Yevromaydon
Евромайдон[22] (укр. Євромайдан;[23] Євро — „Евро“ ва майдан — „майдон“ сўзларидан) 2013-йил 21-ноябрда Украинада бошланган эътирозлардир. Намойишлар Украина ҳукуматининг Европа Иттифоқи билан ассоциация ҳамда чуқур ва ҳар тарафлама эркин савдо келишувларини (ингл. Деэп анд Cомпреҳенсиве Фреэ Траде Агреэмент (ДCФТА)) тўхтатишини эълон қилиши билан бошланди.[24] Эътирозларда аввалига асосан университет талабалари қатнашди.[25][26][27][28] 30-ноябр куни намойишчилар ва воқеани ёритаётган мухбирлар Украина Ички ишлар вазирлиги махсус Беркут бўлими томонидан ҳужумга учради.[29][30] Бундай тўқнашув натижасида эътирозлар янада кучайди, намойишчилар сони камида 350 мингдан ошиб кетди.[14]
| Евромайдон укр. Євромайдан | |
|---|---|
|
Тепа қатор: ЙИ байроғи; хонанда Руслана Евромайдон қарорини ўқимоқда; 27-ноябр Киев намойишлари. Ўртада: 1-декабр намойишлари. Қуйи қатор: „инқилоб арчаси“; Киев шаҳар маъмурияти (11-декабр); 8-декабрда бузилган Ленин ҳайкали постаменти. | |
| Жой | Украина, асосан Киев |
| Сана | 21-ноябр 2013[1]—бугун |
| Сабаб |
|
| Мақсад |
|
| Белгилари | Фуқаролик бўйсунмаслик, фуқаролик қаршилик, намойишлар, онлине фаоллик, иш ташлаш |
| Ўлим(лар) |
Украина ҳукумати: 17[7]; ЙИ билан интеграция тарафдорлари: 104–780[8] |
| Жароҳат(лар) |
1850-1900[9] (тиббий ёрдам сўраганлар) 681[10](касалхонага ётқизилганлар) 40 (мухбирлар)200-300 [11][12][13] (милиция ходимлари) 52-75 (ҳоспитализед) |
| Қатнашчилар |
300 000-700 000 Киев[14][15] 50 000 (Лвов)[16] 2 000-4 000 (Харков)[17] 3 000+ (Ивано-Франкивск) 1 000 (Днипропетровск)[18] 300 (Донецк)[19] 150-200 (Симферопол)[20] |
| Ҳибс(лар) | 234[21] |
Намойиш ва тўқнашувлар кўп сонли милиция кучлари, совуқ ҳарорат ва қорга қарамай давом этди.[25][27] Киевдаги намойишларда 50-200 минг атрофида кишилар қатнашди.[31][32] 2014-йил 19-21-январида намойишчилар ва ҳукумат кучлари орасида қаттиқ тўқнашувлар бўлди.[33] 23-январдан бошлаб вилоятларда намойишчилар маҳаллий ҳукумат биноларини ишғол этишди.[34]
Евромайдонга алоқадор кичик намойишлар бошқа мамлакатларда ҳам, жумладан Полша, Бирлашган Қироллик, Олмония, Франсия, Италия, Швеция, Австрия, Чехия, Болгария, АҚСҲ ва Канадада бўлиб ўтди.[35] 27-январ куни Тошкентдаги Украина элчихонаси ёнида бир неча киши Украина, Гуржистон ва Украина қўзғолончилар армияси байроқлари билан тадбир ўтказишди.[36]
Неwсwеэк журналининг 2014-йил 18-феврал сонида „Евромайдон эндиликда ЙИ келишуви бекор қилинишига қарши ғазабли жавобгина эмас, балки ундан каттароқ тадбирга айланди. Энди у Янукович ва унинг коррупсияга учраган ҳукуматини тўнтариш; Украинани унинг Россия билан 200 йиллик оғриқли муносабатидан чиқариш; ҳамда жазо таҳдидисиз эркин эътироз, нутқ ва фикр билдиришдек асосий инсон ҳуқуқларини ҳимоялаш ҳақидадир,“ - деган фикр билдирилди.[37]
