Tlemsen

Тлемсен (арабча: Тлмсاн, лотинча: Помария)-Жазоирнинг шимоли-ғарбий қисмидаги шаҳар, худди шу номдаги вилоят маъмурий маркази.

Шаҳар қадимги тарихга эга, у „Магреб марвариди“деб номланган. Жазоир соҳиллари яқинида, тахминан масофада жойлашган. Узумзорлар ва зайтун боғлари билан ўралган. У чарм ва тўқимачилик саноати, шунингдек гилам ишлаб чиқариш билан машҳур. Тлемсен, шунингдек, бербер, араб, турк ва франсуз мустамлакачилик маданиятларининг сақланиб қолган ёдгорликлари туфайли сайёҳлик жойидир.

Ҳикоя

ТЛемсен 4-асрда Римликлар томонидан „Луббин“ номи билан ҳарбий бойитиш сифатида ташкил этилган. Шу билан бирга, у 411 йил 411 йилдаги Картани Картабодиёнда ҳам католик черкови иштирокчиси иштирок этди. Эрианизмни рад этиш учун Бишоп Шондери Вандалс қироли томонидан Арианизмни рад этгани учун Хийланчик томонидан эълон қилинди. Араб босиб ўтган 708 йилда араб фатҳида, шаҳарда катта масиҳийлар бор эди. ВИИИ ва 9-асрларда ТЛемсен мустақил Давлат Бан-Ифраннинг пойтахти бўлган, Харириит [4]. 786/ 7-931 йилларда, Сулайидлар Сулаймон ибн Абдуллаҳ, Идрисидовнинг асоси Идрисидовнинг асосчиси Идрисидовнинг асосчиси бўлган Идриснинг асосчиси эди. 1082 йилда – „Амир Амир“ жамоаси (кейинчалик Амир) Юсуф ибн Ташфин, кейинчалик Ливияда бирлаштирилиб, Тлемсен шаҳрида пайдо бўлган Трамас шаҳрини ташкил этди. Худоваяд ҳукмронлиги даврида шаҳар Маърребдаги энг йирик савдо марказига айланди. 1239 йилда у Абдалвадид сулоласи назоратини кесиб ўтди ва уларнинг капитали 1236 йилдан 1554 гача.

ле энтерсен байроғи оқ майдонда жойлашган кўк ярим ойни англатади. Қисқа вақт давомида шаҳар Султон Маринидов, Абу Ҳассан Али (1337-1348). 1236 йилдаги пойдевордан сўнг, Абдалвадидов Султонлиги ўз ҳудудини сезиларли даражада кенгайтирди ва ХВ асрда унинг ҳаёти чўланталарининг кўп қисмини, шу жумладан замонавий Тунисни бошқарган. 1509 йилда испанлар тўқ сариқ рангда ғалаба қозонишди, шундан кейин бербернинг доимий ҳужумлари уларни ТЛемсенга ҳужум қилишга мажбур қилди. 1543 йилда содир бўлган ҳужумни Рим-католик черкови томонидан қишда эълон қилинган. Испанлар шаҳарни эгаллай олмадилар, аммо тлеэсеннинг стратегик муваффақияциз жойлашуви Султанларни давлатнинг тортишиш марказини Жазоирга Жазоирга Жазоирга ўтказишга мажбур қилди.

Имкониятда Испанияда Тломсен яҳудийлар учун асосий йўналишлардан бирига айланди.

1553 йилда Абдалвадид штати Ўрта эр денгизида денгиз урушини амалга оширган Усмонли империясининг протектитори бўлди. 1671 йилда ТЛемсен ва бошқа Жазоир вилоятлари яна деярли мустақил бўлди, аммо давлат пойтахти Жазоирга ўтказилди ва ТЛемсеннинг аҳамияти сезиларли даражада пасайди. Испанияликлар ОРандан 1792 йилда чиқарилди, аммо ўттиз йилдан кейин улар ўрнига Жазоир шаҳрини эгаллаган франсузлар эгаллади. 1830 йилда, у Жазоирнинг денгиздан портлатиб, франсуз мустамлака ҳокимиятини рағбатлантирди ва тан олди, аммо Франсиядаги қаршилиги Жазоирнинг ички ҳудудларида давом этди ва Тлемерсеннинг ички ҳудудларида давом этди. Қаршилик Эмир Абд ал-Қодир томонидан мағлубиятга учраган эди.

ТЛемсен Жазоир ва Оранга қараганда анҳориснинг франсуз аҳолиси учун дам олиш масканида машҳур эди. У ХХ аср ўрталарида Жазоирнинг мустақиллиги учун ҳаракатда сезиларли иштирок этмади.

Йиғилишлар

Сиди-Белҳассен масжиди ТЛемсендаги 45 га яқин бино ва иншоотлар ва атрофдаги иншоотлар расмий равишда архитектура ва тарих ёдгорлигига боғлиқ. Улар орасида қуйидагилар бор:

Тлиненская собори масжиди 1086 йилда ташкил топган ва Жазоир ва Недрома собори масжидлари, Алмомасидларнинг сўнгги тузилмаларидан бири. Миҳаб заргарлик буюмлари Кор қабованинг собори кенгашига ўхшайди. Мешуар – Абдалвадидлар саройи. У мустамлака даврида вайрон қилинган, фақат ташқи девор эса қолган. Сиди-Беллоҳассен масжиди 1296 йилда Абдалвадид Султон Репанти томонидан қурилган, ҳозирда шаҳар музейи мавжуд. Мансура – шаҳардаги ягона қурилиш, ХИВ асрда, ХИВ асрдаги бошқарув қоидаларидан бири ТЛемсеннинг ғарбий чеккасида жойлашган миноралар ва деворлар. Медина Эл Эуббод – бу ХИВ асрда маринийлар томонидан қурилган Рокки платосида масжид ва мадраса. Шунингдек, унда мусулмон илоҳиётчи, ТЛемерсеннинг ҳимоя авлиёлари сифатида ҳурмат қилинган Сиди Бумеден мақбараси ҳам мавжуд. Раббийнинг қабри, Тлинзеннинг яҳудий жамоасининг зиёратгоҳи. Афлотун Лалла Cантион – шаҳар, тлемерсен панорамада платодан очилган.