Yuriy Averbax
Юрий Лвович Авербах (192-йил 8-феврал-2022-йил 7-май) - совет шахматчиси, етакчи Россия ва халқаро шахмат ҳаракати; халқаро гроссмейстер (1952), шахматний композитор, шахмат (1969) ва шахмат композицияси бўйича халқаро ҳакам (1956), СССРда хизмат кўрсатган спорт устаси (1965). СССР чемпиони (1954). СССР шахмат федерацияси раиси (1972—1977).
| Авербах Юрий Лвович | |
| Авербах Юрий Львович | |
| Туғилган санаси: | 1922-йил 8-феврал |
| Туғилган жойи: | Калуга, |
| Вафот санаси: | 2022-йил 7-май (100 ёш) |
| Вафот жойи: | Москва, |
| Унвони: | гроссмейстер (1952)
халқаро мастер (1951) |
| Максимал рейтинги: | 2560 (1967-йил июн) |
Биографияси
Калуга шаҳрида туғилган, отаси Лев Лазаревич Авербах[1] Калуга ўрмонларида ўрмончи бўлиб ишлаган, Москвага ўтин етказиб берган, кейин „Эхпортлес“ трестида грейдер бўлиб ишлаган, 1930-йилларда қатағон қилинган, бироқ бир йилдан сўнг кўриб чиқиш туфайли озод этилган. Котлас, Кинешма[2] да ёғоч савдоси билан шуғулланади. Онам православ тақводор аёл бўлиб, халқ таълими тизимида ишлаган, рус тили ва адабиётидан дарс берган, Улуғ Ватан урушидан олдин, у директор бўлган болалар уйи билан бирга Пензага эвакуация қилинган.Унинг эрта бева қолган бобоси Михаил Василевич Виноградов Калуга давлат палатасида солиқ хизмати ходими бўлиб ишлаган. Куёв яҳудий ва унинг бобосидаги қариндошлари билан муносабатлар кескинлашди, бу Ю.Л.Авербахнинг ота-онасининг кўчиб кетишининг асосий сабаби бўлди.Калуга пойтахтдан Авербах[3].
Оила 1925-йилда Москвага кўчиб ўтди ва Арбацкая майдони яқинидаги Болшой Афанасевский кўчасида яшади. У.Староконюшенний кўчасидаги собиқ Медведниковская гимназиясида таҳсил олган. Мен Шекспирни тўққизинчи синфда ўқиганман. Авербах шахсининг шаклланишига профессор-лингвист Михаил Николаэвич Петерсон катта таъсир кўрсатди, у бўлажак гроссмейстерга рус ва чет эл адабиёти учун ажойиб дидни сингдирди. С.Т.Аксаков, Л.Н.Толстой, В.П.Катаэвни кўп ўқиганман.Арбат панкларини хафа қилмаслик учун у чанғи, хоккей, волейбол, марка йиғишни, бир йил давомида боксни яхши кўрарди. Кейин у бокс қўлқопларини шахматга алмаштирди. Маданият боғида бўлиб ўтган турнирда тўртинчи тоифага сазовор бўлди. Горкий. 1939-йилда Москва давлат техника университетига ўқишга кирди. Бауман, у уруш бошланиши билан сафарбарлик қуролларини берди.
Урушнинг бошланиши 1941-йил 22-июнда у Коломнадаги паровоз заводида учрашди, у ерда Москва олий техник мактабида саноат амалиётини ўтади. Бошқа талабалар билан бирга у Наро-Фоминск яқинидаги зирҳли базага юборилди, у ерда танклар ва тракторларни таъмирлади. Сентябр ойида у Москвага қайтиб келди, лекин тез орада институт Изҳевскка эвакуация қилинди[4]. 1941—1943-йилларда Изҳевскда таҳсил олди, 1943-йил апрел ойида Москвага қайтди[5]. Талабалик йилларида у инглиз тилини мукаммал ўзлаштирган, кейинчалик халқаро мусобақаларда, хорижга хизмат сафарларида, мураббийлик ва ташкилий ишларда, Халқаро шахмат федерациясида (ФИДЕ) лавозимларда беқиёс аҳамиятга эга бўлган.Ёшлигида у газ динамикаси бўйича махсус илмий мақолаларнинг инглиз тилидан таржимони бўлиб ишлаган.У Москва олий техник мактабини тамомлаганидан беш йил ўтгач, шахмат билан жиддий шуғуллана бошлади. Шахматда у тадқиқот йўналишини ҳаммадан кўпроқ қадрлаган[3].
2022-йил 7-майда Москвада 101 ёшида вафот этди[6]. Куллар Троэкуровский қабристонига дафн этилган.
Ўлими вақтида у дунёдаги энг кекса гроссмейстер эди.