Феврал ойи охирида ғалаёнлар кулминацияга етди. Президент Януковичнинг партияси бир неча аъзосидан айрилганидан кейин етакчиликни қўлдан бой берди. Натижада мухолифат Украина парламентида етакчиликка эришди. Сўнгра парламент Киевдан полиция кучларини олиш, намойишларга қарши қонунларни бекор қилиш, 2004-йилги конституцияни тиклаш, сиёсий маҳбусларни озод қилиш ва президентни ағдариш ҳақида бир неча қонунларни қабул қилди. 22-феврал куни Янукович Украинанинг энг катта шаҳри Харковга қочди ва парламентнинг қарорларини тан олмади. Парламент бўлса 2014-йил май ойида сайловлар бўлади деб белгилади.[38][39] Ўрнатилган янги ҳукуматнинг сиёсатидан қониқмаган россияпараст Украиналиклар намойишларга чиқа бошлашди. Қрим бўҳрони бошланиб кетди ва у Қрим Мухтор Республикасининг Россия томонидан аннексия қилинишига олиб келди. Украинанинг бошқа ҳудудларидаги россияпараст аҳоли намойишларга чиқишда давом этди.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 ЭуроМаидан раллиэс ин Украине — Нов. 21-23 cовераге, Кйив Пост (25-ноябр 2013-йил)
- ↑ „Украине протест: ЭУ деплорес 'Руссиан прессуре'“. ББC Неwс (25-ноябр 2013-йил). Қаралди: 26-ноябр 2013-йил.
- ↑ „Оне министер'с дарк wарнинг анд тҳе рай оф ҳопе“. Кйив Пост. Қаралди: 27-ноябр 2013-йил.
- ↑ „Украиниан оппоситион cаллс фор Пресидент Януковйч'с импеачмент“. Кйив Пост (21-ноябр 2013-йил). Қаралди: 27-ноябр 2013-йил.
- ↑ Бриан Боннер.. „Тwо петитион дривес таке аим ат Януковйч“. Кйив Пост (21-ноябр 2013-йил). Қаралди: 27-ноябр 2013-йил.
- ↑ Ҳерсзенҳорн, Давид М.. „Тҳоусандс оф Протестерс ин Украине Деманд Леадер’с Ресигнатион“ (1-декабр 2013-йил). Қаралди: 2-декабр 2013-йил.
- ↑ Список погибших в ходе акций протеста в Украине (январь-март 2014). Дополняется ЛБ.уа, 15-март 2014-йил
- ↑ „Ароунд 780 пеопле диэ дуринг протесц ин Украине ин реалитй, сай волунтеэр доcторс“ (10-апрел 2014-йил).
- ↑ „Он Грушевского фор Šутка пострадали 1400 человек оппозиция“. „400+(50–100)+1400“.
- ↑ ҳттп://www.кйивпост.cом/cонтент/украине/соме-700-протесторс-ҳоспитализед-ин-паст-тwо-монтҳс-335897.ҳтмл
- ↑ „Cлашес раге ас 100,000 Украинианс деманд ЭУ паcт“. Яҳоо! (2-декабр 2013-йил). Қаралди: 24-январ 2014-йил.
- ↑ „Міліція повідомила, що госпіталізовано 75 її бійців“ (Украиниан) (2-декабр 2013-йил). Қаралди: 3-декабр 2013-йил.
- ↑ „Медиcс wере шорт он аccоунт оф беат уп полиcе персоннел (Медики недосчитались побитых демонстрантами милиционеров)“ ((Русча)) (3-декабр 2013-йил). Қаралди: 3-декабр 2013-йил.
- ↑ 14,0 14,1 „Киев предреволюционный“ (1-декабр 2013-йил).
- ↑ Аш, Тимотҳй. „Тҳе Оранге Револутион МКИИ“ (1-декабр 2013-йил). Қаралди: 1-декабр 2013-йил. „Тодай ҳас сеэн ҳуге демонстратионс - ликелй wелл овер тҳе 100,000 тҳат аре репортед то ҳаве аттендед ласт Сундай'с демонстратионс, анд wитҳ соме эстиматинг wелл овер 300,000.“.
- ↑ „#Євромайдан Львів встановив кількісний рекорд“ (1-декабр 2013-йил). 2013-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-декабр.
- ↑ „Харьковский Евромайдан заночует на площади Свободы“. Вести (1-декабр 2013-йил). 2020-йил 19-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-декабр.
