланган Сопол буюмлар ишлаб чиқариш. Ўрта Осиёда Х—ХИИ асрлардан юксак тараққий этди. Ўзбекистон ҳудудида Сопол буюмлар ишлаб чиқариш. кенг йўлга қўйилган; Сопол буюмларни безатилиши жиҳатидан бирбиридан фарқланувчи кулоллик мактаблари шаклланган.