Шахмат ва профессионал мартаба
Авербах уч ёшидан шахматни яхши кўрарди, етти ёшидан бошлаб ўйнаган. Мактаб ўқувчилари ўртасидаги Бутуниттифоқ турнири (1938) ғолиби. 1944-йилдан СССР спорт устаси, уч карра Москва чемпиони (1949,1950,1962). Болтиқбўйи чемпионати (1946;мусобақадан ташқари) ва Н.Н.Рюмин хотирасига бағишланган турнир (1948) ғолиби. СССР чемпиони (1954).15 та бошқа миллий чемпионатлар иштирокчиси; энг яхши натижалар: 1951-6-8 м; 1956-йил-1-3-чи (қўшимча ўйин-турнир-2-м); 1958-йил-4-чи; 1960-6; 1961-йил — 7–8 м. Москва жамоаси таркибида СССР халқлари Спартакиадаси иштирокчиси: 1959-йил — 1-м.; 1963-йил — 2. У 1949-йилда халқаро мусобақаларда — Москва-Будапешт ўйин-турнирида дебют қилган. СССР терма жамоаси таркибида у Европа жамоавий чемпионатларида ғолиб чиқди (1957 ва 1965). Номзодлар турнири аъзоси (1953) — 10-11-м., зоналараро турнирлар (1952 ва 1958) — 5-8 ва 7–11 м.Бир қатор халқаро мусобақалар ғолиби: Дрезден (1956); Жакарта (1960, 1979); Аделаида (1960); Вена (1961); Москва (1962, ЦСҲК турнири); Рио-де-Жанейро (1965); Чристчурч (1967); Бухарест (1971); Поляница-Здрож (1975; А.К. Рубинштейн хотираси) ва бошқалар Бошқа халқаро мусобақалардаги энг яхши натижалар: Ҳастингс (1959/1960) — 2-3-м; Кисловодск (ЦСҲК турнири; 1964) ва Мар дел Плата (1965) — 3-ўрин; Палма (Малорка ороли; 1972) — 5-7; Поляница-Здрож (1976) — 2-4; Реггио нел Эмилиа (1977/78) — 2-ўрин; Манила (1979) — 3–5 м. СССР терма жамоаси таркибида Аргентина, Буюк Британия, АҚШ, Уругвай, Франсия, Швеция, Югославия шахматчилари билан ўйинларда қатнашган.
„Зенит“ спорт жамияти аъзоси[3]
Мен сўзнинг одатий маъносида шахмат бўйича профессионал эмас эдим, чунки мусобақаларда қатнашиш билан бир қаторда мен доимо ўқиганман ва ишлаган ман. Маълумоти бўйича муҳандис, М.В.Ломоносов номидаги Москва давлат техника университетининг ички ёнув двигателлари факултетини тамомлаган.Бауман 1945-йилда. ФИДЕ Ижроия қўмитаси (1978—1982) ва Марказий қўмитаси (1974—1982) аъзоси. Малака комиссияси раиси (1978—1986), ривожланаётган мамлакатларга ёрдам бериш комиссиялари (1978—1986), ФИДЕ ташвиқот ва матбуот комиссиялари ҳамраиси (1986—1991). СССР шахмат федерацияси раиси (1972—1977), раис ўринбосари (1962-1972, 1978-1991). „Шахмат Москва“ бюллетени (1958—1962), „СССРда шахмат“ ва "Шахмат хабарномаси " (1962—1991) журналларининг бош муҳаррири. „Шахмат“ энсиклопедик луғати бош муҳаррири ўринбосари (1981—1991). „Шахмат мактаби“ теледастурининг бошловчиси (1969—1991). Россияда шахмат коллекторлари ва тарихчилари жамияти президенти (2004-йилда ташкил этилганидан бери)[7].. Шахмат назариётчиси, тарихчи ва ёзувчи.
Шахмат эскизлари тузилган.
Классик фундаментал эндгаме тадқиқотлари муаллифи.Авербахнинг кўплаб китоблари хорижий тилларга таржима қилинган.

Авербах тешиклар назариясига ҳисса қўшди. Қиролнинг Ҳиндистон мудофаасидаги бир ўзгариш Авербах тизими (Авербакҳ Вариацияси) деб аталади: 1.д4 Нф6 2.c4 г6 3.Нc3 Бг7 4. э4 д6 5. Бе2 0-0 6. Бг5.
„Ғоялар кураши мен учун ҳар доим шахматда энг муҳим дақиқа бўлиб келган — ахир, ижодий баҳсда ҳақиқат туғилади“ (Авербах). Кўпгина гроссмейстер ҳамкасбларидан фарқли ўлароқ, у доимо дўстона, қарама-қаршилик қилмайдиган, мувозанатли характерга эга эди. (И.А.Зайцев)[5]
Манбалар
- ↑ „Юрий Авербах: был Фейербахом и Смысловым, а теперь — Карлсен, который живет на крыше“. 7-май 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-апрел 2020-йил.
- ↑ „Геннадий Несис «Всё предопределено, но свобода дана…»“. 1-сентабр 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-апрел 2020-йил.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „Юрий Авербах / «Большой Город»“. 18-январ 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-феврал 2012-йил.
- ↑ „Юрий Авербах в эвакуационных списках (1942)“. 12-май 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-апрел 2020-йил.
- ↑ 5,0 5,1 „Гроссмейстера учили строить паровозы“. 6-декабр 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-ноябр 2014-йил.
- ↑ „Умер старейший гроссмейстер мира Юрий Авербах“ (русча). РБК Спорт. 7-май 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-май 2022-йил.
- ↑ Долматовский Б. Шахмати в коллексиюАндоза:Недоступная ссылка // „Вечерняя Москва“, № 134 (24179). 26.07.2005
- Shaxmatchilar
- Shaxmat nazariyotchilari
- Moskvada vafot etganlar
- 2022-yilda vafot etganlar
- 7-mayda vafot etganlar
- 1922-yilda tugʻilganlar
- 8-fevralda tugʻilganlar
- Xalqlar doʻstligi ordeni sohiblari
- Hurmat ordeni sohiblari (Rossiya)
- Sovet yozuvchilari
- Alifbo boʻyicha sportchilar
- Sovet shaxmatchilari
- Shaxmat grossmeysterlari