- ↑ „В Днепропетровске около 1000 человек требовали отставки виновных в разгоне Евромайдана“ (1-декабр 2013-йил). 2020-йил 19-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-декабр.
- ↑ Интерфах-Украине. „А раллй оф 300 ин Донецк демандс Януковйч'с ресигнатион“ (1-декабр 2013-йил).
- ↑ архив нусхаси, 2013-12-03да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2013-12-03
- ↑ ҳттп://www.кйивпост.cом/cонтент/украине/он-тҳе-бринк-оф-cивил-wар-335933.ҳтмл
- ↑ „Украинада "Евромайдон"чилар бирикди“. Озодлик Радиоси (2013-йил 26-ноябр). 2013-йил 6-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-декабр. (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-12-06 санасида архивланган)
- ↑ „"Євромайдан" вимагає скасування рішення уряду про відмову від євроінтеграції“ (ук). Воиcе оф Америcа: Украиниан. Қаралди: 25-ноябр 2013-йил.
- ↑ „Украине дропс ЭУ планс анд лоокс то Руссиа“. Ал Жазеэра (21-ноябр 2013-йил). Қаралди: 24-ноябр 2013-йил.
- ↑ 25,0 25,1 Ливе упдатес оф тҳе протесц, Кйив Пост (27, 28 & 29-ноябр 2013-йил)
- ↑ Студенц ин Украине тҳреатен индефините натионал стрике (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-12-02 санасида архивланган), Эуронеwс (26-ноябр 2013-йил)
- ↑ 27,0 27,1 Протесц cонтинуэ ин Кйив аҳеад оф Вилниус ЭУ суммит (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-12-02 санасида архивланган), Эуронеwс (27-ноябр 2013-йил)
- ↑ Ин Украине, Протесц Ҳигҳлигҳт 'Генератионал Рифтъ, Радио Фреэ Эуропе/Радио Либертй (27-ноябр 2013-йил)
- ↑ „Украиниан полиcе оуст про-ЭУ протест фром ландмарк Киэв сқуаре“ (30-ноябр 2013-йил).
- ↑ Дисперсион оф студенц ин Кйив он 30 Новембер
- ↑ Олзҳас Ауезов анд Жаcк Стуббс.. „Украине оппоситион ургес море протесц, формс политиcал блоc“ (22-декабр 2013-йил). 2014-йил 25-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-январ 2014-йил.
- ↑ Украине про-Эуропе протестерс ҳолд фирст биг раллй оф 2014 (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-07-11 санасида архивланган), Реутерс (12-январ 2014-йил)
- ↑ „Но Лоотинг ор Анарчй ин тҳис Эуромаидан Револутион“. Қаралди: 24-январ 2014-йил.
- ↑ Украине протесц 'спреад' инто Руссиа-инфлуэнcед эаст, ББC Неwс (26-январ 2014-йил)
- ↑ Гончарова, Олена. „Украинианс финд ҳелп аброад ин тҳеир стругглес (упдатед)“ (28-ноябр 2013-йил).
- ↑ „За тысячи километров от Киева (Киевдан минглаб чақирим узоқда)“. Лента.ру (30-январ 2014-йил).
- ↑ „Киэв’с Минстрел оф тҳе Стреэт Револутион“ (18-феб. 2014-йил).
- ↑ ҳттп://www.интерпретермаг.cом/украине-ливеблог-дай-5-януковйч-топплес/#1543
- ↑ ҳттп://www.wашингтонпост.cом/блогс/wорлдвиэwс/wп/2014/02/20/украинес-парлиамент-жуст-тҳреw-пресидент-януковйч-ундер-тҳе-бус-тҳац-греат-неwс/
Ҳаволалар
| Викиомборда „Евромайдон“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- Воқеа: Украина (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-12-06 санасида архивланган), кун.уз
- Евромайдон вебкамералари (ингл.)
- Евромайдоннинг расмий Фаcебоок саҳифаси (укр.)
- Евромайдон хронологияси (ингл.)
- Украинадаги Евромайдон намойишлари (сўнгги хабарлар), Кйив Пост (ингл.)
- Ўзбекча Википедия „Евромайдон“ни ёритишга улгурмаяпти, Озодлик радиоси, 19-феврал, 2014
| Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |