Toshkent temir yoʻllar texnikasi muzeyi

Тошкент темир йўллар техникаси музейи
Асос солинган сана	4 август 1989-йил
Жойлашуви	700031, Ўзбекистон, Тошкент, ; Туркистон кўчаси, 6-уй

Тошкент темир йўллар техникаси музейи "Ўзбекистон темир йўллари" аксиядорлик жамияти Марказий темир йўлчилар маданият саройида 1989-йил 4-августда ташкил этилган.

Манзил

Тошкент шаҳри Туркистон кўчаси 6-уй^[1].

Музей тарихи

Тошкент темир йўллар техникаси музейи темир йўл соҳаси техник музейлари уюшмаси таркибий қисмига киради ва Осиёдаги музейлар орасида энг йириги саналади. Унинг барпо этилиши 80-90-йилларга бориб тақалади.

1988-йилда Ўрта Осиё темир йўлининг 100 йиллиги нишонланди. Байрам кунларида „Тошкент-Пасажирский“ стансиясида (Шимолий вокзал) Ўрта Осиё темир йўлида ҳаракатланувчи локомотивлар кўргазмага қўйилди. Кўргазма шаҳар аҳолиси ва пойтахт меҳмонларида катта қизиқиш уйғотди. Шаҳар маъмурияти аҳоли томонидан келиб тушган мурожаатларни инобатга олиб, кўргазмани ўз ўрнида қолдириб доимий фаолиятини йўлга қўйди. Шундай қилиб, 1989-йил 4-августда Темирйўлчилар куни муносабат билан музей тантанали равишда сайёҳлар ва ташрифчилар учун ўз эшикларини очди.^[2]

Очиқ осмон музейида 13 паравоз, 17 тепловоз, 3 электровоз, 10 вагон ҳамда ХХ асрларга оид таъмирлаш ва қурилиш техникаларини кўриш мумкин.

Учта вагонда темир йўл пайдо бўлиши ҳақида сўзлаб берувчи музей экспозисиялари, алоқа ва ҳавфсизлик воситалари, шунингдек жасурлик нишонларини ҳамда ишчилар кийимларини кўриш мумкин.

Музейда тор темир йўл (750 мм) йўлаги, иккита поезд, ТУ7а локомотивлари, шарқона услубда безатилган иккита ёзги вагон ва учта ПВ38 вагонлари мавжуд. Экскурсия жараёнида темир йўллар тарихи, паровозлар ва бошқа темир йўл техникаларининг қурилиши билан танишиш имконини берувчи диққатга сазовор жойларга саёҳатлар ўтказилади.

Тошкент темир йўл технологиялари музейи Бутунжаҳон темир йўл техникаси музейлари ассоциацияси таркибига киради.

Экспонатлар

Энг қадимги экспонатлардан бири 1914-йилда ишлаб чиқарилган О^в паровозидир. Ўзбекистоннинг 1999-йилда чиқарилган почта маркасида акс эттирилган. Турли манбаларга кўра, локомотив 3-7 та филмда суратга олинган, шу жумладан „Тўхятиб бўлмайдиган қасоскорлар“, аммо бу маълумотни тасдиқлашнинг иложи бўлмади, чунки бир нечта О серияли локомотивлар кўплаб филмларда ишлатилган^[3].

Музейда 1912-йилдан 1957-йилгача ишлаб чиқарилган Э серияли паровозларни кўриш мумкин. Масалан Э^И, Э^Р, Э^М паровозлари. 1915-йилдан 1947-йилгача АҚШ ва Канададаги заводларда рус ва совет чизмалари бўйича ишлаб чиқарилган Э серияли паровозлардан Э^а № 2371 мавжуд.

Магистрал юк локомотивлари С^О, Ф^Д ва Л^В. Биринчи совет магистрал йўловчи паровози С^У.

Ўлжага олинган ТЕ-52 № 5200 (БР 52) ҳарбий паровози Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Германия томонидан босиб олинган ҳудудда ишлаб чиқарилган.

Кўргазмага қўйилган энг кучли локомотив – П36 Но 0250. П36 № 0251 СССРда ишлаб чиқарилган охирги йўловчи паровози ҳисобланади.

9П манёврли танк-буғли локомотиви 1935-йилдан 1957-йилгача ишлаб чиқарилган. 9П СССРда ишлаб чиқарилган охирги 1520 мм калибрли локомотив эди.

Тепловозлардан АҚСҲнинг АЛCО корхонаси томонидан ишлаб чиқарилган Д^а бор. Ушбу сериядаги тепловозлар Ленд-Лизинг бўйича етказиб берилди. Улуғ Ватан урушидан кейин ишлаб чиқарилган биринчи совет тепловози ТЕ1 ҳам кўргазмага қўйилган.