Минтимер Шарипович Шаймиев (татарча: Минтимер Шәрип улы Шәймиев; русча: Минтиме́р Шари́пович Шайми́ев; 1937-йил 20-январда туғилган) — россиялик собиқ сиёсатчи, 1991—2010-йилларда Россия таркибидаги Татаристон республикаси президенти лавозимида ишлаган. 1996, 2001 ва 2005-йилларда президент этиб қайта сайланган.

Минтимер Шарипович Шаимиэв
Минтимер Шәрип улы Шәймиев
Минтимер Шарипович Шаймиев
Татаристоннинг 1-президенти
Мансаб даври
1991-йил 12-июн – 2010-йил 25-март
Ҳукумат бошлиғи Муҳаммат Сабиров
Фарид Мухаммедшин
Ўзи
Рустам Минниханов
Аввалгиси Лавозимга асос солинган
Кейингиси Рустам Минниханов
Татаристон Республикаси Бош вазири
Мансаб даври
1998-йил 27-май – 1998-йил 10-июл
Аввалгиси Фарид Мухаммецҳин
Кейингиси Рустам Минниханов
Шахсий маълумотлари
Таваллуди 1937-йил 20-январ (1937-01-20) (89 ёш)
Аняково, Актанйшскй Дистриcт, Татар АССР, РСФСР, Совиэт Унион
Миллати Татар
Сиёсий партияси Ягона Россия
Турмуш ўртоғи Сакина Шакировна Шаимиэва
Болалари 2
1994-йилда Президент Борис Елцин билан

Биография

Шаймиев Татар АССРнинг Актанишский туманидаги Аняково қишлоғида туғилган. 1959-йилда Қозон қишлоқ хўжалиги институтини тамомлаган, қишлоқ хўжалиги муҳандиси бўлиб ишлаган. 1963-йилда у Коммунистик партияга қўшилди. 1967-йилда Татаристон вилоят партия ташкилотида инструктор ва қишлоқ хўжалиги бўлими бошлиғининг ўринбосари лавозимларида фаолият кўрсатган. 1969-йилда Шаймиев ўз республикасининг мелиорация ва сув хўжалиги вазири этиб тайинланди. 1983-йилда Татар Вазирлар Кенгаши раисининг биринчи ўринбосари бўлди. 1989-йил сентабр ойида Шаймиев Татаристон Коммунистик партияси ташкилотининг биринчи котиби бўлди. Ўша йили у Халқ депутатлари қурултойига сайланди. 1990-йил апрел ойида Татаристон Олий Кенгашининг спикери этиб сайланди. 1990-йил 31-августда Олий Кенгаш Татаристон суверенитетини э'лон қилди.

Татаристон президенти

1991-йил 12-июнда Шаймиев Татар Совет Социалистик Республикаси Президенти этиб сайланди ва 1991-йил август ойида Москвада давлат тўнтаришига уриниш пайтида Президент сифатида Фавқулодда Ҳолат Давлат қўмитаси позициясини қўллаб-қувватловчи декларацияни э'лон қилди. 1992-йил март ойида у Татаристон суверенитети бўйича референдум ўтказди, унда сайловчиларнинг 62 фоизи суверенитетни ёқлаб овоз берди. Ўша йили унинг мамлакатдан ташқаридаги биринчи давлат ташрифи Қозоғистонга бўлиб, у ерда Президент Нурсултон Назарбоев томонидан шараф билан қабул қилинди[1].

Президент Дмитрий Медведевнинг чақириғига кўра, раҳбариятнинг янги авлодига йўл очмоқчи эканлигини айтган Шаймиев 2010-йил январида Медведевга Татаристон президенти лавозимига яна бир муддатга номзод бўлишни истамаслигини ма'лум қилди. Унинг сўзларига кўра, Татаристон бош вазири Рустам Минниханов унинг вориси бўлган[2]. Шундан сўнг Медведев 2010-йил 27-январда Шаймиевнинг ўрнига Миннихановни номзод қилиб кўрсатди.

Бошқа ташаббуслар

2001-йилда у Москва мери Юрий Лужков билан биргаликда “Ягона Россия” партиясига асос солган[3]. У исте'фога чиққанидан кўп ўтмай Татаристон Республикаси Давлат маслаҳатчиси бўлди. Шунингдек, “Янариш” жамғармаси раиси сифатида ҳам фаолият кўрсатмоқда[4].

Мукофотлар

  • Ленин ордени (1966)
  • Октабр инқилоби ордени (1976)
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени (1971)
  • Халқлар дўстлиги ордени (1987)
  • "Ватанга хизматлари учун" ордени ;
    • 1-даражали (2007-йил 20-январ) - Россия давлатчилигини мустаҳкамлаш ва ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришга қўшган улкан ҳиссаси учун
    • 2-даражали (1997-йил 17-январ) - Россия давлатчилигини, халқлар ўртасидаги дўстлик ва ҳамкорликни мустаҳкамлаш ва ривожлантиришга қўшган катта шахсий ҳиссаси учун.
    • 3-даражали (2010-йил 6-феврал) - узоқ муддатли ва машаққатли меҳнати учун ижтимоий-иқтисодий ривожланишга қўшган улкан ҳиссаси учун
    • 4-даражали (2014-йил 14-январ)
  • ПМ тўппонча мукофоти (2002-йил 20-январ)
  • "Шарқ" деб ёзилган қилич (ХВИ асрга оид Эрон "Шамшир" қиличининг нусхаси)
  • Россия Федерацияси Президентининг дипломи (2008-йил 12-декабр) - Конституцияни ишлаб чиқишдаги фаол иштироки ва Россия Федерациясининг демократик асосларига қўшган катта ҳиссаси учун
  • "Татаристон Республикаси олдидаги хизматлари учун" ордени (2010)
  • 2-даражали "Шон-шараф ва шон-шуҳрат" ордени (Абхазия, 2003) - Кавказда тинчлик ва дўстона муносабатларни мустаҳкамлашга қўшган катта ҳиссаси, Абхазияга фаол ёрдами учун
  • Москва шаҳзодаси Муқаддас Даниэл ордени, 1-даражали (Рус православ черкови, 1997)
  • 1-даражали Авлиё Сергиус ордени (Рус православ черкови, 2005-йил)
  • Россия Ташқи ишлар вазирлигининг "халқаро ҳамкорликка қўшган ҳиссаси учун" кўкрак нишони (2007)
  • Россия Федерацияси Ҳукуматининг дипломи (1997)
  • Қозоғистон Республикаси Биринчи Президентининг тинчлик ва тараққиёт учун Давлат мукофоти (2005)
  • Қозоннинг фахрий фуқароси (2005)
  • 1-даражали "Ал-Фаҳр" фахрий ордени (2005-йил июн)
  • Қирол Файсал халқаро мукофоти (Саудия Арабистони) - "Ислом маданиятини тиклашга қўшган ҳиссаси учун" (2007)
  • Россия Бадиий академиясининг фахрий а'зоси
  • Олимпия ордени (2008) - "Олимпия ҳаракатини ривожлантиришга қўшган улкан ҳиссаси учун".
  • 1-даражали "Дўстлик" ордени (Қозоғистон, 2010)

Манбалар